II SA/Sz 170/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 20 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1, art. 8 pkt 3a, art. 11a, art. 23 i24 ust. 2, art. 26, art. 32 ust. 2i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) odmówił przyznania H. M. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Przedmiotową decyzję organ wysłał do H. M. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Przesyłka pomimo dwukrotnego awizowania nie została przez adresatkę odebrana. H. M. odebrała ją osobiście w siedzibie organu w dniu 19 listopada 2007 r. W dniu 26 listopada 2007 r. H. M. złożyła w MOPS w K. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz odwołanie od decyzji z dnia 3 października 2007 r. Wniosek o przywrócenie terminu skarżąca motywowała tym, że w dniach od 10 - 15.10.2007 r. przebywała poza miejscem stałego zamieszkania w miejscowości C., gdzie opiekowała się matką. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 123 § 1 i art. 58 § 1 i 2 oraz 59 § 2 K.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium podało, że we wniosku o przywrócenie terminu złożonym w MOPS w dniu 26.11.2007 r. H. M. wskazała, że przyczyną niedotrzymania 14 – dniowego terminu do złożenia odwołania była nieobecność w K. w dniach 10 – 15.10.2007 r. spowodowana koniecznością opieki nad matką. W ocenie Kolegium skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek wynikających z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Sama informacja o uchybieniu terminu z powodu kilkudniowej nieobecności nie jest dostateczną przesłanką do uwzględnienia wniosku, bowiem wskazany przepis zobowiązuje stronę do uprawdopodobnienia w sposób nie budzący wątpliwości i w taki sposób, by organ był przeświadczony, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy. Strona jest obowiązana wykazać, że istniały przeszkody nie do przezwyciężenia , których nie mogła usunąć, a które uniemożliwiły jej złożenie odwołania w terminie np. choroba, pobyt w szpitalu. Natomiast z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia 3.10.2007 r. nadana została w Urzędzie Pocztowym w dniu 10.10.2007 r. i była dwukrotnie bezskutecznie awizowana tj. 15.10.2007 r. i 22.10.2007 r.. Biorąc pod uwagę twierdzenia skarżącej, że wróciła 15.10.2007 r. to po pierwszym awizie miała możliwość odebrania przesyłki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na to postanowienie H. M. wskazała, że jest osobą schorowaną, ma problemy finansowe. Jej matka jest bardzo chora i wymaga opieki. Z powodu tych problemów we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania błędnie wskazała okres swojej nieobecności w K. Faktycznie była nieobecna w K. do 15 listopada, a nie jak wskazała we wniosku o przywrócenie terminu do dnia 15 października. Równocześnie H. M. wniosła o przywrócenie jej przez Sąd terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, choć wyłącznie z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Na wstępie odnosząc się do wniosku skarżącej o przywrócenie przez Sąd terminu do wniesienia odwołania należy wyjaśnić, że Sąd dokonuje tylko oceny zaskarżonego aktu z prawem nie jest natomiast władny do wydawania rozstrzygnięć w zastępstwie organu. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia, wyjaśnienia wymaga przede wszystkim okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy a związana z doręczeniem skarżącej decyzji organu I instancji w K. z dnia 3.10.2007 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja z dnia 3.10.2007 r. została skarżącej wysłana za pośrednictwem poczty. Wobec tego zastosowanie miały tutaj przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące zasady doręczeń pism przez pocztę. Aby uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone niezbędne jest stwierdzenie, że zachodziła jedna z trzech następujących sytuacji: adresat odebrał przesyłkę osobiście (art. 42 § 1-3 K.p.a.), pismo doręczono innej osobie wskazanej w przepisie, która podjęła się przekazać pismo adresatowi (art. 43 K.p.a.), albo taka, że wobec braku możliwości skorzystania z dwóch wymienionych form doręczenia istniały podstawy do zastosowania doręczenia zastępczego przewidywanego w art. 44 § 1 – 4 K.p.a. W omawianej sprawie z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wynika, że organ uznał, że skarżącej doręczono przesyłkę w sposób określony w art. 44 K.p.a. Jednakże stosowanie tej instytucji może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki wymienione w kolejnych paragrafach artykułu 44 K.p.a., przy czym poszczególne czynności doręczenia muszą być wykonane z należytą starannością. Instytucja doręczenia zastępczego składa się z kilku istotnych czynności ( wymienionych w art. 44 K.p.a.), których łączne wystąpienie warunkuje uznanie przesyłki za doręczoną. Po pierwsze nastąpić musi stwierdzenie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub innej osobie uprawnionej do jej odbioru. Po drugie musi mieć miejsce przechowanie przesyłki przez 14 dni w placówce pocztowej. Po trzecie doręczyciel zobowiązany jest zawiadomić stronę o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to umieścić należy w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata. W takiej sytuacji na listonoszu spoczywa, wynikający z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5, poz. 34 ze zm.) obowiązek zaznaczenia tych okoliczności na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tzw. zwrotce). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jednak warunkiem takiej oceny jest wykonanie wszystkich tych czynności z należytą starannością. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że niezawiadomienie o miejscu pozostawienia przesyłki, jak też zupełny brak informacji na zwrotce lub też jej nieczytelne wypełnienie oznaczają, że doręczenie jest bezskuteczne. Zatem poprawnie wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że przesyłka zawierająca decyzję została skarżącej doręczona zgodnie z treścią art. 44 K.p.a. Ze zwrotnego dowodu doręczenia przesyłki wynika, że doręczyciel próbował ją doręczyć w dniu 15.10.2007 r. Na kopercie jest jedynie adnotacja "mieszkanie zamknięte". Nie zaznaczono jednak, czy doręczyciel zostawił awizo i ewentualnie gdzie je zostawił. Ponownie próbowano doręczyć przesyłkę w dniu 22.10.2007 r. Na kopercie znajduje się jedynie adnotacja "awizo powtórne". Nie zaznaczono jednak gdzie zostało pozostawione awizo. Z adnotacji na kopercie wynika zatem, że w dniu 15 października doręczyciel przybył do miejsca zamieszkania skarżącej i nie zastał adresata lecz również nie wiadomo, czy pozostawił on informację o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym i ewentualnie gdzie tę informację umieścił. Odnośnie próby doręczenia przesyłki w dniu 22 października, wiadomo jedynie, że zostało pozostawione awizo lecz nie wiadomo, gdzie zostało ono umieszczone. Doręczenie przesyłki skarżącej nastąpiło zatem w sposób sprzeczny z art. 44 K.p.a. i nie można uznać takiego doręczenia za skuteczne. Aby przyjąć, że przesyłka została skutecznie doręczona w trybie art. 44 K.p.a. konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Konieczne zatem jest ustalenie dlaczego przesyłka nie mogła zostać doręczona w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a., doręczyciel musi pozostawić informację o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym przy czym informacja ta musi zostać pozostawiona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata lub w drzwiach jego mieszkania. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione. Nie wiadomo bowiem, czy w dniu 15 października doręczyciel w ogóle zostawił awizo i gdzie je zostawił, nie wiadomo także gdzie zostawił awizo w dniu 22 października. Wobec tego, że nie zostały spełnione przesłanki doręczenia określone w art. 44 K.p.a. nie można uznać, że przesyłka zawierająca decyzję została skarżącej skutecznie doręczona. Reasumując Sąd uznał, że organ administracji naruszył przepis art. 44 K.p.a. co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem na przesyłce jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak jest informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien ocenić skuteczność doręczenia skarżącej przesyłki pod katem wymogów doręczenia zastępczego określonego w art. 44 K.p.a. uwzględniając rozważania zawarte w uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.