II SA/Sz 158/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Sądu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oddala skargę Decyzją z dnia [...] Prezes Sądu Rejonowego w [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112. poz. 1198 ze zm.), odmówił J.D. udzielenia informacji w postaci wykazu ksiąg wieczystych założonych dla nieruchomości położonych we wsi [...] gmina [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ wskazał, że wnioskodawca zwrócił się o udzielenie informacji w trybie ustawy o informacji publicznej w postaci wykazu ksiąg wieczystych założonych dla nieruchomości położonych we wsi [...] poprzez wskazanie nr księgi wieczystej oraz oznaczenia nieruchomości. Jednocześnie organ wskazał, iż przygotowanie specjalnego wykazu w sposób z góry przez wnioskodawcę określony będzie wymagało przejrzenia wszystkich ksiąg wieczystych znajdujących się w Sądzie tj. ok. [...]. W ocenie organu jest to informacja przetworzona, a zatem stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ I instancji wezwał J.D. do wykazania w terminie 14 dni istnienia interesu publicznego w żądaniu udostępnienia takiej informacji pod rygorem odmowy jej udzielenia. Wnioskodawca pomimo wezwania, nie wykazał, ani nawet nie wskazał jaki to interes publiczny miałby być zaspokojony poprzez uzyskanie żądanej informacji. W ocenie organu wobec tak sformułowanego przez stronę wniosku nie ma zastosowania ustawa o księgach wieczystych, w której przewidziana jest zasada jawności. Na powyższą decyzję odwołanie złożył J.D. podnosząc, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu faktycznego lub prawnego żądanej informacji. Zgodnie bowiem z art. 36 ustawy o księgach wieczystych i hipotece księgi wieczyste są jawne, a dostęp do nich leży w interesie publicznym. Prezes Sądu Okręgowego w [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) oraz w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1098 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji przytaczając treść art. 1 ust. 1 i ust. 2 wskazał, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 roku (sygn. II S.A./Wa 2227/05) wskazał, że wykładnia celowościowa funkcjonalna art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prowadzi do wniosku, iż jeżeli obowiązują odmienne regulacje dotyczące zasad i trybu ich udzielania, to będą miały pierwszeństwo przed ustawą o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem organu zawarte w art. 1 ust. 2 ustawy sformułowanie "nie naruszają" rozumieć należy, że powyższa ustawa "nie może naruszać" przepisów innych ustaw odrębnie regulujących zasady i tryb ich udostępniania. Według organu odwoławczego wniosek J.D. dotyczy jawnych informacji publicznych nie objętych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Właściwy tryb dostępu do żądanych informacji oraz sposób ich udostępniania reguluje w sposób całościowy inny akt prawny — ustawa o księgach wieczystych i hipotece, a każdemu przysługuje, co do zasady prawo wglądu do księgi wieczystej. W takiej sytuacji nie wydaje się decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz informuje się wnioskodawcę pismem, że wnosi o informacje nie objęte ustawą o dostępie do informacji publicznej, lecz ustawą o księgach wieczystych i hipotece. Wobec tego zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co musiało skutkować jej uchyleniem i umorzeniem postępowania w I instancji z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J.D. wniósł o udzielenie informacji dotyczącej korelacji ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia [...]r. z ustawą o księgach wieczystych i hipotece z dnia [...]r. W ocenie skarżącego księgi wieczyste są szczególnym rodzajem rejestru, a tym samym muszą być objęte ustawą o dostępie do informacji publicznej. Dodatkowo skarżący zażądał wyjaśnienia sprawy zaginięcia koperty stanowiące dowód, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł w terminie i ukarania osób winnych zaniedbania i poinformowania go o wyciągniętych konsekwencjach. Końcowo skarżący wniósł o przeprowadzenie szczegółowej analizy jego wniosku z dnia [...]r. o udostępnienie numerów ksiąg wieczystych nieruchomości położonych we wsi [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu kwestia dostępu do danych zawartych w księgach wieczystych została w sposób wyczerpujący uregulowana w ustawie z dnia [...] r. o księgach wieczystych i hipotece, dlatego też ustawa o dostępie do informacji publicznej w tym zakresie jest wyłączona. Odnośnie wniosku dotyczącego zaginionej koperty, organ wskazał, że nie ma uprawnień ani umocowania do przeprowadzenia czynności w tym zakresie, a nadto skarżący wykazał, że odwołanie złożył w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd, rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Przedmiot oceny Sądu w niniejszym postępowaniu stanowi decyzja Prezesa Sądu Okręgowego, którą to uchylono decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] odmawiającą udzielenia skarżącemu informacji publicznej i jednocześnie umorzono postępowanie I instancji z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Bezspornym jest, że skarżący w piśmie z dnia [...]r. wystąpił z wnioskiem do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci wykazu ksiąg wieczystych założonych dla nieruchomości położonych we wsi [...] poprzez wskazanie nr księgi wieczystej oraz oznaczenia nieruchomości numerem budynku. Natomiast kwestią sporną jest czy żądana informacja powinna być udostępniona w trybie ustawy z dnia 6 września 2010 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198). W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że co do zasady udostępnienie informacji publicznej odbywa się na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Powyższe wynika z art. 61 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednakże od tej zasady ustawodawca przewidział wyjątki, albowiem jak wynika z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Wskazany przepis należy, zdaniem sądu, rozumieć w ten sposób, że wyłącza on ustawę o dostępie do informacji publicznych w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych. Wynika to z ogólnego, uniwersalnego charakteru norm w niej zawartych i zasady jawności życia publicznego (por. J. Piechocki, B. Sadowski "Jawne nie dla wszystkich", Rzeczpospolita 2004/8/24, Lex nr 44454/1, G. Wierczyński, glosa do wyroku NSA z 19.12.2002 r., II SA 3301/02, GSP – Przegląd Orzecznictwa 2005/1-2/7, Lex nr 48368/1). Ustawodawca w art. 1 ust. 2 stworzył normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji : podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczegółowych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają jej stosowanie (por. "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz" M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Warszawa 2010 r., s. 31-32) Jak słusznie wskazał organ żądana przez skarżącego informacja nie może zostać udostępniona na zasadach wskazanych w ustawie z dnia 6 września 2001 r., gdyż dostęp do informacji zgromadzonych w księgach wieczystych został uregulowany w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), stanowiąc w tym względzie uregulowanie szczególne, o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece zawiera kompleksową regulację w zakresie zasad i trybu dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi, a uwidocznionych w księgach wieczystych. W myśl art. 2 i 361 ust. 3 tej ustawy, księgi wieczyste są jawne i każdy może je przeglądać w obecności pracownika sądu. W praktyce, księgi wieczyste, prowadzone w systemie tradycyjnym udostępniane są w sekretariacie sądu, natomiast księgi wieczyste prowadzone w systemie informatycznym są dostępne w dowolnym punkcie ekspozytury Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych na terenie całego kraju. Bez znaczenia przy tym pozostaje, w jakiej formie dane te chce otrzymać wnioskujący, istotny jest wyłącznie charakter samych informacji, objętych wnioskiem. Zatem skarżący, niezasadnie wywodzi, iż żądana informacja powinna być udostępniona w trybie określonym ustawą o dostępie do informacji publicznej, skoro w pierwszej kolejności powinien skorzystać z alternatywnego trybu dostępu do żądanej informacji, który gwarantuje mu ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, w jakiej formie skarżący chce żądane informacje uzyskać, istotny jest tu wyłącznie charakter samych informacji, objętych wnioskiem. W takim przypadku organ do którego złożono wniosek obowiązany jest powiadomić wnioskodawcę pisemnie o braku podstaw do udzielenia wnioskowanej informacji w trybie ustawy z 2001 r., wskazując jednocześnie gdzie zainteresowany żądane informacje może uzyskać. Organ nie ma natomiast obowiązku wydawania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej w oparciu o art. 16 ust. 1 ustawy z 2001 r. "Decyzja bowiem może być wydana tylko wówczas gdy w grę wchodzi w ogóle zastosowanie omawianej ustawy, a podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej odmawia jej udostępnienia" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 926/10, lex nr 755488). Tymczasem w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, zatem decyzja organu I instancji odmawiająca udzielenia informacji publicznej została wydana bez podstawy prawnej, co uzasadniało jej uchylenie z jednoczesnym umorzeniem postępowania pierwszoinstancyjnego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w wyroku.