II SA/Sz 175/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-06-16
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Barbara Gebel, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza (amoniaku) z ferm zwierząt, opierając się na wskaźniku emisji pochodzącym z zagranicznych badań, których metodologia, okres przeprowadzenia i reprezentatywność nie zostały należycie wyjaśnione?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący, iż zastosowanie wskaźnika emisji amoniaku 0,58 kg/rok/sztukę, pochodzącego z zagranicznych badań, było właściwe i uzasadnione. Brak wyjaśnienia metodologii, okresu przeprowadzenia badań oraz ich reprezentatywności stanowi naruszenie przepisów KPA dotyczących wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i oceny dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Spółka A. została zobowiązana do zapłaty opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza (amoniaku) za rok X. Organ I instancji ustalił opłatę na podstawie danych uzyskanych z Akademii Rolniczej i Powiatowego Inspektora Weterynarii, stosując wskaźnik emisji pochodzący z amerykańskich badań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę, kwestionując prawidłowość ustalenia opłaty, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym niezgodność z Konstytucją RP.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie substancji zanieczyszczających do powietrza I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Z. z dnia [...] r.Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Decyzją z dnia [...]r. Nr[...] , Marszałek Województwa, powołując się na art. 288 ust.1 pkt 2 i art. 281 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz.150 ze zm. ), art.21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 260, poz.2176 ), ustalił wysokość opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za [...] r. dla F. Spółki z o.o. z siedzibą w K na kwotę [...] zł i zobowiązał do wpłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi jak dla zobowiązań podatkowych od dnia[...] . na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż na podstawie zapisów, znajdujących się w komputerowej bazie danych podmiotów wnoszących opłaty
za korzystanie ze środowiska ustalił, iż Spółka F. złożyła ewidencję dotyczącą wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w [...] r., jednakże nie wykazała i nie dokonała naliczenia opłaty za emisję siarkowodoru z hodowli [...]. Organ wezwał stronę do przesłania informacji dotyczącej między innymi ilości hodowlanych zwierząt [...] r. w celu dokonania prawidłowego rozliczenia opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w [...] roku. Z uwagi na brak ustosunkowania się przez stronę do ww. wezwania organ je ponowił, informując jednocześnie, że zgodnie z art. 288 ustawy Prawo ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
Organ I instancji podał, że w celu podjęcia takiej decyzji, pismem z dnia
[...] r. wystąpił do Akademii Rolniczej w S. z prośbą
o udzielenie informacji dotyczącej wskaźników emisji z hodowli [...] oraz do Powiatowego Inspektora Weterynarii w M. o udzielenie informacji na temat liczby [...] hodowanych przez Spółkę F. w miejscowościach G. i K. w [...] r.
Z uwagi na uzyskanie danych organ dokonał wyliczeń emisji zanieczyszczeń do powietrza na podstawie, których została naliczona opłata za wprowadzenie amoniaku z ferm [...] w [...]r.
W wyniku przeprowadzonych weryfikacji na podstawie wskazanych ustaleń tj. wielkości emitowanego amoniaku w kg/rok i ilość hodowanych [...] Urząd Marszałkowski ustalił należną opłatę za emisję siarkowodoru w[...]. na kwotę [...]zł ustalając w ten sposób łączną opłatę na kwotę [...] zł.
O naliczeniu w ten sposób opłaty strona została poinformowana pismem
z [...]r. zaś faxem z dnia [...]Urząd Marszałkowski poinformował stronę o sposobie wyliczenia opłaty, a także pismem z [...]r., natomiast pismem z dnia [...]r. przedstawił podstawy prawne dotyczące dokonanych naliczeń za emisję amoniaku z ferm zwierząt [...].
W odpowiedzi strona w piśmie z [...]r. zakwestionowała podstawy prawne w oparciu o które należałoby naliczyć należną opłatę za emisję amoniaku w latach [...].
Wobec braku opłaty naliczonej przez organ opłaty Marszałek Województwa wydał powyższą decyzję.
Odwołanie od powyższej decyzji Marszałka Województwa złożył pełnomocnik Spółki F.. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż przedłożona Marszałkowi informacja o wielkości emisji amoniaku z fermy [...] nie może stanowić podstawy ustalenia opłaty z tytułu wprowadzania substancji zanieczyszczających do powietrza za [...] r., bowiem metoda, jaką wykorzystano do ustalenia wielkości emisji, jak też sposób jej przedstawienia, miały dowolną formę, nie wynikającą wprost
z przepisów prawa.
