II SA/Sz 156/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Burmistrz B. pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], skierowanym do J. K., na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 21 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 916) oraz art. 72 ust. 3 pkt 4, art. 77 ust. 3 i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.) ustalił od dnia 1 stycznia 2019 r. stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, która do dnia 31 grudnia 2018 r. stanowiła własność Miasta B., położonej w B. przy ul. [...], obejmującej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha w obrębie [...] miasta B., oddanej i wykorzystywanej na cel mieszkaniowy jako cel podstawowy określony w umowie sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1984 r. (Repertorium [...] nr [...]) – w wysokości 1% ceny równej wartości nieruchomości gruntowej. Równocześnie Burmistrz B. ustalił wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wymienionego udziału w nieruchomości gruntowej, która obowiązywałaby w dniu 1 stycznia 2019 r. w kwocie [...]zł. J. K. pismem z dnia 18 października 2020 r. wniosła o: 1. przywrócenie terminu uprawniającego do możliwości zakwestionowania pisma [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty rocznej i opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, 2. rozpatrzenie wniosku uchylając ustalenia Burmistrza B. [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, iż w dniu 16 października 2020 r. otrzymała wezwanie z dnia 24 września 2020 r. dotyczące zapłaty za uwłaszczenie gruntu. W tym samym dniu skontaktowała się telefonicznie z pracownikiem Urzędu Miasta B. w tej sprawie i dodatkowo na adres e-mail otrzymała (tego samego dnia) pismo Burmistrza B. [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. dotyczące opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Zdaniem strony, nie dostarczenie jej pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. w stosownym terminie pozbawiło ją możliwości jego zakwestionowania. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż wezwanie do zapłaty zostało do niej wysłane przez Burmistrza B. listem bez potwierdzenia odbioru. W wyniku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w sprawie, że ustalona przez Burmistrza B. w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], wysokość stawki procentowej opłaty rocznej lub wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 58 § 1 i 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przytoczyło m.in. treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. oraz wybrane tezy z orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnoszące się do zasad oceny kryterium braku winy w niedopełnieniu przez stronę w terminie określonej czynności procesowej oraz początku biegu terminu siedmiu dni do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Następnie Kolegium uznało, że argumenty strony przywołane we wniosku o przywrócenie terminu sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości doręczenia jej pisma Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty rocznej i opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni była adresatem pisma Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r. Taki stan rzeczy potwierdza redakcja tego pisma - imię, nazwisko i adres wnioskodawczyni, jako adresata pisma. Okoliczność, że pismo zostało przekazane do wiadomości także do Wydziału Budżetu i Finansów Urzędu Miejskiego w B. nie oznacza, że nie zostało wysłane do strony. W aktach sprawy znajduje się awizo, z którego wynika w sposób jednoznaczny, że przesyłka zawierająca pismo Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r., była dwukrotnie awizowana: do [...] grudnia 2019 r. oraz do [...] stycznia 2020 r. i nie została przez stronę podjęta. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że uchybienie terminu nastąpiło z winy wnioskodawczyni, bowiem ta nie działała z należytą starannością i nie odebrała korespondencji, mimo jej dwukrotnego awizowania. Przy zachowaniu należytej staranności, wnioskodawczyni winna była również zorientować się już przed 16 października 2020 r., że uchybiła terminowi do wniesienia wniosku. W dniu [...] stycznia 2020 r. doręczono bowiem stronie zaświadczenie Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], wydane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. W zaświadczeniu wskazano, że zgodnie z art. 7 ust. 1, 2, 5 i 6 i art. 20 ust. 1 ustawy, nowy właściciel nieruchomości gruntowej ponosi, począwszy od roku 2019, opłatę przekształceniową na rzecz Miasta B. z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności tej nieruchomości gruntowej. Opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu 1 stycznia 2019 r. i wynosi [...] zł. Jednocześnie pouczono stronę, że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty przekształceniowej, może złożyć wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Strona takiego wniosku nie złożyła. J. K. zaskarżyła opisane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając mu błędną interpretację art. 8 pkt 2a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa własności nieruchomości oraz nieprawidłowe dostarczanie korespondencji przez Burmistrza B.. W odniesieniu do zarzucanej przez Kolegium kwestii braku dołożenia należytej staranności przy odbiorze korespondencji od Burmistrza B. skarżąca zauważyła, że organ nie sprecyzował w jaki sposób powinna to uczynić w przypadku kiedy nie dostarczono do niej pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. ani też awiza. Skarżąca podkreśliła, że to organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest doręczać prawidłowo pisma z urzędu. O chaosie w dostarczaniu korespondencji świadczy wysłanie przez Burmistrza B. wezwania do zapłaty z dnia [...] września 2020 r. w obustronnie białej kopercie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ww. ustawy). Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia doprowadziła do uznania, że postanowienie to nie odpowiada prawu. Jedną z pierwszych czynności organu przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej winno być zbadanie prawidłowości doręczenia stronie dokumentu, którego doręczenie skutkuje rozpoczęciem biegu terminu. Nieprawidłowe doręczenie pisma procesowego uprawnia bowiem stronę do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie i zasadnie strona złożyła wniosek w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 42 k.p.a.: § 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. § 2. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. § 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W myśl art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Stosownie do postanowień art. 44 k.p.a.: § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W przedmiotowej sprawie Kolegium uznało, że doszło do prawidłowego tzw. doręczenia zastępczego, odpowiadającego przepisom cyt. wyżej art. 44 k.p.a. Z nadesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy wynika, że pismo Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r. o ustaleniu wysokości stawki procentowej opłaty rocznej i opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej nie było doręczane przez operatora pocztowego ale najprawdopodobniej przez pracownika urzędu lub upoważnioną osobę. Na kopercie adresowanej do skarżącej i dołączonym doń zwrotnym potwierdzeniu odbioru naniesiono informację, wedle której, z powodu niemożności doręczenia pisma adresatowi, dorosłemu domownikowi oraz sąsiadowi pismo złożono w dniu [...] grudnia 2019 r. na okres 14 dni w Urzędzie Miasta B. – Biuro Obsługi Interesantów. Ponadto zapisano, że przesyłkę "awizowano do dnia [...] grudnia 2019 r.", "awizowano do dnia [...] stycznia 2020 r.", a jej zwrot nastąpił [...] stycznia 2020 r. W ocenie Sądu, zwrotne potwierdzenie odbioru pisma Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nie spełnia wszystkich wymogów z art. 44 k.p.a. Aby uznać pismo za doręczone w trybie ww. przepisu, konieczne jest wykazanie dwukrotnego awizowania przesyłki. Z poczynionych na zwrotnym potwierdzeniu spornej przesyłki adnotacji, że przesyłkę awizowano "do dnia [...] grudnia 2019 r." i "do dnia [...] stycznia 2020 r." nie wynika kiedy awizowano przesyłkę (tj. którego dnia pozostawiono awiza) oraz jednoznacznie, że awizowanie nastąpiło dwukrotnie. Co istotniejsze, z akt sprawy (z adnotacji doręczającego) winno jednoznacznie i jasno wynikać jak działał doręczający. Adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. W przypadku braku takiej informacji doręczenie zastępcze jest bezskuteczne (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/WA 1871/06; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/WR 201/08; wyrok WSA w Opolu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/OP 314/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt V SA/WA 417/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt III SA/WA 1000/07; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 23/07; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 2871/00; wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 2552/99). Sąd stwierdził, że na kopercie i druku zwrotnego potwierdzeniu odbioru pisma Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r. brak jest jakiejkolwiek informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia (awiza), czy nastąpiło to "w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata", jak wymaga tego przepis art. 44 § 2 k.p.a. Bez wyjaśnienia przez Kolegium ww. kwestii doręczenia pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. nie można było uznać za skutecznie dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. W tych okolicznością za nieuzasadnione Sąd uznał wnioski organu, jakoby skarżąca nie działała z należytą starannością, bowiem nie odebrała dwukrotnie awizowanej korespondencji, skoro z akt sprawy nie wynika, że doręczenie zastępcze zostało dokonane z zachowaniem reguł ustanowionych przepisami art. 44 k.p.a. Nie zasługuje również na uwzględnienie argument organu, iż skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku skoro w dniu [...] stycznia 2020 r. doręczono jej zaświadczenie Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r. potwierdzające przekształcenie z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności tej nieruchomości. Z informacji zawartych w ww. zaświadczeniu nie wynika, aby strona została powiadomiona o możliwości i trybie zakwestionowania ustalonej w nowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwości przy doręczeniu skarżącej pisma Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2019 r., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wys. [...] zł Sąd orzekł z urzędu na mocy art. 200 i art. 210 § 2 ww. ustawy.