II SA/Sz 173/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2025 r. sprawy ze sprzeciwu Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oddala sprzeciw Przedmiotem sprzeciwu jest decyzja Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej: "ZWINB", "organ odwoławczy") z dnia 11 lutego 2025 r., nr WOA.7721.144.2024.RK, który na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: "u.p.b"), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB", "organ I instancji") z dnia 2 września 2024 r., nr PNB.5144.2.2024.RD nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej w [...] nr [...] (dalej: "Wspólnota") usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 11 października 2021 r., wydanym na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.p.b., PINB nakazał Wspólnocie wykonanie przez osobę uprawnioną i dostarczenie inwentaryzacji wszystkich przewodów kominowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych) i podłączonych do nich urządzeń wraz z ekspertyzą techniczną dotyczącą stanu technicznego danych przewodów kominowych oraz oceną prawidłowości podłączeń, a także zapewnienia wentylacji w lokalach mieszkalnych w budynku wielorodzinnym [...], wskazując, że w przypadku stwierdzenia, nieprawidłowości ekspertyza techniczna winna określać zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania celem przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego i zgodności z przepisami elementów i urządzeń budynku. W związku z tym Wspólnota przedłożyła PINB inwentaryzację przewodów kominowych oraz protokół nr 1/21 z dnia 9 grudnia 2021 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych, w którym stwierdzono nieprawidłowości wraz z zaleceniami do wykonania. W dniu 9 lutego 2022 r. PINB przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku. W protokole z kontroli stwierdzono, że na przestrzeni ostatnich miesięcy do organu wpłynęły wnioski dotyczące zbadania ilości podłączeń kominowych wentylacyjnych i spalinowych jak również stanu przewodów kominowych oraz przeprowadzenia kontroli instalacji gazowych. Ustalono, że około roku 2014 Wspólnota zrezygnowała z kotłowni opalanej paliwem stałym, a poszczególni właściciele lokali mieszkalnych uzyskali stosowne pozwolenia na budowę instalacji gazowych w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Wspólnota okazała się protokołami wynikającymi z art. 62 u.p.b. oraz książką obiektu budowlanego. Okazany protokół kominiarski nr 25/21 z dnia 30 czerwca 2021 r. jak również protokół szczelności instalacji gazowych nr 1/S/2021 z dnia 5-9 lipca 2021 r. wykazał nieprawidłowości w poszczególnych lokalach mieszkalnych, w związku z czym, zarządca nieruchomości pismami wezwał właścicieli lokali do usunięcia wykazanych w przedmiotowych protokołach nieprawidłowości. Kolejny protokół kominiarski nr 1/21 z dnia 9 grudnia 2021 r. wykazał nieprawidłowości występujące w poszczególnych lokalach wraz z zaleceniami do wykonania. Podczas kontroli potwierdzono nieprawidłowości m.in. w lokalach nr [...] w klatce [...]. Wskazano również, że w trakcie kontroli nie dokonywano pomiarów przekrojów poszczególnych nawiewów i wywiewów wentylacyjnych. Wszystkie skontrolowane lokale mieszkalne posiadały nawiewy w skrzydłach drzwiowych łazienek. Skrzydła drzwiowe zostały w części lokali zmodyfikowane poprzez zwiększenie powierzchni otworów nawiewnych. Odnośnie wielkości przekrojów otworów wywiewnych odnotowano nieliczne zwężenia przekrojów poprzez zastosowanie technologii systemowych polegających na współdzieleniu przewodu kominowego na potrzeby wentylacji grawitacyjnej oraz okapu kuchennego. W dwóch lokalach odnotowano przysłonięcie wywiewów wentylacji grawitacyjnej rzeczami codziennego użytku. Pouczono właścicieli o konieczności odsłonięcia wentylacji. Nie stwierdzono zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Decyzją z dnia 4 lipca 2022 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń wentylacyjnych oraz spalinowych w budynku nr [...] położonym w [...] Na skutek odwołania wniesionego przez J. C. ZWINB decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r. uchylił