Ponadto, istnieje kilka metod, na podstawie, których określić można wielkość emisji amoniaku przedostającego się do powietrza, jednakże ich zastosowanie może prowadzić do uzyskiwania różnych wyników emisji wprowadzania wskazanych substancji do powietrza, w zależności od czynników branych pod uwagę przy stosowaniu poszczególnej metody. Zasadne jest zatem, w ocenie Spółki, jednoznaczne wskazanie, jaką metodą należy się posługiwać przy obliczaniu opłaty za wprowadzanie amoniaku do powietrza z ferm [...].
Z powyższego względu, w ocenie F. Spółki z o.o., nie mogła ona sama ustalić wysokości opłaty. Organ natomiast ani w samej treści decyzji, ani też w załącznikach do niej, nie wyjaśnił dlaczego przyjął emisję amoniaku na określonym poziomie. Wskazał tylko, że wymierzając opłaty, jako podstawę przyjął dane pozyskane od Akademii Rolniczej oraz od Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. Z pisma Akademii Rolniczej wynika jedynie, że w Polsce nie ma opracowań wskaźników emisji gazów szkodliwych, w związku z czym posłużono się wynikami badań amerykańskich, według których wskaźnik emisji amoniaku wynosi 0,58 kg/rok/sztukę.
Przywołując wyniki tych badań nie wskazano ani ich metodologii, ani okresu
w jakim były przeprowadzane. Zdaniem Spółki, odwołanie się przez organ administracji publicznej do wyników badań amerykańskich bez jednoczesnego wskazania, iż wyniki takie mogą być przeniesione na grunt krajowy, niewątpliwie stanowi naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów nie oznacza bowiem oceny dowolnej.
Skarżąca Spółka wskazała, że przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie określają metody pozwalającej na ustalenie wielkości emisji amoniaku, niezbędnej
do obliczenia opłaty środowiskowej. Tym samym, według niej, organ I instancji - Marszałek Województwa, nie miał podstaw do żądania wniesienia przez Spółkę należnej opłaty.
Jednocześnie strona wskazała, że przepis art. 290 ustawy Prawo ochrony środowiska określa jedynie górne stawki opłat za korzystanie ze środowiska, których doprecyzowanie ma nastąpić w drodze rozporządzenia Rady Ministrów określającego jednostkowe stawki opłat. Wskazywanie w ustawie jedynie maksymalnych stawek stanowi naruszenie art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków, następuje w drodze ustawy.
W końcowej części odwołania Spółka wniosła o przeprowadzenie przez organ
I instancji dowodu z opinii biegłego z zakresu hodowli zwierząt i weterynarii.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium stwierdziło, iż ustawa Prawo ochrony środowiska, zwana dalej "Poś",
w art. 273 ust. 1 pkt 1 stanowi, że opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona, między innymi, za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Wysokość wskazanej opłaty zależy od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza, zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Do ponoszenia opłaty środowiskowej obowiązany jest podmiot korzystający
ze środowiska, który wnosi tę opłatę na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 275 w zw. z art. 277 ust. 1 ustawy Poś), po uprzednim ustaleniu jej wysokości we własnym zakresie. Przedmiotową opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, a podmiot korzystający ze środowiska przedstawia marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287 ust. 1 ustawy Poś (w tym informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości) wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat. Jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska, w tym za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza, określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r.
w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 279, poz. 2758), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 290 ust. 2 ustawy Poś. Z kolei rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska
i sposobu ich przedstawiania (Dz. U. Nr 100, poz. 920 ze zm.) określa sposób przedstawiania informacji o zakresie korzystania ze środowiska właściwemu organowi (marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska), niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty.
