II SA/Sz 159/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego(Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), na wniosek stowarzyszenia zwykłego [...], dopuściło stowarzyszenie do postępowania prowadzonego przed tym organem w sprawie oznaczonej jako [...], w przedmiocie skierowania J. G. na badanie lekarskie z powodu powzięcia przez organ informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Uzasadniając postanowienie Kolegium powołało się na cele statutowe stowarzyszenia oraz treść jego żądania skierowanego do organu, iż dobra prawne strony postępowania – policjanta mogły zostać zagrożone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawarło w treści postanowienia pouczenie o prawie strony do wystąpienia z wnioskiem do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia. J. G. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym domagał się nie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Podnosił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawca zarzucał również, że jest skonfliktowany z reprezentującym stowarzyszenie – R. O., który dąży do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy. J. G. podkreślał, że cele statutowe stowarzyszenia nie uzasadniają udziału tej organizacji w sprawie, co wynika wprost z treści statutu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ przytoczył treść art. 31 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie stwierdził, że uzasadnienie żądania stowarzyszenia dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony koresponduje z celami statutowymi stowarzyszenia, jak i z formami realizacji tych celów wymienionych w statucie. Kolegium odnosząc się do zarzutów J. G. zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdziło, że brak jest dowodów potwierdzających zamiar działania stowarzyszenia i reprezentującego ten podmiot R. O. na niekorzyść strony, tym bardziej, że stowarzyszenie nie ma wpływu na przebieg postępowania. J. G. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W skardze domagał się nie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, przytaczając argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucał brak obiektywizmu ze strony stowarzyszenia w odniesieniu do skarżącego i toczącego się postępowania administracyjnego. Wskazywał, że R. O. zawiadomił prokuraturę o rzekomym składaniu przez J. G.fałszywych zeznań. Tymczasem wyrok w sprawie [...], który zapadł przed Sądem Rejonowym w S., świadczy, o niewinności skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zasadności skargi doprowadziło w ocenie Sądu do ustalenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli te, które zostały w niej podniesione. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu o dopuszczeniu do udziału w sprawie, na prawach strony, stowarzyszenia zwykłego działającego pod nazwą "[...]". Zauważyć należy, że Kodeks postępowania administracyjnego w art. 31 § 1 stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Z kolei w myśl § 2 powołanego przepisu, organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. W tej sprawie Kolegium nieprawidłowo pouczyło skarżącego o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ, albowiem na postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej do postępowaniu na prawach strony, nawet jeśli jest ono wadliwe, czy też strona się z tym postanowieniem nie zgadza, zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie przysługuje.(por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 170/00, Lex Nr 76083). Samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia postanowienia organu I instancji. Zatem, skoro brak jest normy prawa pozytywnego, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia, to organ odwoławczy rozpoznając sprawę nawet na skutek wadliwego pouczenia winien wydać postanowienie na podstawie art. 134 w związku z art. 144 Kpa stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż na postanowienie wydane na podstawie art. 31 § 2 Kpa nie przysługuje zażalenie, ponieważ takiego uprawnienia nie przewiduje żaden przepis szczególny. Rozpoznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] r., jako niedopuszczalnego środka odwoławczego stanowiło rażące naruszenie prawa. Wniosek złożony przez skarżącego był bowiem w istocie środkiem odwoławczym niedopuszczalnym. Merytoryczne rozpoznanie niedopuszczalnego zażalenia nastąpiło bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 ust. 2 w zw. z art. 141 § 1 Kpa). Zauważyć również należy, że przepis art. 31 § 2 zd. 2 Kpa przyznaje jedynie organizacji społecznej prawo do zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania lub postanowienia o odmowie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. W świetle wykładni gramatycznej tego przepisu zażalenie na powyższe postanowienia, jak i na postanowienia o wszczęciu postępowania lub o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie służy stronom postępowania. W przypadku postanowień rozstrzygających sprawę dopuszczenia organizacji społecznych do udziału w postępowaniu pogląd ten znajduje dodatkowe wsparcie w treści przepisu art. 141 § 1, który przewiduje, że zażalenie na postanowienie wydane w toku postępowania służy stronie, gdy kodeks tak stanowi. Postanowienie o wszczęciu postępowania na żądanie organizacji społecznej lub o odmowie jego wszczęcia nie jest w sensie ścisłym postanowieniem wydanym w toku postępowania. Nie wydaje się jednak, aby strona była uprawniona do jego kwestionowania w drodze zażalenia (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). W świetle powołanych wyżej przepisów, zaskarżalne są wyłącznie postanowienia organu o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji społecznej, albowiem w odniesieniu do tych aktów Kodeks przewiduje prawo wniesienia zażalenia. Kolejna przesłanka, wynikająca z ww. przepisów, dotyczy możliwości zaskarżenia ww. postanowień przez stronę postępowania. Sąd nie podziela w tym miejscu poglądu wyrażonego w powołanej wyżej publikacji, albowiem powyższe nie wynika w prost z przepisu, jak i stanowi istotne ograniczenie praw strony w postępowaniu, które jej dotyczy. Konkludując Sąd stwierdza, że z powołanych wyżej względów procesowych, nie było możliwe uczynienie przedmiotem rozpoznania kwestii zasadności dopuszczenia do udziału w sprawie stowarzyszenia, albowiem naruszenie przez organ przepisów postępowania poprzez wydanie postanowienia bez podstawy prawnej winno skutkować wyeliminowaniem procesowo wadliwego aktu z obrotu prawnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.