decyzję PINB i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał na uchybienia dowodowe organu I instancji. Przytaczając treść art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 i ust. 2 ZWINB zwrócił uwagę na różnice tych trybów postępowania. ZWINB wskazał m.in. że analiza projektów budowlanych, sprawdzenie wykonania instalacji oraz ewentualnie opracowana ekspertyza techniczna powinny dawać odpowiedź na pytanie czy parametry techniczne wykonanych instalacji gazowych oraz wentylacja w budynku odpowiadają przepisom techniczno-budowlanym. Tym samym organ I instancji uzyska odpowiedź na pytanie czy możliwe jest przedostawanie się spalin z kotłów gazowych do lokalu nr [...]. Prowadząc sprawę ponownie organ I instancji zgromadził dodatkowy materiał dowodowy oraz przeprowadził ponowne oględziny budynku. Ustalenia oględzin zawarto w protokole z dnia 17 listopada 2022 r. Decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. PINB ponownie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie, zaś organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania T. C. i J. C. decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Motywując rozstrzygnięcie ZWINB wskazał, że PINB nie udowodnił, iż przewody kominowe w budynku są szczelne, a poszczególne lokale mieszkalne posiadają podłączenia do przewodów spalinowych i wentylacyjnych oraz nawiewy i wywiewy zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi oraz normami budowlanymi. Wskazał, iż organ I instancji wykazał wprawdzie, że na dachu budynku znajdują się wyloty 6 kominów murowanych (1A, 2A, 3A, 1B, 2B, 3B), po 12 przewodów każdy, a łącznie w kominach znajdują się 72 wyloty przewodów kominowych, powyższe nie stanowi jednakże inwentaryzacji przewodów kominowych w budynku. Kompleksowej inwentaryzacji nie dokonał także mistrz kominiarski w protokole nr 1/21 z dnia 9 grudnia 2021 r., bowiem nie sporządził rzutów poszczególnych kominów z oznaczeniem, które lokale obsługiwane są przez poszczególne przewody wentylacyjne i spalinowe. Ponadto PINB wykazał w protokole z dnia 17 listopada 2022 r., że montaż wszystkich istniejących w budynku instalacji gazowych (po likwidacji instalacji gazowej w lokalu nr [...], instalacja gazowa znajduje się w 18 lokalach), nastąpił bądź to na podstawie pozwolenia na budowę, bądź na podstawie zgłoszenia robót budowlanych, nie wykazał jednak, że poszczególne lokale mieszkalne posiadają podłączenia do przewodów spalinowych i wentylacyjnych oraz nawiewy i wywiewy powietrza zgodne z projektami budowlanymi montażu tych instalacji. W aktach sprawy brak było projektów budowlanych ww. instalacji, organ I instancji sporządził jedynie szkic na podstawie skanów rysunków z 3 projektów budowlanych dla lokali [...], nr [...] i nr [...] W ocenie organu odwoławczego nie można było uznać za usunięte nieprawidłowości w poszczególnych lokalach dotyczące wentylacji, skoro z protokołu oględzin nie wynikało, aby PINB dokonał pomiarów przekrojów poszczególnych nawiewów i wywiewów w poszczególnych lokalach, w tym nie zbadano przekrojów wywiewów w zakresie odnotowanych w protokole z oględzin z dnia 17 listopada 2022 r. przypadków zwężenia ww. przekrojów poprzez "zastosowanie technologii systemowych polegających na współdzieleniu przewodu kominowego na potrzeby wentylacji grawitacyjnej", natomiast kwestie prawidłowości nawiewu powietrza do poszczególnych lokali zostały pominięte. Podkreślono, że nieprawidłowo działająca wentylacja w poszczególnych lokalach mieszkalnych może mieć wpływ na funkcjonowanie wentylacji w całym budynku lub w znacznej jego części oraz wskazano, że PINB nie dokonał oględzin w lokalach nr [...] i nr [...] W ocenie organu odwoławczego organ I instancji, przy posiadanej wiedzy i środkach, nie był w stanie samodzielnie usunąć wątpliwości dotyczących stanu technicznego kominów, podłączeń kominowych oraz wentylacji w ww. budynku. Organ I instancji powinien był wyegzekwować od Wspólnoty nakazaną do wykonania, postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. ekspertyzę