II SA/Sz 15/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego B. Ś. kwotę [...] zł. obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Działu [...] Ośrodka Pomocy Rodzinie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 5 ust.1 w zw. z art. 3 pkt 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"(Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), art. 8 ust.1, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U Nr 127 poz. 1055), art.108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznał B. U. pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków od [...] do [...] r. w wysokości po [...] zł miesięcznie, przy czym mając na względzie, że świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie zostało już wnioskodawcy wypłacone na podstawie uchylonej decyzji z dnia [...] r., do wypłaty pozostało wyrównanie za [...] i [...] w kwocie po [...] zł miesięcznie, co stanowi łączną kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznano wnioskodawcy pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków od [...] do [...] r. w wysokości po [...] zł miesięcznie, w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu tej decyzji, wskazano, że kwota [...] zł jest kwotą maksymalną przyznawaną na zakup posiłków. Pomoc w wyższej kwocie przyznawana jest natomiast dla osób samotnie gospodarujących, po okazaniu zaświadczenia od lekarza zalecającego specjalną dietę lub dla kobiet w ciąży. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W wyniku zaskarżenia przez B. U. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku, Sąd stwierdził że zaskarżona decyzja oparta została na błędnie ustalonym dochodzie strony oraz pominęła konieczność stosowania diety. Organ wyjaśnił, że B. U. zaświadczenie z dnia [...] r. wystawione przez Centrum A. przedłożył po raz pierwszy w dniu [...] r. a więc już po pierwszym rozpatrzeniu wniosku. W toku ponownego rozpoznania sprawy, przeprowadzono w dniu [...] r. aktualizację wywiadu środowiskowego i na tej podstawie ustalono, że B. U. zamieszkuje wspólnie z matką G. U., lecz prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Organ wyjaśnił przy tym, że każdorazowo udzielano wnioskodawcy pomocy, tymczasem wnioskodawca nie wykorzystuje swoich możliwości i uprawnień, ponieważ jego sytuacja materialna uległaby poprawie gdyby wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego w odniesieniu do części zajmowanej powierzchni mieszkalnej, co znacznie zmniejszyłoby jego obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego. W okresie zasiłkowym miesięczny dochód wnioskodawcy wynosił [...] zł, na który składały się: zasiłek stały [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny [...] zł oraz dochód z tytułu współwłasności gruntów rolnych [...] zł. Dochód ten nie przekracza więc ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477,00 zł. Stosownie więc do art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" może być przyznana pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Przyznając pomoc pieniężną na dożywianie w kwocie po [...] zł. miesięcznie na [...] i [...] r. organ I instancji wziął pod uwagę stan zdrowia wnioskodawcy, poparty zaświadczeniem stwierdzającym konieczność stosowania diety [...]. Organ podkreślił, że uwzględnił przy tym maksymalną stawkę jaką przyznawał w tym okresie osobom stosującym specjalne diety, w tym kobietom w ciąży. Kierownik wskazał ponadto na uznaniowy charakter decyzji w przedmiotowej sprawie oraz dodał, że pomoc udzielona B. U. w [...] r. wyniosła [...] zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji, B. U. wskazał na rażące naruszenie po raz drugi prawa socjalnego, przez tą samą osobę, która wydała decyzję z dnia [...] r. Ponadto odwołujący się podniósł, że w [...] i [...] kwartale roku [...] przyznano mu świadczenie na zakup posiłków w wysokości [...] zł i takiej też kwoty domaga się na zakup posiłków za okres od [...] do [...] r. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, Kolegium opisało dotychczasowy tok sprawy i przytoczyło stan faktyczny sprawy ustalony przez organ I instancji. Przywołując treść przepisów art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" organ wskazał, że dochód B. U. uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku w wysokości [...] zł nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego, więc wnioskodawca kwalifikuje się do uzyskania pomocy finansowej na podstawie wskazanej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że B. U. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym do dnia [...] r. Dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku kwalifikował ją do uzyskania pomocy na podstawie wyżej cytowanej ustawy i pomoc taka została przyznana w zwiększonej wysokości ([...] zł miesięcznie) w stosunku do pierwszej wydanej przez organ I instancji decyzji, przy czym jest maksymalna stawka jaką przyznał ten organ w [...] r. osobom stosującym specjalne diety, w tym kobietom w ciąży. Kolegium podkreśliło, że organ przyznając pomoc na podstawie art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przyznanie takiej pomocy jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu, a wydawane decyzje uwzględniają z jednej strony potrzeby i sytuację materialną wnioskodawcy, z drugiej strony natomiast możliwości finansowe gminy. B. U., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniósł, że "sądowy wyrok z [...] r. jest bezpośrednio rozpatrzony przez [...]OPR w [...], bez uchylającej rozpatrzonej decyzji SKO [...]", a ponadto zarzucił naruszenie interesu prawnego poprzez pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych w sytuacji, gdy ze względu na bardzo zły stan zdrowia nie ma on możliwości zarobkowania. Skarżący podał, że po raz drugi domaga się zasiłku na zakup żywności w kwocie po [...] zł miesięcznie, gdyż taki zasiłek otrzymuje od [...] r. oraz otrzymywał w okresie od [...] do [...] r. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławczego podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Biorący udział w rozprawie sądowej Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie, Sąd dokonując pod tym kątem kontroli zaskarżonej decyzji, nie stwierdził naruszenia prawa materialnego jak również naruszenia prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Z uwagi na treść zarzutu skargi tj. rozpatrzenia sprawy, po wyroku WSA z dnia [...] r., przez organ I instancji mimo nie uchylenia jego decyzji przez SKO, wobec braku w aktach administracyjnych tegoż wyroku Sądu, należało w pierwszej kolejności wyjaśnić tę kwestię. Dlatego na rozprawie Sąd z urzędu przeprowadził dowód z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. (sygn. akt [...]). Z punktu I sentencji tego wyroku wynika, że Sąd uchylił nie tylko decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...], lecz również uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...]. Oznacza to, że właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy od razu był organ I instancji, bowiem jego decyzja została również wyeliminowana z obrotu prawnego wyżej wskazanym wyrokiem. Ten zarzut skargi okazał się zatem chybiony. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", powoływanej dalej jako ustawa. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c ustawy, w ramach Programu realizowane są działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej czyli 150% z 477,00 zł tj. 715 zł ( art. 5. ust 1 ustawy). W świetle zebranego w sprawie administracyjnej materiału dowodowego, w tym aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...]r. nie ulega wątpliwości, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, iż miesięczny dochód B. U. wynosi [...] zł, a zatem bezbłędnie również przyjęły, że dochód ten nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uprawniającego do otrzymania pomocy finansowej w zakresie dożywiania na podstawie omawianej ustawy i zakwalifikowały stronę do przyznania wnioskowanej pomocy. Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nawet po spełnieniu wskazanej w tym przepisie przesłanki kryterium dochodowego, pomoc w zakresie dożywiania "może" być przyznana. Oznacza to, że decyzja o przyznaniu lub o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego na dożywianie jest decyzją uznaniową. Administracyjne uznanie organu, obejmuje swym zakresem również wielkość przyznanej pomocy, stosownie do potrzeb wnioskodawcy jak i możliwości finansowych Ośrodka. W przedmiotowej sprawie, jak wynika to z ustaleń Kolegium, w wyniku ponownego jej rozpoznania, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...]r., sygn. akt [...] decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. przyznającej B. U. pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków od [...] do [...] r. w wysokości po [...] zł, zaskarżoną decyzją przyznano wnioskodawcy pomoc pieniężną na dożywianie w kwocie po [...] zł miesięcznie od [...] do [...] r. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie, kierując się wskazaniami zawartymi w wyżej wymienionym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dokonały zatem analizy sytuacji bytowej i materialnej wnioskodawcy i w jej wyniku przyznały wyższą pomoc wskazując przy tym na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ I instancji wyjaśnił, że w tym okresie [...] r. udzielana pomoc na zakup posiłków wynosiła maksymalnie [...] zł i to tylko dla osób ze specjalną dietą lub dla kobiet w ciąży. Skarżącemu przyznano więc maksymalną pomoc pieniężną na dożywianie jaką przeznaczał w tym okresie OPR dla osób w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uwzględniono bowiem, wynikającą z zaświadczenia Centrum A. z dnia [...] r. informację o konieczności stosowania przez wnioskodawcę diety [...]. Niezasadny jest zatem zarzut, że zaskarżona decyzja nie uwzględniła aktualnej sytuacji zdrowotnej i braku możliwości zarobkowych skarżącego. Podkreślenia wymaga, że okoliczność, iż w okresie wcześniejszym, jak i późniejszym udzielono skarżącemu wyższej pomocy na dożywianie (po [...] zł miesięcznie) nie dowodzi zasadności zarzutu naruszenia interesu strony, a zwłaszcza przekroczenia granic uznania administracyjnego. Przyznanie oraz wysokość świadczenia udzielanego w ramach uznania administracyjnego odnosi się do realiów konkretnej sprawy i stanowi wypadkową możliwości ośrodka i potrzeb podopiecznych. Ma tu zastosowania przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym " Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Jeśli zatem w danym okresie możliwości ośrodka są wyższe, to udziela pomocy - jak to wynika z okoliczności sprawy - w wyższej wysokości przy nie zmienionym stanie faktycznym co do potrzeb, co nie może być uznane ani za przejaw dowolności organu, ani za dowód nabycia przez stronę uprawnienia do jednorodnego traktowania w różnych okresach zasiłkowych. Z ustaleń organu I instancji wynika, że w [...] r. przyznana skarżącemu pomoc wynosiła średnio [...] zł miesięcznie, co zważywszy na to, ze pomoc społeczna ma wspierać starania własne strony w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji, natomiast nie jest ustanowiona dla dostarczania potrzebującym pełnego utrzymania, dowodzi najdalej idącej staranności organu I instancji w rozpoznaniu sytuacji skarżącego i zgodnego z prawem traktowania jego niezbędnych potrzeb. Dlatego, mimo że zaskarżona decyzja nie spełnia oczekiwań skarżącego, to jednak brak jest, z przyczyn wskazanych wyżej, podstaw do stwierdzenia, że organy naruszyły przepisy obowiązującego prawa, w szczególności że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 205 § 2 i art. 250 w/w ustawy oraz § 18 ust. 1 lit c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).