II SA/Sz 152/08

Dnia 16 kwietnia 2008 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy A. D. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez ten organ odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, zięciem i dwojgiem studiujących wnucząt, a miesięczny dochód brutto rodziny wynosi 1324,06 zł miesięcznie (emerytura skarżącej 822 zł, renta socjalna wnuka 502 zł miesięcznie). Wnioskodawczyni oświadczyła, że córka i zięć nie uzyskują żadnych dochodów ponieważ są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, a ona ma 81 lat, choruje i jest jej coraz trudniej uczestniczyć w procesach sądowych, a emerytura z której się utrzymuje nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca wskazała, że posiada dom o pow. 110 m2, mieszkanie o pow. 85 m2, budynek gospodarczy i nieruchomość rolną o pow. 0,12 ha, nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wezwaniem z dnia 11 marca 2008 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia następujących dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i dochodów: - dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez wszystkich członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki na leki, oraz utrzymanie domu i mieszkania z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii ostatnich decyzji dotyczących podatku rolnego i podatku od nieruchomości, - wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych wszystkich członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczeń z powiatowego urzędu pracy potwierdzających, że córka i zięć są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, - zaświadczeń z uczelni, że wnuk i córka studiują oraz czy otrzymują stypendia, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających w gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że wprawdzie mieszka z dorosłą córką i jej rodziną, ale prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a w urzędowym formularzu PPF omyłkowo podała osoby nie pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedłożyła zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w M, że córka od dnia 20 grudnia 2007 r., a zięć od 29 lutego 2008 r. są osobami bezrobotnymi i oboje od dnia rejestracji nie mają prawa do zasiłku. Ponadto, kserokopię decyzji dotyczącej podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2008 r., kserokopię zawiadomienia o zmianie wysokości opłat za wywóz nieczystości stałych, kserokopię jednej faktury za energię elektryczną na kwotę 205 zł, oraz fakturę za węgiel z lutego 2008 r. na kwotę 570 zł. Wnioskodawczyni przedłożyła też zaświadczenia z Ośrodka Pomocy Społecznej w M., że ona i jej córka nie korzystały w latach 2005-2008 z żadnej formy pomocy. W pozostałym zakresie skarżąca wezwania nie wykonała. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżąca oświadczyła w urzędowym formularzu, że mieszka z córką, zięciem oraz dwojgiem studiujących wnucząt, a miesięczny dochód brutto na utrzymanie pięciu osób wynosi 1324 zł. Jednakże skarżąca, pomimo wezwania, nie przedłożyła dowodów potwierdzających uzyskiwane dochody ani wydatki w zakresie określonym wezwaniem z dnia 11 marca 2008 r. Przedłożenie jednej faktury za energię elektryczną, jednej faktury za węgiel i zawiadomienia o zmianie wysokości opłat za wywóz nieczystości stałych nie jest wystarczające dla ustalenia miesięcznych wydatków skarżącej na utrzymanie dwóch nieruchomości. Ponadto skarżąca mieszka w jednym domu z córką i jej rodziną i oświadczyła, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Jednakże nie wskazała sposobu podziału kosztów utrzymania domu na dwa odrębne gospodarstwa domowe. Ponadto córka i zięć skarżącej nie mają jakichkolwiek dochodów, mają dwoje studiujących dzieci na utrzymaniu, a pomimo tego nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów określonych w wezwaniu z dnia 11 marca 2008 r., a te które przedłożyła nie są wystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. Jak wskazano powyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Oświadczenie skarżącej o jej sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach, a także przedłożone przez nią dokumenty nie są wystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych i nie pozwalają na merytoryczne rozpoznanie wniosku. Należy zatem uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.