W niniejszym stanie faktycznym dane te to wielkości emisji, rodzaj gazów lub pyłów i wysokości stawki jednostkowej opłaty. Wielkość zaś emisji poszczególnych rodzajów gazów lub pyłów musi wynikać z przeprowadzonych pomiarów, o których mowa wyżej, a obowiązkiem ich dokonania obciążony jest podmiot korzystający ze środowiska (prowadzący instalację, z którą związana jest emisja zanieczyszczeń). Wyniki tych pomiarów stanowią podstawę informacji, co do wielkości emisji, która winna znaleźć się w analizowanym wykazie. W załączniku nr 2 do wskazanego rozporządzenia, określającym wzór wykazu zawierającego informacje o ilości
i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości, a także informacje o wysokości należnych opłat - wprost wskazano, że "w niniejszym wykazie wypełnia się tylko te tabele, które dotyczą danego podmiotu korzystającego ze środowiska". Celem wykazu nie jest wskazanie metodologii pomiarów, ale zebranie podstawowych danych, wymaganych dla ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Wobec braku uregulowania w sposób szczególny, podobnie, jak w przypadku danych dotyczących fermy chowu lub hodowli drobiu, dla określenia wielkości emisji pochodzących z fermy [...], koniecznym jest określenie wielkości emisji na podstawie pomiarów przeprowadzonych przez podmiot prowadzący instalację lub wykonujący określoną działalność.
Kolegium wskazało, że w myśl art. 284 ust. 1 ustawy Poś podmioty korzystające
ze środowiska są zobligowane samodzielnie obliczać i wnosić opłaty z tytułu korzystania ze środowiska. Zobowiązane są również do gromadzenia danych służących ustaleniu zakresu korzystania ze środowiska, między innymi dotyczących wprowadzania gazów i pyłów do powietrza (art. 287 ust. 1 pkt 1 ustawy), co ma znaczenie dla wielkości należnej opłaty. Opłaty są wnoszone za poszczególne okresy (co pół roku - art. 285 ust. 2 ustawy ). Jedynie w nielicznych przypadkach emisja gazów i pyłów do powietrza objęta jest obowiązkiem stałego monitorowania (art. 147 ust. 2 ustawy Poś), we wskazanych przypadkach wymagane jest prowadzenie pomiarów okresowych (art. 147 ust. 1 w zw. z art. 148), w innych prowadzenie pomiarów nie jest w ogóle wymagane. Wynika stąd jednoznacznie,
że gdy prowadzone są wyłącznie pomiary okresowe lub ich prowadzenie nie jest
w ogóle wymagane, istnieje wyłącznie możliwość oszacowania faktycznej wielkości emisji, przy czym przepisy nie precyzują stopnia dokładności takiego szacunku.
Zgodnie z art. 12 ustawy Poś ustawodawca wprowadził zasadę stosowania
w sprawach z zakresu ochrony środowiska metodyk referencyjnych, określonych
w przepisach wydawanych na podstawie ustawy. W zakresie emisji gazów
z instalacji takiej jak ferma [...], metody referencyjne nie zostały ustalone żadnym
z przepisów wykonawczych do ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, nie oznacza to jednak, iż z powodu braku konkretnie ustalonych metod naliczanie opłat z tytułu emisji gazów jest niedopuszczalne. Powyższa konstatacja odnośnie konstrukcji całego sytemu ponoszenia opłat pozwala sformułować tezę, iż skoro nawet podmioty wnoszące opłaty we własnym zakresie są uprawnione do szacowania wielkości należnej opłaty w oparciu o dostępne dane, tego rodzaju metoda jest dopuszczalna również w przypadku, gdy opłata jest wymierzana na podstawie ustaleń organu administracji, gdy podmiot nie wnosi należnej opłaty (na zasadzie art. 288 ust. 1 ustawy Poś). W ocenie Kolegium, konkluzję taką potwierdza treść art. 288 ust. 2,
w myśl którego marszałek województwa może dokonywać ustaleń na podstawie danych uzyskanych w wyniku pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat albo też, na podstawie innych danych technicznych lub technologicznych.
Według organu, kontynuacją wynikającego z art.147 ust.1 i 2 oraz art.147a ust.1 ustawy Poś obowiązku prowadzenia okresowych lub ciągłych pomiarów emisji oraz ewidencjonowania wyników tych pomiarów, jest przepis art. 287 nakładający
na podmioty korzystające ze środowiska obowiązek prowadzenia aktualizowanej, co pół roku ewidencji zawierającej m.in. informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzonych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te wielkości. Dane dotyczące wielkości emisji winien wskazać podmiot korzystający ze środowiska, w razie zaś wątpliwości, co do tych wielkości, organ może zażądać przedłożenia wyników pomiarów, na podstawie których wielkości te ustalono.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego
z przeprowadzonego postępowania wynika, że Spółka F. nie ustaliła we własnym zakresie należnej z tytułu wprowadzania wskazanych wyżej gazów do powietrza opłaty środowiskowej, ani też ilości ich emisji, do czego była zobowiązana w myśl art. 284 ust. 1 w zw. z art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy Poś.