techniczną, sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane w specjalności instalacji sanitarnych lub, w przypadku jej niedostarczenia, zlecić sporządzenie ekspertyzy na koszt Wspólnoty Mieszkaniowej, zgodnie z art. 81c ust. 4 u.p.b. Ekspertyza taka powinna zawierać w szczególności inwentaryzację, tj. rzuty poszczególnych kominów na poszczególnych kondygnacjach ze wskazaniem podłączeń urządzeń gazowych oraz wentylacji danego pomieszczenia, wyniki badania szczelności przewodów kominowych, obliczenie całkowitego strumienia powietrza wentylacyjnego w lokalach, zbadanie czy i w jakiej ilości są zamontowane nawiewniki w każdym lokalu, wskazanie wymogów powierzchni otworów wentylacyjnych nawiewnych i wywiewnych w pomieszczeniach łazienek, kuchni i aneksów kuchennych, wraz z określeniem czy w danym lokalu spełnione są ww. wymogi. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w powyższym zakresie, ekspertyza powinna określić roboty i czynności konieczne do wykonania celem przywrócenia prawidłowego stanu technicznego elementów i urządzeń budynku, w tym przykładowe wyliczenie ilości nawiewników określonego rodzaju, które powinny być (ewentualnie) zamontowane w stolarce okiennej danego lokalu. W dniu 15 marca 2024 r. do PINB wpłynęła ekspertyza techniczna, uzupełniona w dniu 24 maja 2024 r. i 22 sierpnia 2024 r., dotycząca przewodów kominowych w budynku położonym w [...]. Wskazano w niej m.in. "że w lokalu nr [...] brak jest zasysu powietrza do spalania - należy udrożnić nawiew powietrza w płycie dachowej komina; brak wentylacji w aneksie kuchennym - otwór przez ścianę zewnętrzną fi 125 - przepływ 20m/h - kanał nie wyprowadzony ponad dach - nie spełnia wymogów wentylacji grawitacyjnej; wentylacja przedpokoju w którym został zamontowany kocioł wykonana z rur plastikowych posiadających zbyt mały przekrój rury". W uzupełnieniu do ekspertyzy wskazano, że "kocioł gazowy zamontowany w przedpokoju, wentylacja wpięta do kanału wentylacyjnego 5x15". Wskazano także, że we wszystkich lokalach w budynku nr [...] brak jest nawietrzników okiennych. Decyzją z dnia 2 września 2024 r., nr PNB.5144.2.2024.RD, wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b., PINB nakazał Wspólnocie, wykonanie robót budowlanych polegających na usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w [...] nr [...], na terenie działki [...] w obrębie S., gmina S., polegających na: 1. W pionie kominowym 1B (oznaczenie wg złożonej dokumentacji) wyeliminować brak zasysu powietrza do spalania gazu w przyłączonym kotle gazowym w lokalu nr [...], poprzez udrożnienie nawiewu powietrza w płycie dachowej komina. 2. Wykonać skuteczną wentylację dla pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu nr [...], poprzez wykonanie przyłączenia do kanału wyprowadzonego ponad dach np. z wykorzystaniem wolnego przewodu kominowego. 3. Zapewnić (nie wykazaną ekspertyzą) szczelność przewodów kominowych np. z wykorzystaniem wewnętrznych silikatowych mas uszczelniających - z uwagi na wystąpienie zgłoszonych okoliczności przenikania spalin do lokalu nr [...] w klatce [...]. Jednocześnie organ I instancji wyznaczył termin wykonania obowiązków: w zakresie pkt 1 i 2 - do 31 października 2024 r., zaś w zakresie pkt 3 - do 30 kwietnia 2025 r. Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania T. C. oraz J. C. ZWINB uchylił w całości decyzję PINB i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji, odwołując się do treści art. 61, art. 66 ust. 1 i ust. 2 u.p.b., ZWINB wskazał, że przepis art. 66 ust. 1 ma zastosowanie przede wszystkim do przypadków nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego, a więc związanych z niewłaściwym jego użytkowaniem lub doprowadzeniem do znacznego zużycia technicznego, np. poprzez brak remontów oraz do przypadków nieprawidłowości wynikłych z innych, szczególnych działań lub zdarzeń, które wystąpiły podczas eksploatacji obiektu np. powódź, pożar, wybuch, itp. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, przy uwzględnieniu dotychczas zebranego materiału dowodowego, niezasadnym jest prowadzenie postępowania na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b. W lokalu nr [...] wykonano roboty budowlane, polegające na montażu instalacji gazowej. Z akt sprawy wynika, iż roboty te wykonano niezgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Okoliczność, że właściciel lokalu nr [...] uzyskał pozwolenie na budowę oznacza, że nie były to roboty samowolne, nie ma to jednak znaczenia dla oceny wykonania robót budowlanych niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy u.p.b. w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania pozwolenia na budowę (Dz. U. z 2013 r., poz.1409 ze zm.) nie nakładały obowiązku sprawdzania zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi przez organ wydający pozwolenie na budowę. Obowiązek ten nie występuje także obecnie. Obowiązek takiego sprawdzenia dotyczył jedynie zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi projektu zagospodarowania działki lub terenu (art. 35 ust. 1 pkt 2 u.p.b.). W przypadku zatem, jak niniejszy, pozostawania w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę i naruszenia prawa w zakresie przepisów techniczno-budowlanych przy wykonaniu robót objętych tym pozwoleniem, nieprawidłowości powinny być wyeliminowane przez organ nadzoru budowlanego. W związku z tym w niniejszej sprawie postępowanie powinno toczyć się przed organem nadzoru budowlanego w oparciu o art. 50-51 u.p.b. W przypadku robót zakończonych, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, robót budowlanych nie należy wstrzymywać, co wynika z art. 51 ust. 7 u.p.b. Adresata nakazów, o których mowa w art. 51 wskazuje art. 52 u.p.b. W rozpoznawanej sprawie obowiązki związane z nieprawidłowym wykonaniem instalacji gazowej dla potrzeb lokalu nr [...] powinny zostać nałożone na właściciela tej instalacji, nie zaś na Wspólnotę. Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że w przypadku wykazania zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i konieczności natychmiastowego działania, organ nadzoru budowlanego może zastosować art. 66 ust. 1 u.p.b., także w przypadku nieprawidłowości stanu technicznego wynikłych z prowadzenia robót budowlanych, jednakże w rozpoznawanej sprawie organ I instancji takiego zagrożenia dotychczas nie wykazał. W takim przypadku zastosowania nie znajduje przepis art. 66 ust. 1 pkt 3, lecz art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. W przypadku takim należy także rozważyć wydanie zakazu użytkowania instalacji gazowej na podstawie art. 66 ust. 2 u.p.b. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że sporządzający ekspertyzę techniczną J. J. nie posiada uprawnień do projektowania instalacji gazowych, stąd nie jest uprawniony do dokonania oceny rozwiązań projektowych co do wentylacji w lokalu nr [...], wykonanej w związku z montażem instalacji gazowej i zawartych w projekcie budowlanym ww. instalacji, natomiast oceny takiej dokonał wskazując na konieczność rozwiązania wentylacji w sposób inny niż przedstawiony w projekcie, projekt nie przewidywał bowiem wentylacji pomieszczenia aneksu kuchennego lokalu nr [...], wyprowadzonej ponad dach budynku. Ponadto, na rysunku projektu budowlanego montażu instalacji gazowej dla potrzeb lokalu nr [...], jako osobę opracowującą wskazano "J. J. ". Zaś w aktach sprawy znajdują się dokumenty pozwoleń na budowę, np. nr 572/2104 (na budowę instalacji gazowej dla potrzeb lokalu nr [...]), gdzie mgr inż. J. J. figuruje jako opracowujący projekt, jednakże nie samodzielnie, bowiem dokumentację podpisała osoba posiadająca uprawnienia projektowe - mgr inż. A. P.. Nie można zatem przyjąć, że mgr inż. J. J. może oceniać poprawność rozwiązania, którego nie mógł samodzielnie zaprojektować. Z powyższego wynika, iż mgr inż. J. J. nie powinien być jedynym autorem wykonanej ekspertyzy, konieczne jest stanowisko osoby posiadającej uprawnienia projektowe w zakresie instalacji sanitarnych. J. J. nie powinien być jedynym autorem ekspertyzy również z tego względu, iż brał udział w opracowaniu projektu budowlanego, którego rozwiązania obecnie ocenia. Ponadto, do akt sprawy organ I instancji