II SA/Sz 158/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Burmistrz , działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego M. S. z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na zgromadzony materiał dowodowy, organ stwierdził, że M. S. faktycznie nie zamieszkuje przy ul. [...] w [...]. Według ustaleń organu, od [...] r. w/w lokal jest niezamieszkały, zdewastowany i porzucony. Lokal nie nadaje się do zamieszkania. W związku z taką sytuacją wytoczone zostało powództwo przeciwko E. S. i M. S. o opróżnienie i wydanie lokalu. W dniu [...] Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny nakazał pozwanemu M. S. żeby opróżnił, opuścił i wydał powodowi - Towarzystwu Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. w [...] - lokal przy ul. [...] w [...]. Jednocześnie Sąd przyznał M. S. prawo do lokalu socjalnego. Wykonanie wyroku miało być wstrzymane do momentu złożenia pozwanemu przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W części dotyczącej pozwanej E. S. postępowanie zostało umorzone. Zdaniem organu, wyrok ten stał się bezprzedmiotowy, albowiem M. S. przed jego wydaniem opróżnił, zdewastował i opuścił zajmowany lokal, nie powiadamiając o tym zarządcy budynku. Ze względu na duży stopień zniszczenia lokal został przeznaczony do adaptacji i podpisano umowę z osobą trzecią na wykonanie robót odtworzeniowych, mających na celu przygotowanie go do zamieszkania. Ustosunkowując się do podnoszonego przez M. S. w toku postępowania faktu, że został on przymuszony do opuszczenia tego lokalu, Burmistrz podał, że zainteresowany nie zwracał się do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania, tj. o umożliwienie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Ponadto, M. S. nie ponosił kosztów utrzymania mieszkania. W takich okolicznościach organ uznał, że M. S. opuścił lokal mieszkalny nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] i nie dokonał obowiązku wymeldowania się w biurze ewidencji ludności oraz nie dokonał zgłoszenia zameldowania na pobyt czasowy powyżej dwóch miesięcy w nowym miejscu pobytu. W odwołaniu od tej decyzji M. S. podniósł, iż niezasadne są stawiane mu zarzuty jakoby zdemolował mieszkanie w okresie od [...] do [...], bowiem w tym czasie przebywał w areszcie śledczym, natomiast [...] r. został pozbawiony kluczy do mieszkania. M. S. podkreślił, że w dniu [...], kiedy to opuścił areszt śledczy, zastał lokal zniszczony i zabite gwoździami drzwi. Po podjęciu zatrudnienia w [...] r. zapłacił pierwszą ratę zadłużenia. Następnie, w [...] r. uległ wypadkowi w pracy w związku z czym trafił do Szpitala . To z kolei uniemożliwiło dalszą pracę i remont mieszkania. W tym okresie skarżący wstawił jedynie nowe drzwi wejściowe. Odebranie kluczy do mieszkania, konsekwencje wypadku ([...]) uniemożliwiały znalezienie pracy i dalszą spłatę zadłużenia lokalu. W wyniku złożonego odwołania i rozpatrzenia sprawy Wojewoda decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i uznał, że do wymeldowania M. S. niezbędne było ustalenie, czy opuści lokal przy ul. [...] w [...]. Wojewoda zwrócił uwagę, że odbywanie przez M. S. kary pozbawienia wolności nie pozwala zakwalifikować związanej z tym jego nieobecności w przedmiotowym lokalu jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy. W związku z powyższym kluczowe znaczenie dla sprawy miało wyjaśnienie, czy do daty aresztowania M. S. mieszkał i koncentrował interesy życiowe w lokalu przy ul. [...] w [...]. W oparciu o akta sprawy organ doszedł do wniosku, że M. S. jeszcze przed aresztowaniem opuścił miejsce stałego zameldowania. Fakt ten potwierdzili w zeznaniach świadkowie: E. S. (matka M. S.) oraz M. K.. Z pism M. S. kierowanych do Urzędu Miasta również wynika, że nie mieszkał w lokalu przy ul. [...] w [...] co najmniej od [...] r. Dodatkowo organ powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], którym orzeczono eksmisję M. S. z lokalu przy ul. [...]. Przedmiotowy lokal został [...] r. przydzielony do adaptacji na cele mieszkalne M. C., który zeznał, że remontuje to mieszkanie i przebywa w nim codziennie. W takim stanie rzeczy Wojewoda stwierdził, że podjęcie decyzji o wymeldowaniu M. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest zasadne i zapobiega utrzymywaniu fikcji w ewidencji ludności. M. S. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W ocenie skarżącego organy naruszyły prawo poprzez nie respektowanie wyroku Sądu Rejonowego w [...] orzekającego jego eksmisję, w którym to wyroku Sąd przyznał mu prawo do lokalu socjalnego wstrzymując jednocześnie wykonanie eksmisji, do momentu złożenia przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Skarżący zakwestionował stawiany mu zarzut jakoby doprowadził do zdewastowania mieszkania, które to nastąpiło w trakcie gdy przebywał w areszcie śledczym. Odnosząc się do ustaleń organów, że przed aresztowaniem, które miało miejsce [...] nie mieszkał w lokalu przy ul. [...] wyjaśnił, że [...] miesiące przed wyrokiem eksmisyjnym został pozbawiony kluczy do lokalu i "wyrzucony na bruk" ([...]r.). Jednocześnie przyznał, iż nie wiedział o możliwości wystąpienia na drogę sądową w sprawie pozbawienia go kluczy do lokalu. M. S. wyjaśnił, że wypadek w pracy, którego doznał [...]r., pobyt w szpitalu i leczenie trwające do [...] r., uniemożliwiły mu wyremontowanie zniszczonego lokalu. Jedyną rzeczą, którą zdążył zrobić była wymiana drzwi wejściowych wraz z futryną. Skarżący stwierdził, że odpowiadają prawdzie zeznania złożone przez jego matkę – E. S., z których wynika, że nie mieszkał przez ostatnie tygodnie w miejscu stałego zameldowania, ale wobec pozbawienia kluczy do mieszkania i kłopotów z prawem, nie próbował wywarzać drzwi, aby nie narażać się na dalsze problemy. Co do zeznań M. K. skarżący podniósł, iż nie mieszkał w jej lokalu przez okres [...]miesięcy, bowiem nie było ku temu warunków. Rodzina M. K. liczy [...] osób, które mieszkają w pokoju z kuchnią. M.S. podał, że może wskazać świadków, którzy potwierdzą, iż po opuszczeniu [...] r. Aresztu Śledczego w [...] wymienił drzwi wejściowe i mieszkał przy ul. [...] do czasu odebrania kluczy od lokalu. Skarżący zwrócił się również do Sądu z prośbą wyznaczenia lokalu zastępczego, który mógłby objąć po opuszczeniu zakładu karnego. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona w tych granicach ocena zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doprowadziła Sąd do uznania, że skarga jest zasadna, gdyż wydane w sprawie orzeczenia zostały podjęte z naruszeniem prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny jej wynik. Decyzję organów obu instancji oparte zostały na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Nie budzi wątpliwości, że zasadniczą kwestią wymagającą dokładnego wyjaśnienia i rozważenia w sprawie o wymeldowanie jest stwierdzenie, czy wystąpiła wymieniona w wyżej cytowanym art. 15 ust. 2 przesłanka - opuszczenie miejsca pobytu. W bogatym w tym zakresie orzecznictwie sądowym, które niniejszy skład w pełni podziela, zwraca się uwagę, że przez opuszczenie miejsca pobytu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, rozumieć należy takie opuszczenie lokalu, które ma charakter dobrowolny i trwały (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Samo ustalenie faktu nie przebywania przez daną osobę w uwidocznionym w ewidencji miejscu pobytu stałego nie może bowiem prowadzić do automatycznego uznania, że nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu w pojęciu art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Analiza uzasadnień wydanych w sprawie decyzji wykazała, że organy obu instancji uwagę swą skupiły na niekwestionowanej w sprawie okoliczności zdewastowania lokalu położonego przy ul. [...] w [...], którego nikt nie zamieszkuje, nie dostrzegając zarazem potrzeby rozważenia przyczyn takiego stanu rzeczy. Z wydanych decyzji nie wynika, aby organy dokonały takiej oceny. Ponadto, nie wszystkie podniesione w uzasadnieniach decyzji argumenty okazały się trafne. W pismach kierowanych do organów skarżący podkreślał, że przebywając w Areszcie Śledczym w [...] od [...] r. do [...] r. nie miał wpływu na to co działo się z mieszkaniem przy ul. [...] w [...], które zostało w tym czasie zdewastowane. Fakt ten pośrednio potwierdza treść notatki służbowej z dnia [...]r. sporządzonej przez pracownika Towarzystwa Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. w [...] (k. [...] akt administracyjnych) z wizji lokalu przeprowadzonej w okresie odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności. Nie znajdują zatem uzasadnienia