W związku z powyższym, działając na podstawie upoważnienia z art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy Poś, Marszałek Województwa zasadnie ustalił wysokość opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku, przy uwzględnieniu ilości jego emisji ustalonej przez organ na podstawie informacji przygotowanych przez Akademię Rolniczą oraz Powiatowego Inspektora Weterynarii
w M.
W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie zaznaczenia wymaga, że skoro nawet podmioty wnoszące opłaty we własnym zakresie są uprawnione do szacowania wielkości należnej opłaty w oparciu o dostępne dane, tego rodzaju metoda jest dopuszczalna również w przypadku gdy oplata jest wymierzana na podstawie ustaleń organu administracji, gdy podmiot nie wnosi należnej opłaty
(na zasadzie art. 288 ust. 1 ustawy Poś). Realizując dyspozycję wynikającą
z przywołanego wyżej przepisu, Marszałek Województwa ustalił opłatę za [...] r. w wysokości [...] zł. W związku z faktem,
że strona w dniu [...]r. wniosła opłatę w wysokości [...]zł,
a zatem w wysokości nie pokrywającej w całości ustalonej przez organ opłaty, organ był prawnie umocowany do zobowiązania Spółki F.
do wpłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi tak jak dla zobowiązań podatkowych od dnia [...]r.
Kolegium zgodziło się z zarzutem podniesionym w odwołaniu, że brak konkretnych przepisów prawa wskazujących metodę obliczania emisji gazów stwarza dla podmiotu korzystającego ze środowiska pewną trudność związaną z wyborem jednej, spośród wielu, metod obliczania emisji z instalacji. Żaden jednak
z obowiązujących przepisów ustawy nie przewiduje odpowiedzialności za wybór tej, a nie innej metody. Zastosowana metoda winna być jedynie oparta na wiarygodnych danych, a wyliczona emisja powinna jak najdokładniej odzwierciedlać stan rzeczywisty. Nic nie stoi na przeszkodzie by podmiot korzystający ze środowiska korzystał przy dokonywaniu obliczeń z pomocy akredytowanego laboratorium czy eksperta.
Odnosząc się z kolei do podniesionego przez pełnomocnika strony zarzutu niekonstytucyjności przepisu art. 290 ustawy Poś, Kolegium podkreśliło, że jedynym organem, który posiada kompetencję do badania zgodności ustaw z Konstytucją jest Trybunał Konstytucyjny - organ władzy sądowniczej, powołany do badania zgodności
z Konstytucją aktów normatywnych i umów międzynarodowych oraz wykonywania innych zadań określonych w Konstytucji. Dopiero uznanie przez Trybunał danego przepisu za sprzeczny z ustawą zasadniczą powoduje możliwość skutecznego podważenia, np. decyzji wydanej na podstawie niezgodnego z Konstytucją przepisu.
W rozpatrywanym stanie faktycznym, w ocenie organu, nie zachodzi taka sytuacja.
F. Spółka z o. o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Marszałka Województwa z dnia [...]r. Nr[...].
Skarżąca zarzucała zaskarżonej decyzji:
- naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 273 i art. 274 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 84 i art. 217 Konstytucji RP
- naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zasady swobodnej oceny dowodów, tj. art. 6 Kpa poprzez naruszenie zasady praworządności, art. 7 Kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 Kpa poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 80 Kpa poprzez dokonanie błędnej i nieznajdującej oparcia w materiale dowodowym oceny stanu faktycznego i art. 107 § 3 Kpa poprzez odniesienie się w uzasadnieniu decyzji wyłącznie do treści pisma Pracowni Hodowli Zwierząt Futerkowych Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Akademii Rolniczej , które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji na podstawie artykułu 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów procesu wg norm prawem przepisanych.
Skarżąca wniosła również o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji o następującej treści:
"Czy w świetle art. 217 Konstytucji w związku z art. 84 Konstytucji dopuszczalne jest nałożenie na stroną obowiązku dokonania opłat za emisją amoniaku w sytuacji, gdy ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 290 określa jedynie stawki maksymalne pozostawiając możliwość ustalania stawek jednostkowych w drodze rozporządzenia?".