powinien dołączyć oryginalne dokumenty pozwolenia na budowę wraz z projektem instalacji gazowej dla potrzeb lokalu nr [...] lub odpowiednio uwierzytelnione kopie, bowiem załączone rysunki projektu stanowią kopie, które nie odzwierciedlają pełnej treści dokumentu. Wątpliwości organu odwoławczego budzi także to, że w opracowanej ekspertyzie brakuje precyzyjnego określenia stwierdzonej nieprawidłowości, dotyczącej "braku zasysu" powietrza do spalania w kotle gazowym. Nie wskazano przyczyny braku przedmiotowego "zasysu" powietrza, zatem również zapis w ekspertyzie o konieczności "udrożnienia nawiewu w płycie dachowej komina" jest niezrozumiały. Obowiązek nałożony decyzją organu nadzoru budowlanego na podstawie opracowanej ekspertyzy musi być jednoznacznie określony, tak, aby decyzja nadawała się do wykonania. ZWINB wskazał także, iż uszło uwadze eksperta, iż wylot przewodu spalinowo-powietrznego, obsługującego kocioł gazowy w lokalu nr [...] nie posiada niektórych elementów wyposażenia, analogicznego do wyposażenia pozostałych wylotów przewodów spalinowo-powietrznych w budynku. W ocenie organu odwoławczego może to mieć wpływ na prawidłowe odprowadzanie spalin z kotła lokalu nr [...], jak i na dopływ powietrza do spalania, zatem powinno być ocenione przez eksperta posiadającego uprawnienia. Ponadto, zgodnie z postanowieniem organu I instancji z dnia 11 października 2021 r., w którym wskazano, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, ekspertyza techniczna winna określać zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania celem przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego i zgodności z przepisami elementów i urządzeń budynku. Ekspertyza powinna zawierać ocenę stanu technicznego urządzeń gazowych w poszczególnych lokalach, przy czym należy także wskazać jednoznacznie czy przewody powietrzno-spalinowe kotła z zamkniętą komorą spalania są szczelne, czy też wymagają wymiany, a także czy szczelne są przewody murowane kominów. Nie jest wystarczający nieprecyzyjny zapis przedłożonej ekspertyzy, że ze względu na konstrukcję kominów spalinowych brak jest możliwości "wykonania szczelności" przewodów kominowych. Brakuje także w przedłożonej ekspertyzie jednoznacznej oceny czy przewód wentylacyjny komina, obsługujący przedpokój, w którym zamontowano kocioł gazowy, spełnia wymogi przepisów techniczno-budowlanych. Ponadto nie wskazano wymagań technicznych co do strumienia powietrza wentylacyjnego dla nawiewników okiennych w ww. lokalu nr [...], wskazując jedynie, że we wszystkich lokalach w budynku nr [...] brak jest nawietrzników okiennych. Powyższe powinna określić osoba uprawniona do projektowania w zakresie instalacji sanitarnych. W ocenie organu odwoławczego Konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, tj. uzupełnienia opracowanej ekspertyzy w zakresie, o którym mowa powyżej oraz konieczność przeprowadzenia postępowania we właściwym trybie przepisów u.p.b., uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie od powyższej decyzji ZWINB, zaskarżając ją w części dotyczącej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w zakresie pkt 3 decyzji organu I instancji, tj. wykonania robót budowlanych polegających zapewnieniu szczelności przewodów kominowych wniosła Wspólnota, reprezentowana przez adwokata. W sprzeciwie podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 105 oraz art. 138 § 2 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji organu I instancji w zakresie pkt 3 dotyczącego zapewnienia szczelności przewodów kominowych i przekazania sprawy także w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia w sytuacji gdy z materiału dowodowego wynika, że skarżąca już wcześniej te czynności wykonała i postępowanie administracyjne w tej części stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy zaniechał ustalenia, czy skarżąca wykonała te roboty zapewniając szczelność przewodów kominowych z uwagi na wystąpienie przenikania spalin do lokalu nr [...] w klatce [...]