II SA/Sz 1473/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata B. Z. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1473/15 wydanego w sprawie ze skargi A. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej p o s t a n a w i a: oddalić wniosek Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] r. przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzono postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oparciu o powyższe Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w S. wyznaczył na pełnomocnika skarżących adwokata B.Z. Następnie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] r. W pkt II wyroku zasądzono na rzecz pełnomocnika kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniosło Samorządowego Kolegium Odwoławcze w S.. Pełnomocnik skarżących w dniu [...] r. złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, bowiem koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części. W uzasadnieniu swego stanowiska pełnomocnik wskazał, iż Sąd w uzasadnieniu wyroku dokonał w sposób wyczerpujący analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, z którym skarżący w pełni się zgadzają. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Starszy referendarz sądowy w opisanym stanie uznał, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801), którego przepis §2 stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. W tym miejscu należy wskazać na treść uchwały z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (LEX nr 1226661), w której Naczelny Sąd Administracyjny przyjął że "art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną." NSA uznał, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalnemu pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna), jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. NSA zauważył przy tym, że mimo, iż odpowiedź na skargę kasacyjną nie podlega szczególnym rygorom poza wskazanymi w art. 49 P.p.s.a., jej autor, profesjonalny pełnomocnik, powinien w terminie, jaki zakreślił mu ustawodawca, ustosunkować się do żądań zawartych w skardze kasacyjnej, podnosić zarzuty i argumenty przeciwko podstawom kasacyjnym i ich uzasadnieniu. Stanowisko to należy w pełni zaakceptować. Podkreślić jednak należy, iż pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 P.p.s.a jedynie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżących wprawdzie złożył pismo procesowe, tytułując je odpowiedź na skargę kasacyjną organu, niemniej jednak poza stwierdzeniem, że wnosi o oddalenie skargi SKO, gdyż jest ona nieuzasadniona, a Sąd w sposób wyczerpujący dokonał analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie zawiera ona żadnej innej treści. Natomiast odpowiedź na skargę kasacyjną sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika powinna zawierać odniesienie się do podstaw kasacyjnych strony przeciwnej oraz uzasadnienie tj. wskazania dlaczego zarzuty skargi kasacyjnej nie powinny być uwzględnione. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności należy mieć na uwadze treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano, iż "decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy, związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadności i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, ONSA i WSA nr 5(8)2005, poz. 93)". Mimo zatem literalnej wykładni art. 250 P.p.s.a., przepis ten nie nakłada na referendarza sądowego (sąd) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak zaznaczono powyżej, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (vide: postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10 i postanowienie NSA z 15 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2459/12). W związku z tym wynagrodzenie może być przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny. Należy podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniach z 16 marca 2000 r. (I PZ 86/99) i z 10 grudnia 2001 r. (I PKN 248/01, OSNAP z 2002 r. Nr 9, poz. 5) w myśl, których pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia. Analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 7 lipca 2016 r. I OSK 2362/15 (dostępny w CBOSA) stwierdzając, że "lakoniczna odpowiedź na skargę kasacyjną wniesiona w rozpoznawanej sprawie, podzielająca w istocie jedynie stanowisko Sądu pierwszej instancji i niezawierająca argumentacji odnoszącej się do skargi kasacyjnej, nie spełnia kryteriów uzasadniających przyznanie radcy prawnemu za jej sporządzenie opłaty (stawki minimalnej), jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej". Złożone w niniejszej sprawie pismo procesowe zatytułowane odpowiedź na skargę kasacyjną, nie zawierające odniesienia do podstaw kasacyjnych strony przeciwnej oraz uzasadnienia tj. wskazania dlaczego zarzuty skargi kasacyjnej nie powinny być uwzględnione, nie może stanowić podstawy do uznania, że pomoc prawna świadczona była przez pełnomocnika w sposób profesjonalny. Pomoc prawna polegająca na sporządzeniu dla strony odpowiedzi na skargę kasacyjną nie może bowiem ograniczyć się do wskazania, iż wnosi się o jej nieuwzględnienie. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.