W uzasadnieniu skarżąca podała, że prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest hodowla [...].
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. Konstytucji RP oraz ustawy Prawo ochrony środowiska, charakteryzując opłatę za korzystanie
ze środowiska skarżąca podniosła, że opłata ta ma charakter przymusowy, bezzwrotny, powszechny oraz jest nakładana w sposób generalny. Nie ma natomiast charakteru ekwiwalentnego, bowiem "trudno jest uznać, że ekwiwalentem tego świadczenia jest zgoda na odprowadzanie zanieczyszczeń do środowiska. Państwo bowiem tego środowiska nie wytworzyło, a jedynie stara się nim racjonalnie gospodarować"
Spółka wskazała, powołując się na poglądy doktryny oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 roku w sprawie o sygnaturze U 2/91, z dnia 10 listopada 2002 r. sygn. P 6/02, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż opłaty za korzystanie ze środowiska mają charakter cenowy i są ekwiwalentem za nakłady poniesione na jakość środowiska, pogorszonego wskutek jego wykorzystania albo przez dokonanie w nim zmian, czy też ekwiwalentem za odniesione korzyści przez podmioty obowiązane do ponoszenia tych opłat. Przedstawiony pogląd Trybunału Konstytucyjnego przemawia za postrzeganiem opłaty za korzystanie ze środowiska jako opłaty o charakterze podatkowym. Artykuł 84 Konstytucji stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 217 Konstytucji, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustaw.
"W drodze ustawy musi być unormowane nie tylko nałożenie podatku lub innej daniny, ale także wszystkie elementy stosunku daniowego objęte daną regulacją ustawową. Wyklucza to praktycznie możliwość odsyłania zarówno w ustawach podatkowych, jak i w ustawach dotyczących opłat publicznych i innych danin - do uregulowania rozporządzeniami wykonawczymi kwestii związanych z istotnymi elementami stosunku daninowego i decydujących o treści obowiązku" . Wszystkie istotne elementy stosunku daninowego powinny zatem zostać uregulowane bezpośrednio w ustawie, natomiast w drodze rozporządzenia mogą być regulowane tylko i wyłącznie te sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla konstrukcji określonego podatku .
Zdaniem skarżącej Spółki, w art. 290 ustawy Prawo ochrony środowiska
określono jedynie górne jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska, których dokładne określenie miało następować w drodze rozporządzenia Rady Ministrów określającego jednostkowe stawki opłat. Wskazywanie w ustawie jedynie maksymalnych stawek stanowi naruszenie art. 217 Konstytucji, zgodnie z którym wszystkie podstawowe elementy konstrukcyjne podatku, w tym i stawki podatku, powinny być określone w akcie rangi ustawowej. Do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane sprawy, które nie mają istotnego unormowania dla konstrukcji danej daniny. Nie można przyjąć, że stawki opłat za korzystanie ze środowiska są określone wprost w ustawie, bowiem ustawa Prawo ochrony środowiska zawiera jedynie stawki maksymalne pozostawiając możliwość ustalania jednostkowych stawek w drodze rozporządzenia. Droga ustawy jest zastrzeżona nie tylko dla nałożenia daniny publicznej, ale i dla określenia wszystkich istotnych dla niej elementów konstrukcyjnych wymienionych w art. 217 Konstytucji.
Uzasadniając wniosek o skierowanie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego skarżąca wskazała, że w doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż dopuszczalność przedstawienia pytania prawnego zależna jest od łącznego spełnienia przesłanki podmiotowej, przedmiotowej oraz funkcjonalnej. Przesłanki te zostały – zdaniem Spółki – spełnione.