. Organ odwoławczy zaniechał także ustalenia, czy J. C. posiada jakiekolwiek dokumenty z których wynikałoby, by kominy w budynku były nieszczelne lub by ulatniały się spaliny. Wspólnota co roku dokonuje przeglądów kominiarskich, z których jednoznacznie wynika, że nie stwierdzono żadnego uchybienia. Mimo to, J. C. bezpodstawnie podnosi "rzekome" okoliczności. W ocenie skarżącej postępowanie w części dotyczącej zapewnienia szczelności przewodów kominowych powinno być umorzone, bowiem roboty te zostały wykonane. W sprzeciwie zawarto żądanie przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. tj: - pisma kierownika budowy z dnia 25 lutego 2025 r., na okoliczność zamontowania szczelnych wkładów kominowych uniemożliwiających wydostawanie się spalin, - oświadczenia z dnia 2 lutego 2015 r. Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] dotyczącego nieudzielania informacji dotyczących stanu technicznego oraz stanu przewodów kominowych w przedmiotowym budynku oraz nie posiadania przez Spółdzielnię dokumentacji w tym zakresie, - protokołu nr 911717/2024 z dnia 1 września 2024 r. na okoliczność, że przewody kominowe posiadają niewielkie uchybienia nie zagrażające bezpieczeństwu użytkowania, - zaświadczenia o numerze weryfikacyjnym ZAP-P5T-MWZ-2A2, - decyzji nr 52/97 Wojewody Zachodniopomorskiego na okoliczność posiadania przez J. J. ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej oraz uprawnień budowlanych do kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci instalacji i urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych i gazowych bez ograniczeń. W związku z powyższym Wspólnota wniosła o uchylenie decyzji ZWINB w części, tj. w zakresie uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy w zakresie pkt 3 decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że postępowanie administracyjne w sprawie objętej sprzeciwem trwa od kilku lat, zostało zapoczątkowane przez J. C. pismem do PINB w sprawie kontroli instalacji gazowej, wentylacyjnej i kominowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr [...] w [...]. Organ przeprowadził wiele czynności, nie ustalił jednak, czy osoba żądająca przeprowadzenia kontroli posiada jakiekolwiek dokumenty z których wynikałoby, że kominy w budynku są nieszczelne. Wspólnota zwróciła się do Spółdzielni Mieszkaniowej w S. , z zapytaniem dotyczącym posiadania ewentualnej dokumentacji dotyczącej stanu technicznego oraz stanu przewodów kominowych rzeczonego budynku, jednakże Prezes Spółdzielni oświadczył, iż nie dysponuje przedmiotową dokumentacją, a także nie udzielał w tym zakresie informacji, które miały zostać wykorzystane w artykule, który ukazał się na łamach G. w dniu [...] stycznia 2015 r. W trakcie postępowania Wspólnota przeprowadziła szereg robót budowlanych m. in. w lokalach zostały zamontowane szczelne wkłady kominowe, które uniemożliwiają wydostawanie się spalin, co wielokrotnie podnosiła, przedkładała także stosowne zaświadczenia oraz decyzję o posiadaniu przez kierownika budowy J. J., który wykonywał przedmiotowe prace budowlane, uprawnień budowlanych, w tym gazowych bez ograniczeń. Ponadto Wspólnota co roku dokonuje przeglądów kominiarskich i w protokołach kontroli skazuje się jedynie, że przewody kominowe posiadają niewielkie uchybienia niezagrażające bezpieczeństwu użytkowania. Mimo to, organ I instancji wydał decyzję nakazującą Wspólnocie wykonanie robót budowalnych, a organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tymczasem postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, z uwagi na wykonanie robót budowlanych i powinno zostać umorzone. ZWINB w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZWINB z dnia 11 lutego 2025 r., nr WOA.7721.144.2024.RK, uchylająca w całości decyzję PINB z dnia 2 września 2024 r., nr PNB.5144.2.2024.RD i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). uwzględniając sprzeciw od decyzji sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ocenia jedynie zachowanie przesłanek do podjęcia rozstrzygnięcia tego rodzaju (art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.). Jednakże zgodnie z treścią art. 134 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami sprzeciwu, w tym zakresem zaskarżenia oraz podniesionymi zarzutami i wnioskami, co oznacza, że uwzględnienie sprzeciwu może nastąpić także z przyczyn niewskazanych w powyższym środku zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 334/24). Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ocena zachowania przesłanek wydania decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., wymaga sięgnięcia do treści podlegających konkretyzacji norm materialnoprawnych w celu wyznaczenia obszaru istotnych prawnie faktów, co nie podważa zasady wyartykułowanej w art. 64e p.p.s.a. Obszar ten wyznaczają normy prawa materialnego (lub także procesowego), które podlegają konkretyzacji w danej sprawie administracyjnej. Trafnie zauważono w orzecznictwie, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, a przepis art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19; z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2045/18; z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4191/18). W rozpatrywanej sprawie decyzja kasatoryjna organu odwoławczego dotyczyła decyzji organu I instancji, którą nakazano skarżącej wykonanie robót budowlanych polegających na usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, opartą o art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Wydanie nakazu w tym przedmiocie powinno być poprzedzone ustaleniami czy obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Trafnie przy tym wskazuje organ odwoławczy, że po pierwsze adresatem obowiązków nakładanych w trybie art. 66 ust. 1 u.p.b. jest właściciel lub zarządca nieruchomości, po drugie - że przepis ten ma zastosowanie do przypadków nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego, a więc związanych z niewłaściwym jego użytkowaniem, brakiem remontów itp. W przypadku natomiast wykonywania robót budowlanych niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi postępowanie powinno toczyć się w oparciu o art. 50 i art. 51 u.p.b. i w takim przypadku adresatem nakazów, o których mowa w art. 51 co do zasady jest inwestor. Wskazać należy, że zgodnie z art. 81c ust. 1 pkt 1 u.p.b. organy nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego. W razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, organy te mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia (art. 81c ust. 2 u.p.b.). Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 81c ust. 3 u.p.b.). W toku postępowania organ I instancji, w oparciu o powyższe przepisy, postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. nakazał Wspólnocie w terminie do dnia 15 grudnia 2021 r. wykonanie przez osobę uprawnioną i dostarczenie inwentaryzacji wszystkich przewodów kominowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych) i podłączonych do nich urządzeń wraz z ekspertyzą techniczną dotyczącą stanu technicznego danych przewodów kominowych oraz oceną prawidłowości podłączeń a także zapewnienia wentylacji w lokalach mieszkalnych w budynku wielorodzinnym [...] wskazując, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości ekspertyza techniczna powinna określać zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania celem przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego i zgodności z przepisami elementów i urządzeń budynku. Następnie postanowieniem z dnia PINB zmienił termin wykonania obowiązku wynikającego z ww. postanowienia wyznaczając termin do dnia 15 marca 2024 r. Kolejnym postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2024 r. PINB wezwał Wspólnotę do uzupełnienia złożonej w dniu 15 marca 2024 r. ekspertyzy technicznej, wskazując że ekspertyza powinna zawierać w szczególności inwentaryzację, tj. rzuty poszczególnych kominów na poszczególnych kondygnacjach ze wskazaniem podłączeń urządzeń gazowych oraz wentylacji danego pomieszczenia, wyniki badania szczelności przewodów kominowych, obliczenie całkowitego strumienia powietrza wentylacyjnego w lokalach, zbadanie czy i w jakiej ilości są zamontowane nawiewniki w każdym lokalu, wskazanie wymogów powierzchni otworów wentylacyjnych nawiewnych i wywiewnych w pomieszczeniach łazienek, kuchni i aneksów kuchennych, wraz z określeniem czy w danym lokalu spełnione są ww. wymogi. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w powyższym zakresie, ekspertyza powinna określać roboty i czynności konieczne do wykonania celem przywrócenia prawidłowego stanu technicznego elementów i urządzeń budynku, w tym przykładowe wyliczenie ilości nawiewników określonego rodzaju, które powinny być (ewentualnie) zamontowane w stolarce okiennej danego lokalu. Termin uzupełnienia ekspertyzy określono do dnia 15 maja 2024 r. Żadnego z powyższych postanowień PINB Wspólnota nie zaskarżyła. Zakres ekspertyzy został określony jasno. Trafnie zatem ZWINB stwierdził, że ekspertyza powinna zawierać ocenę stanu technicznego urządzeń gazowych w poszczególnych lokalach, przy czym powinno z niej jednoznacznie wynikać czy przewody powietrzno-spalinowe kotła z zamkniętą komorą spalania są szczelne czy też wymagają wymiany, a także czy szczelne są przewody murowane kominów, zaś nieprecyzyjny zapis złożonej ekspertyzy, że ze względu na konstrukcję kominów spalinowych brak jest możliwości "wykonania szczelności" przewodów kominowych jest niewystarczający. Wskazywana przez ZWINB konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, tj. uzupełnienia przedłożonej ekspertyzy, a także w zależności od tych ustaleń konieczność przeprowadzenia postępowania we właściwym trybie u.p.b., zdaniem Sądu, uzasadniała uchylenie decyzji PINB, w tym również jej pkt 3, i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Aby zasadnie nakazać wykonanie robót budowlanych w trybie art. 66 ust. 1 u.p.b. uprzednio należy bowiem jednoznacznie ustalić nieprawidłowości w stanie technicznym budynku (tu brak szczelności przewodów kominowych). Jednocześnie wbrew stanowisku skarżącej z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby skarżąca wykonała jakiekolwiek roboty budowlane mające na celu zapewnienie szczelności przewodów kominowych. Nie mogły odnieść skutku zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. i zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ II instancji. Podkreślić należy, że kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu - inaczej niż w przypadku skargi na decyzje wydane na innej podstawie niż art. 138 § 2 k.p.a. - jest ograniczona, na mocy art. 64e p.p.s.a, wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu. W rezultacie w ramach tego postępowania ocena motywów organu odwoławczego dokonywana powinna być tylko pod kątem, czy wykazano zasadność wydania decyzji kasacyjnej. W ocenie Sądu ZWINB wykazał, że nie zostały należycie wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, a zakres niezbędnych ustaleń, wykraczałby poza dopuszczone na mocy art. 136 k.p.a. postępowanie uzupełniające. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rolą organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy nie zaś jej rozstrzyganie w zastępstwie organu I instancji. Zaoferowane przez skarżącą dowody, w szczególności oświadczenie kierownika budowy z dnia 25 lutego 2025 r. złożone po wydaniu zaskarżonej decyzji, w istocie zmierzają do wykazania określonych faktów i okoliczności. Podkreślić zatem należy, że sąd administracyjny nie jest "trzecią instancją" w postępowaniu administracyjnym - nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sądowa kontrola legalności decyzji organu administracji dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Co prawda na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jednakże nie może mieć to na celu dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Konkludując, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. odpowiada prawu, bowiem dopiero podjęcie opisanych w decyzji kasacyjnej czynności i uzupełnienie materiału dowodowego będą stanowić podstawę dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych i umożliwiać wydanie decyzji kończącej postępowanie, skierowanej do właściwych adresatów. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw jako bezzasadny. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.