twierdzenia zawarte w decyzji organu I instancji, że sprawcą dewastacji lokalu był M. S. Od momentu opuszczenia Aresztu Śledczego w [...] tj. od [...] r. do czasu ponownego aresztowania, tj. do [...] r., według niekwestionowanych przez organy wyjaśnień skarżącego, podjął on pracę w [...] r., uregulował pierwszą ratę zadłużenia mieszkania i wstawił nowe drzwi wejściowe wraz z futryną. M. S. podał również, że we [...] r. uległ wpadkowi w pracy i z tego powodu przebywał w szpitalu oraz leczył się do [...] – [...] r. Pozostałe dokumenty i wyjaśnienia skarżącego wskazują, że w [...] r. pracownicy TBS Spółka z o.o. w [...] wstawili zamek do drzwi i dodatkowo zabezpieczyli wejście do lokalu poprzez [...] (notatka z [...] r., k. [...] akt administracyjnych). Okoliczności te powinny skłonić organy do dokonania oceny, czy M. S. po opuszczeniu Aresztu Śledczego w [...] [...] r., wobec bezspornego faktu zastania zdewastowanego mieszkania, pozbawionego instalacji elektrycznej, gazowej i ogrzewania, miał możliwość w nim zamieszkania oraz czy podjął w tym celu działania stosowne do jego możliwości wynikających z ówczesnej sytuacji życiowej. W tym zakresie organy nie rozważyły kwestii zamiaru skarżącego dotyczącego ewentualnej chęci ponownego zamieszkania lokalu i nie odniosły się do wskazywanego przezeń faktu uiszczenia [...] raty zadłużenia mieszkania, wstawienia drzwi wejściowych, możliwości finansowych doprowadzenia lokalu do stanu używalności oraz okresu pobytu skarżącego w szpitalu i rekonwalescencji. W ocenie Sądu, trudno skarżącemu postawić zarzut niezamieszkiwania w lokalu, wobec jego komisyjnego zamknięcia przez pracowników zarządcy (administratora) nieruchomości - TBS Spółka z o.o., które miało miejsce na początku [...] r. Zgodzić się należy z poglądem, że nie podjęcie przez daną osobę prawnych środków zmierzających do przywrócenia jej poprzedniego stanu posiadania może stanowić podstawę do uznania dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, jeżeli taka bierność osoby zainteresowanej wskazuje na fakt, że pogodziła się z zaistniałym stanem faktycznym. Istotne znaczenie ma tu jednak równoczesny brak zamiaru stałego przebywania w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania. Istnienie takiego zamiaru oceniać należy poprzez całokształt okoliczności sprawy, w szczególności poprzez podejmowane przez nią działania prawne i faktyczne. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma powoływany przez organy argument, że lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...] został [...] r. przydzielony osobie trzeciej do adaptacji na cele mieszkalne jak i zeznania M. C. z dnia [...] r. który podał, że lokal ten remontuje i przebywa w nim codziennie. To, że dokonano kolejnego przydziału lokalu lub że został on zamieszkały w czasie odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności (od [...] r.) nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na ustalenia przesłanek niezbędnych do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Organ wydający decyzję o wymeldowaniu osoby z miejsca jej stałego zameldowania może podjąć taką decyzję po przeprowadzeniu postępowania w celu wyjaśnienia zarówno okoliczności opuszczenia miejsca stałego pobytu, jak i zachowania takiej osoby po opuszczeniu tego miejsca. W takim postępowaniu – zgodnie z art. 7 k.p.a. – organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Nakaz taki wynika również z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego, organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez organy obu instancji wymogi wynikające z wymienionych przepisów k.p.a. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o wyznaczenie lokalu zastępczego należy wyjaśnić, że sądy administracyjne nie są upoważnione do wydawania rozstrzygnięć merytorycznie przyznających albo pozbawiających strony lokalów czy też innych należności (świadczeń), a jedynie do kontroli zgodności działań organów administracji z prawem. Wniosek o dokonanie przydziału lokalu zastępczego mógłby być rozpatrywany ewentualnie przed sądem powszechnym w ramach żądania wykonania orzeczenia zawartego w pkt II wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. Reasumując, wobec uznania, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tejże ustawy.