Wskazując na naruszenie norm prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 77,
art. 80 i art. 107 § 3 Kpa skarżąca podniosła, że organ obliczając opłaty za emisję amoniaku przyjął wielkość emisji w kilogramach, którą następnie przemnożył przez obowiązującą stawkę kwotową (0,340 zł/kg). A następnie ani to w treści decyzji, ani też w załącznikach do niej nie wyjaśnił dlaczego przyjął takie wartości. Wskazał tylko, że wymierzając wysokość opłaty jako podstawę przyjął dane pozyskane
od Akademii Rolniczej oraz od Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w M. W opracowaniu przygotowanym przez Pracownię Hodowli Zwierząt Futerkowych Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Akademii Rolniczej
wskazano, iż w Polsce nie ma opracowanych wskaźników emisji gazów szkodliwych, w związku z czym odniesiono się do wyników przywołanych
w badaniach amerykańskich zgodnie z którymi wskaźnik emisji amoniaku wynosi 0,58 kg/rok/sztukę. Przywołując wyniki tych badań nie wskazano ani ich metodologii, ani okresu, w jakim były przeprowadzane. Organ ustalając wysokość należnej opłaty na podstawie przytoczonego opracowania nie wziął pod uwagę rozbieżności
w zakresie samego procesu hodowli [...], jakie mogą zachodzić między hodowlami prowadzonymi w poszczególnych krajach. Odwołanie się do wyników badań amerykańskich bez jednoczesnego wskazania, iż wyniki takie mogą być przeniesione na grunt krajowy niewątpliwie stanowi naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów nie oznacza bowiem oceny dowolnej. Organ podejmując działania zmierzające do przyznania określonym faktom mocy dowodowej, powinien kierować się zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasadami logiki, czego w tym wypadku nie uczynił.
Skarżąca we własnym zakresie dotarła do badań przywołanych w piśmie Pracowni Hodowli Zwierząt Futerkowych Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Akademii Rolniczej . W rozdziale II opracowania "Development and selection of ammonia emission factors. Final report" zawierającym dane dotyczące emisji amoniaku z hodowli zwierząt wskazano, iż na wielkość amoniaku wpływ ma szereg czynników, wśród których należy między innymi wskazać:
1/ wiek zwierzęcia (R. Battye, W. Battye, C. Overcash, S. Fudge, Development and selection of ammonia emission factors. Final report, 1994 r., s. 2-3 i 2-4),
2/ zawartość azotu w paszy i jego udział w różnych kwasach aminowych,
3/ system trzymania zwierząt,
4/ sposób przechowywania obornika oraz
5/ warunki klimatyczne, takie jak temperatura, wilgotność powietrza czy częstotliwość opadów.
Zgodnie z treścią wskazanego opracowania, pochodzącego z 1994 roku, czynniki wpływające na wielkość emisji amoniaku u [...] i obliczony na ich podstawie współczynnik (0,58 kg/rok/sztuka) przedstawione zostały w badaniach pochodzących 1989 roku. Autorzy pracy "Development and selection of ammonia emission factors. Final report" wskazują, iż ze względu na niewielką ilość danych, na podstawie których obliczono współczynnik emisji amoniaku dla [...], współczynnik ten pod względem jego wiarygodności należy do kategorii E, która jest najniższą
z możliwych.
Zdaniem skarżącej, mając na uwadze powyższe, organ obliczając opłatę za emisję amoniaku obliczył ją w oparciu o współczynnik, który de facto nie może być uznawany za współczynnik odpowiadający rzeczywistej wielkości emisji. Nadto, ustalając wysokość opłaty nie odniósł się do rozwiązań technologicznych stosowanych na fermach skarżącej. Oparł się na wynikach badań nie wskazując jednocześnie, w jakim okresie badania te były przeprowadzane. Zagadnienie to jest niezwykle istotne w kontekście porównania technologii stosowanych w obu przypadkach. Rozwiązania technologiczne zmieniają się wraz z upływem czasu
i prowadzą do coraz niższej emisji amoniaku. Przede wszystkim współczynnik ten obliczono ponad 20 lat temu, a od tego czasu znacznie zmieniły się zarówno pasze, sposoby magazynowania obornika czy trzymania zwierząt. Ponadto na wielkość emisji amoniaku wpływ mają takie czynniki jak temperatura i wilgotność powietrza, poziom zawartości białek w dawkach pokarmowych, ilość zużytej paszy, sposób utrzymania zwierząt, rodzaj wytwarzanego nawozu a nawet pora roku i pora dnia.
Wymierzając opłatę, organ nie poczynił starań mających na celu odniesienie się do konkretnej fermy i warunków na niej panujących, a jedynie bezrefleksyjnie powtórzył współczynnik wskazany mu w piśmie Pracowni Hodowli Zwierząt Futerkowych Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Akademii Rolniczej
. Nie uwzględnił również okoliczności, iż skarżąca prowadzi zrównoważoną gospodarkę odchodami. Obornik pod klatkami składowany jest
w wannie gruntowej uszczelnionej folią PCW, a miejsce składowania obornika jest zabezpieczone przed opadami deszczu. Ponadto obornik po usunięciu spod klatek składowany jest na płycie obornikowej, która ma szczelne dno żelbetowe i ściany żelbetowe. Taki sposób gospodarowania odchodami zabezpiecza przed przeciekaniem wycieków do gruntu oraz zmniejsza uciążliwości związane z emisją amoniaku do powietrza.
Ponadto organ nie sprecyzował, jaką metodę wyliczania emisji zastosował.
Nie wskazał, czy emisję ustalił na podstawie wskaźników emisji gazów z jednego stanowiska, czy też na przykład w oparciu o pomiary stężeń gazów w budynkach inwentarskich i wielokrotność wymiany powietrza z tych budynków.
W ocenie skarżącej, organ nie dysponuje jasnymi kryteriami i metodą określania emisji gazów do powietrza (jak ma to miejsce w przypadku hodowców drobiu, gdyż rozporządzenie w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska uzależnia wysokość opłat od rodzaju chowu, rodzaju posiadanych kur czy stosowanych metod podsuszania odchodów), dlatego też do ustalenia wysokości opłaty niezbędne jest dokładne określenie wszystkich czynników kształtujących tę wysokość w konkretnym stanie faktycznym.
Organ, wbrew ciążącym na nim obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przyjął zaś postawę bierną i nie poczynił żadnych własnych ustaleń w celu określenia wielkości emisji amoniaku na fermach strony.
Zdaniem Spółki, uwalnianie amoniaku zależne jest od obecności związków azotowych zawartych w odchodach zwierzęcych, a aktywność mikroorganizmów urolitycznych rozkładających mocznik do amoniaku zależy zaś od rodzaju ściółki, jej pH czy wilgotności i temperatury otoczenia . W związku z powyższym nie można wskazać stałego współczynnika emisji amoniaku. I tak w odniesieniu do drobiu roczna produkcja amoniaku waha się od 13 do 80 kg/DJP*, zaś w odniesieniu
do świń produkcja ta waha się od 17 do 40 kg/DJP . Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej wartości, można porównać jak na tym tle kształtowałaby się emisja amoniaku przez norki w przeliczeniu na DJP przy zastosowaniu współczynnika 0,58 kg/rok/sztuka na przykładzie fermy w G.:
ilość norek: [...] sztuk współczynnik emisji: 0,58 kg/rok/sztuka
roczna emisja amoniaku na fermie w G.: [...] kg ([...]) DJP:[...] kg przeciętna waga [...] przyjęta do obliczeń: [...] kg
waga wszystkich norek: [...] kg ([...] x [...] = [...])
ilość DJP: [...] ([...] : [...] = [...])
emisja amoniaku w przeliczeniu na DJP: [...] kg ([...] kg : [...] DJP = [...]).
Porównując wynik obliczeń z wielkością emisji amoniaku przez drób i świnie
w przeliczeniu na DJP nie sposób nie zauważyć, iż przyjmując współczynnik
0,58 kg/rok/sztuka okazuje się, iż norki emitują niemal dwukrotnie więcej amoniaku
niż maksymalna emisja amoniaku przez drób i ponad jedenastokrotnie więcej
w przypadku emisji minimalnej oraz czterokrotnie więcej amoniaku niż wynosi maksymalna emisja przez świnie i ponad ośmiokrotnie więcej w przypadku, gdy u świń występuje emisja minimalna.
W związku z powyższym zasadne jest twierdzenie, że współczynnik
0,58 kg/rok/sztuka nie powinien być zastosowany przez organ, gdyż nie znajduje
on odbicia w faktycznej emisji amoniaku przez [...], a zatem słusznie uznawany jest przez przedstawicieli nauki za mało wiarygodny.
Organ nie próbował ustalić rzeczywiste wielkości j emisji amoniaku, natomiast ustalenie tej wielkości na podstawie wyników uzyskanych tylko w jednym badaniu, które w dodatku uznawane jest za mało wiarygodne, niewątpliwie jest niezgodne zarówno z zasadą prawdy obiektywnej, jak też z zasadą wyczerpującego zbierania i oceny materiału dowodowego.
