II SA/Sz 149/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1, 4, 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U.2009 r., Nr 175, poz. 1362) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza - odmówił A. P. przyznania świadczenia w postaci posiłków dla całej rodziny. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w dniu [...] r. zainteresowana złożyła wniosek o przyznanie pomocy w postaci posiłków dla całej rodziny. OPS odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia decyzją z dnia [...] r. wskutek odwołania strony decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W decyzji kasacyjnej Kolegium wskazało, że OPS przedstawił zbyt mało dowodów potwierdzających użytkowanie [...] samochodów i ponoszenie przez zainteresowaną kosztów ich użytkowania. Wobec powyższego organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia dowodów rejestracyjnych użytkowanych pojazdów oraz przyczepki, jak również ustalenia terminu przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji materialnej strony poprzez okazanie zawartości [...] garaży, w których A. P. przetrzymuje sprzęty sprowadzane z [...], które następnie sprzedaje. Jednakże strona nie dostarczyła do tut. Ośrodka w wyznaczonym terminie brakujących dokumentów. Jednocześnie Kierownik podał, że stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją A. P. złożyła odwołanie, w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Wyjaśniła ponadto, że nie mogła przedstawić żądanych przez organ dokumentów dotyczących wskazanych samochodów, gdyż nie jest ich właścicielką, który to fakt organ mógł ustalić we własnym zakresie w Wydziale Komunikacji. W ocenie odwołującej zaskarżona decyzja jest "niesprawiedliwa i złośliwa". Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 11 ust. 2, art. 39 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że dochód [...] rodziny strony wynosi [...] zł co daje kwotę [...] zł na osobę w rodzinie. W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którą udzielanie tego rodzaju pomocy odbywa się na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, z tym że kryterium dochodowe wynosi 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej - 351 zł i wynosi 526, 50 zł. Wobec powyższego organ stwierdził, że rodzina wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe. Jednakże organ w trakcie postępowania otrzymał informację, że konkubent strony otrzymuje dodatkowe dochody z działalności handlowej polegającej na sprzedaży sprzętu sprowadzonego uprzednio z [...]. Ponadto wskazał, że rodzina dzierżawi [...] garaże, w których prawdopodobnie przechowywany jest towar oraz samochody osobowe. Kolegium wskazało, że zarówno sąsiedzi, jak i pracownicy Ośrodka często widują stronę i jej konkubenta korzystających z samochodów marki [...] oraz [...]. Tymczasem zgodnie z oświadczeniem konkubenta powyższe samochody są własnością jego brata, natomiast A. P. oświadczyła, że nie należą do rodziny, który to fakt organ powinien sprawdzić we własnym zakresie. Organ drugiej instancji zauważył, że postępowanie o udzielenie pomocy nakłada określone obowiązki zarówno na stronę jak i na organ. W tej sytuacji zachowanie wnioskodawczyni, polegające na nieudzieleniu żądanych przez organ informacji oraz uniemożliwieniu skontrolowania garaży uznał za nacechowane negatywną postawą, wyczerpującą znamiona zwrotu "brak współdziałania osoby lub rodziny" zawartego w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie organ wskazał, że gdyby strona nie miała nic do ukrycia, wówczas przedstawiłaby organowi żądane informacje oraz udostępniła garaże, a tym samym udowodniłaby, że twierdzenia osób trzecich są nieprawdziwe. Zdaniem kolegium uzyskane informacje pozwalają na uznanie, że dochody rodziny są znacznie wyższe i wystarczają na zaspokojenie potrzeb bytowych rodziny. Kwestionując powyższą decyzję A. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc jednocześnie o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu skarżąca podała, że zgodnie z art. 12 ustawy o pomocy społecznej OPS nie miał podstaw prawnych do odmowy świadczenia, gdyż ustawa nie określa dokładnie pojęcia "dysproporcji" natomiast skarżąca nie jest osobą majętną, nie posiada rzeczy, które wskazywałyby na jej bogactwo. Ponadto powołując się na art. 11 ustawy o pomocy społecznej skarżąca wskazała, że współdziałała z organem poprzez udzielenie wywiadu środowiskowego, dostarczając wszelkie możliwe zaświadczenia, w tym dotyczące osiągnięcia dodatkowego dochodu przez jej konkubenta. Zdaniem skarżącej to pracownik socjalny nie zastosował się do zaleceń Kolegium wynikających z decyzji uchylającej. Ponadto oświadczyła, że nie widzi związku między działaniami pracownika socjalnego, a wytycznymi z decyzji. Stwierdziła, że fakt posiadania przez nią garażu i pomieszczenia gospodarczego nie przesądza o prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej. A. P. wskazała ponadto, że donos jednej sąsiadki nie może być podstawą ani do kontroli, ani podstawą do oceny jej rzeczywistej sytuacji. Odnosząc się do faktu posiadania samochodów skarżąca wyjaśniła, że organ może ustalić właściciela we własnym zakresie w Wydziale Komunikacji, skoro nie daje wiary pisemnemu oświadczeniu strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Pomoc społeczna w myśl art. 2 i 3 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej jest instytucją polityki społecznej państwa, która ma na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających od zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Natomiast pomoc społeczna nie zapewnia stałych środków utrzymania, gdyż nie zastępuje systemu emerytalno-rentowego. Zgodnie z art. 48 ust.1 i 4 ustawy o pomocy społecznej osoba lub rodzina ma prawo do jednego gorącego posiłku dziennie jeżeli własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Sąd nie podziela argumentów uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, że skarżąca nie współdziałała z pracownikiem socjalnym. Brak reakcji skarżącej na wysłane wezwania nie jest wystarczającym powodem do tego aby uzasadniać decyzję brakiem współdziałania. Organy są zobowiązane zebrać wyczerpująco i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 kpa). Podstawowym dowodem są dane zamieszczone w wywiadzie środowiskowym. Jednocześnie organy mają prawo korzystać z innych środków dowodowych jak: przesłuchanie świadków i przesłuchanie strony. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzją Burmistrza i jako podstawę prawną wpisał art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowiący o braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym. Jednocześnie w uzasadnieniu organ wskazał, że uzyskane informacje pozwalają na uznanie, że dochody rodziny są znacznie wyższe i pozwalają na zaspokojenie potrzeb bytowych rodziny. Takie określenie podstawy decyzji utrzymującej w mocy odmowną decyzję Burmistrza nasuwa wniosek, że podstawą prawną rozstrzygnięcia był też art. 12 ustawy o pomocy społecznej, choć organ nie wymienił go w podstawie prawnej, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający aby go zastosować. Zdaniem Sądu brak współdziałania określony w art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, a dysproporcja pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby określone w art. 12 tej ustawy to dwie niezależne od siebie podstawy prawne do odmowy przyznania świadczenia. Organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując wniosek skarżącej musi zebrać wyczerpujący materiał dowodowy korzystając z środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego i dopiero na tej podstawie wydać właściwe rozstrzygnięcie w sprawie. Na obecnym etapie postępowania nie można bowiem jeszcze rozstrzygać czy wniosek skarżącej załatwić pozytywnie czy też zastosować art. 11 ust.2 albo art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji oraz orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy.