II SA/Sz 168/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] z dnia [...] w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] z dnia [...] Decyzją z dnia z dnia [...] Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] na podstawie art. 175 ust.1, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) oraz § 6-8 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] z dnia[...]., nie przyznał J.S. następujących świadczeń socjalnych: stypendium socjalnego, stypendium mieszkaniowego i stypendium na wyżywienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że dochód na jedną osobę w rodzinie studenta przekroczył Podstawę Naliczania Stypendium Socjalnego (PNSS – [...] zł) i wynosi [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, J.S. wskazała na aktualną sytuację materialną swojej rodziny, która uległa zmianie po tym jak jej ojciec utracił pracę. Decyzją z dnia [...] Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Technologicznego w [...] na podstawie art. 175 ust. 2, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 11 pkt 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...], wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] z dnia [...], dochód rodziny J.S. został naliczony na podstawie zaświadczeń z Urzędu Skarbowego w [...] o dochodach osiągniętych w [...] przez jej rodziców i jej siostrę. Po ponownym przeliczeniu wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi [...] zł i przekracza podstawę naliczania stypendium socjalnego o [...] zł. Ponadto organ odwoławczy podał, że w obecnie obowiązującym Regulaminie przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...], nie ma zapisów związanych z dochodem utraconym, [...] dlatego też, nie jest on brany pod uwagę do naliczania średniego dochodu w rodzinie. Na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] J.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej dnia [...] oraz § 10 i § 17.1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż dochód w rodzinie nie uprawnia do przyznania stypendium socjalnego. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I i II instancji. Na wstępie podniosła, iż organ odwoławczy powołał się na zaświadczenie o dochodach przedłożonych z Urzędu Skarbowego w [...] gdy tymczasem skarżąca przedstawiała takie zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w [...]. Dalej strona podała przykład swojej siostry, która jako studentka Uniwersytetu Przyrodniczego w [...] przy identycznej sytuacji finansowej uzyskała pomoc socjalną z funduszu stypendialnego. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi, iż nie wziął pod uwagę faktu utracenia w [...] przez jednego z członków rodziny dochodu ze względu na zwolnienie z pracy nie ze swojej winy. W odpowiedzi na skargę, Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Jednocześnie przyznała, iż w uzasadnieniu decyzji organ II instancji omyłkowo napisał, że zaświadczenie za [...] pochodziło z Urzędu Skarbowego w [...], gdy tymczasem wystawił je Urząd Skarbowy w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze i zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Technologicznego jak i poprzedzająca ją decyzja Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Uniwersytetu Technologicznego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że miesięczny dochód w rodzinie studentki J.S. przekracza podstawę naliczania stypendium socjalnego. W sentencji decyzji, jako podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń, organy wskazały na art. 175 ust. 1, art. 207 ust 1. ustawy z dnia 27 lipca 2007r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej "P.s.w." oraz § 6-8 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego. Wskazane wyżej przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, są jednak normami prawa ustrojowego i procesowego, określają bowiem właściwość instancyjną organu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania oraz procedurę wydawania decyzji zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przywołane § 6,7,8 Regulaminu stanowią kryterium i tryb przyznawania stypendium socjalnego. Dla oceny zgodności z prawem powołanych wyżej decyzji, niezbędna jest analiza uregulowań zawartych ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 179 ust.1 P.s.w. stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe (ust.2). Wysokość tego dochodu, nie może być jednak niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (ust.3). Z kolei art. 179 ust. 5 P.s.w. stanowi, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się: 1) dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 3, jeżeli student jest samodzielny finansowo; 2) świadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 1; 3) świadczeń otrzymywanych na podstawie Działania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego "Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne"; 4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.); 5) pomocy materialnej, o której mowa w art. 173a. Z powyższego wynika, iż organowi uczelni przysługuje władztwo ustalania dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium, jednakże w granicach wyznaczonych w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalając wysokość dochodu ma obowiązek stosować wszystkie przepisy zawarte w ustawie oświadczeniach rodzinnych, które mają wpływ na prawidłowe ustalenie dochodu. Nie może natomiast czynić tego wybiórczo, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skoro student poinformował organ szkoły wyższej uprawniony do rozstrzygania w sprawach pomocy stypendialnej, że jego sytuacja dochodowa uległa zmianie, albowiem ojciec utracił zatrudnienie i poparła to oświadczenie stosownymi dokumentem z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], to obowiązkiem organu było uwzględnienie tej okoliczności przy rozpoznawaniu wniosku o pomoc stypendialną na gruncie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie w jakim ustawa ta odwołuje się do ustawy o świadczeniach rodzinnych w kwestii utraconego dochodu. Definicję utraty dochodu zawiera art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w pkt 23, enumeratywnie wyliczających sytuacje, w których następuje utrata dochodu, w tym związanych z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W przedmiotowej sprawie, organy odmawiając J.S. przyznania wnioskowanych świadczeń na podstawie Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego oparły się na błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego tj. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższy, pomijając przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie studenta, zasad jego ustalania zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Co w konsekwencji spowodowało nie ustosunkowanie się w żadnej mierze do wniosków skarżącej zawartej w odwołaniu o uwzględnienie dochodu utraconego ojca. Sąd zauważa, że organowi odwoławczemu przysługują zarówno kompetencje kontrolne jak i merytoryczne, winien on sprawę rozpatrzyć nie tylko z punktu widzenia kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale nadto winien sprawę rozpoznać merytorycznie, uwzględniając zgłoszone w odwołaniu zarzuty, zajmując w tej kwestii odpowiednie stanowisko w wydanej przez siebie decyzji, wyczerpująco je uzasadniając. Powyższe wynika zwłaszcza z wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zasada ta została przy rozpatrywaniu sprawy J.S. niewątpliwie naruszona. Nie można bowiem za prawidłową uznać decyzji, w której organ nie powołując się na właściwe przepisy prawa utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, informując jedynie skarżącą, że Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom, nie ma zapisów związanych z dochodem utraconym, dlatego nie jest on brany pod uwagę do naliczania średniego dochodu w rodzinie. Tymczasem interpretacja § 8 i § 10 Regulaminu mogłaby prowadzić do odmiennych wniosków. Takie działanie organu stanowi zdaniem Sądu również naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. bowiem jest to równoznaczne z nie rozpatrzeniem przez organ całego materiału dowodowego sprawy. Zauważyć również należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie spełniają wymogów procedury administracyjnej co do jej elementów składowych, w tym zwłaszcza uzasadnienia, czym narusza przepis art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organ I instancji ustali i należycie udokumentuje stan faktyczny sprawy, aby następnie na jego podstawie ocenić, czy spełnione są przesłanki do przyznania wnioskowanych przez skarżącego świadczeń z art. 179 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 5 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wydać w tym przedmiocie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa. W tych okolicznościach, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Uniwersytetu Technologicznego z dnia [...]