II SA/Sz 156/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku I. C. i Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części odmówić zwolnienia, II. ustanowić radcę prawnego Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie administracyjne i orzekł o odmowie wydania E. K. nakazu rozbiórki ściany murowanej pod balkonem pełniącej funkcję ogrodzenia, na działce nr [...] przy ul. [...] I. C. i Z. C., będący właścicielami działki sąsiedniej nr [...], wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję. Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek oświadczyli, że oboje utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie [...] zł miesięcznie, a ich jedynym majątkiem jest dom o pow. [...] m2 o wartości [...] zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że ich comiesięczne wydatki wynoszą: leki [...] zł, telefon [...] zł, TV i radio [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, wywóz nieczystości stałych [...] zł, energia elektryczna [...] zł, woda[...] zł, opał [...] zł, gaz [...] zł, ubezpieczenie domu [...] zł, ubezpieczenie indywidualne [...] zł, dojazd do lekarza [...] zł. Wnioskodawcy podali, że oprócz wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, opłat za media, kosztów leczenia i ubezpieczenia ponoszą inne opłaty w kwocie [...] zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r. wnioskodawcy przedłożyli dowody potwierdzające wysokość świadczeń emerytalnych, kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r, kopię asygnaty na zakup drewna za kwotę [...] zł w [...] r. Skarżący oświadczyli, że nie zbierali dowodów potwierdzających koszty leczenia, nie posiadają też dowodu zakupu drewna w [...] r., gdyż jego sprzedaż zaczęła się od [..] r. Wnioskodawcy oświadczyli, że w późniejszym terminie przedłożą dowód zakupu węgla za kwotę [...] zł. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowanyu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej "p.p.s.a.", następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Należy jednocześnie zauważyć, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy ma natomiast gwarantować zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które z uwagi na ich sytuację materialną, rodzinną, majątkową, kosztów tych w całości lub w części ponieść nie mogą. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 127/09 (Lex nr 565704) kosztami koniecznego utrzymania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych więc zaliczyć można wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci. Z wniosku oraz przedłożonych dowodów źródłowych wynika, że skarżący mieszkają w należącym do nich domu o pow. [...] m2, utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie [...] zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczyli, że ich stałe wydatki na utrzymanie domu i koszty leczenia wynoszą [...] zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r. skarżący przedłożyli dowody potwierdzające wydatki na utrzymanie domu w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Ponadto przedłożyli kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł rocznie i dowód zakupu drewna w [...] r. za kwotę [...] zł. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonujący, iż rzeczywiście znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej ich skargą. Skarżący uzyskują stały dochód w kwocie [...] zł miesięcznie netto, posiadają własny dom, a udokumentowane przez nich comiesięczne wydatki na utrzymanie domu są niższe od deklarowanych i wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, iż skarżący znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika, by sytuacja majątkowa wnioskodawców była tak trudna, by nie byli oni w stanie uiścić ponieść kosztów sądowych w ½ części. Należy też mieć na uwadze, iż w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżącym przysługiwał będzie zwrot poniesionych kosztów od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć sądowi najpóźniej na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.