II SA/Sz 170/15

Dnia 31 marca 2015 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji udzielającą E. i J.S. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...]. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J.W., właścicielka budynku przy ul. [...]. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wyjaśniła, że jest niepracującą samotną matką dwóch [...] letnich bliźniaczek i nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że posiada dom o pow. [...] m2, nie ma żadnych przedmiotów wartościowych ani oszczędności, a jedynym dochodem jej rodziny są alimenty w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie, w całości przeznaczone na utrzymanie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 17 marca 2015 r. skarżąca wyjaśniła, że środki pobrane przez nią z konta zostały przeznaczone na niezbędne, bardzo drogie, leczenie stomatologiczne. Ponadto, że przez ostatnie lata opiekowała się swoją chorą, zmarłą w maju 2014 r. mamą, z którą mieszkała i która otrzymywała rentę po swoim mężu, obywatelu brytyjskim. Środki zgromadzone na koncie skarżącej to jej oszczędności, które wnioskodawczyni przeznaczyła na leczenie stomatologiczne. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z kliniki D. z którego wynika, że leczy się w tej klinice od października 2014 r. a całkowity koszt leczenia wynosi 25 000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Skarga w niniejszej sprawie została sporządzona w dniu 30 grudnia 2014 r., a w dniu 22 lutego 2015 r. skarżąca oświadczyła, że jej dochód stanowią jedynie alimenty i nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wynika, że w okresie od 2 lutego 2015 r. do 20 marca 2015 r., a więc po wniesieniu skargi, wypłaciła ona z rachunku bankowego kwotę [...] zł. W dniu 30 stycznia 2015 r. saldo na rachunku bankowym skarżącej wynosiło [...] zł. Z wniosku oraz przedłożonych dowodów wynika, że skarżąca mieszka we własnym domu o pow. [...] m2 w S. z córkami, ich stały miesięczny dochód wynosi [...] zł, a stałe comiesięczne wydatki wynoszą ok. [...] zł (telefon [...] zł, czesne jednej z córek [...] zł, woda [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz ok. [...]zł, wywóz odpadów [....]zł). Skarżąca oświadczyła, że na miesięczne bilety sieciowe dla córek wydaje 400 zł, chociaż cena miesięcznego biletu sieciowego na wszystkie linie dla osoby studiującej wynosi w S. 50 zł (www.zditm.szczecin.pl/ceny). Skarżąca posiada własny dom i stałe dochody pozwalające na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych rodziny. Ponadto, po wniesieniu skargi, w czasie kiedy złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym dysponowała oszczędnościami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych w całości. Okoliczność, że skarżąca jest samotną, niepracującą matką dwóch studiujących córek, nie jest sama w sobie wystarczająca do uznania, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Z zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy wynika bowiem, że skarżąca nie szuka pracy, a przeprowadzone postępowanie wykazało, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi i ustanowić pełnomocnika procesowego korzystając z posiadanych zasobów. Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiega się wnioskodawczyni, możliwe jest wyjątkowo, w przypadku osób bezrobotnych, bez majątku, żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Wydatki wnioskodawczyni w kwocie 25 000 zł na leczenie stomatologiczne, nie mieszczą się w pojęciu koniecznych kosztów utrzymania. Ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, by znajdowała się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie całkowitych czy częściowych kosztów postępowania, wniosek należało oddalić. Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżąca będzie mogła żądać od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, o ile zdecyduje się skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.