Skarżąca podniosła również, że poza opracowaniem, do którego sięgnął organ, istnieją także inne opracowania ustalające wielkość emisji amoniaku na fermach norek. W opracowaniu "Acidification research in the Netherlands: Final report of the Dutch priority programme on acidification" ,współczynnik emisyjny określono na poziomie 0,22 kg/rok/ sztukę. Najbardziej miarodajne do określenia wielkości emisji amoniaku zdają się jednak być dane przedstawione w pracy "Ammonia Emission and Nitrogen Balances in Mink Houses". W pracy tej uzależniono wielkość emisji amoniaku od temperatury panującej na zewnątrz wskazując, iż przy temperaturze 6°C emisja kształtuje się na poziomie 0,59 g/sztuka/doba, zaś przy temperaturze 16°C emisja wzrasta do 1,15 g/sztuka/doba. W skali roku przy temperaturze 6°C jedna norka emitowałaby zatem [...] kg ([...] g x [...] dni = [...] g; [...] g : [...] = [...] kg), zaś przy temperaturze [...]°C emisja wynosiłaby [...] kg ([...] x [...] dni = [...] g; [...] g : [...] = [...] kg). Zgodnie z danymi zawartymi na stronie Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (www.imgw.gov.pl) powtórzonymi za danymi przedstawionymi w "Atlasie klimatu Polski", średnia temperatura powietrza w Polsce w województwie kształtuje się na poziomie [...]°C.
W związku z powyższym mając na względzie przeciętną temperaturę powietrza
w województwie w pełni zasadne jest przyjęcie współczynnika emisyjnego wynoszącego 0,22 kg/rok/sztuka. Na taką wielkość emisji amoniaku wskazano także w opracowaniu "Acidification research in the Netherlands: Final report of the Dutch priority programme on acidification ".
W konkluzji skargi Spółka stwierdziła, że organ wydając decyzję oparł ją na rozporządzeniu zawierającym stawki kwotowe wydanym z pogwałceniem zasad konstytucyjnych. W związku z powyższym nie zachodzą przesłanki do obciążenia Skarżącej opłatami za emisję amoniaku. Jednakże Skarżąca z ostrożności procesowej wskazuje, że nawet jeśli nałożenie na nią obowiązku zapłaty kwoty [...] zł nie stanowiłoby pogwałcenia norm konstytucyjnych, organ obliczając opłatę oparł się na współczynniku emisyjnym, który w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania. Stosując wskazany w opracowaniach naukowych współczynnik 0,22 kg/rok/sztuka należy stwierdzić, że emisja amoniaku z norm
w K. i G. w [...] roku kształtowałaby się na poziomie [...] kg ([...] sztuk x [...] kg/rok/sztuka : [...] = [...] kg), a zatem opłata z tego tytułu wynosiłaby łącznie [...] zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, albowiem skarżąca kwestionuje decyzję organu I instancji pomimo rozpatrzenia odwołania strony przez organ II instancji. Nadto, z ostrożności procesowej organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej radca prawny Ł. B. sprecyzował, że przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zaś decyzja Marszałka Województwa, co wynika ze stron [...] i [...] skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Przedmiotem zaskarżenia stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa, którą ustalono Spółce z o.o. F. wysokość opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza za
[...] r. Zarzuty skargi w istocie skoncentrowane zostały na dwóch aspektach, a mianowicie dopuszczalności ustalenia przez organy wysokości opłaty
za wprowadzanie do powietrza amoniaku z ferm norek oraz na prawidłowości
i podstawach metodologicznych przyjętych w decyzjach przy obliczaniu wielkości emisji amoniaku do powietrza.
Uzasadniając zarzut o braku podstaw do wymierzenia przez organy wysokości opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku z ferm [...] Spółka podniosła, że
w art. 290 ustawy Prawo ochrony środowiska podano jedynie górne jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska, których dokładne określenie miało nastąpić w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Zdaniem skarżącej, skoro ustalenie wysokości opłaty następuje w oparciu o rozporządzenie, a nie ustawę,
to prezentując pogląd, iż opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających
do powietrza mają charakter daniny publicznej, rozwiązanie takie jest niezgodne
z art. 217 Konstytucji RP.
Oceniając zasadność przedstawionego w skardze stanowiska należy stwierdzić, że rzeczywiście, zgodnie z art. 217 Konstytucji RP, nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania
i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Analizując charakter opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do środowiska można również przyjąć pogląd, iż opłaty te wykazują cechy daniny publicznej,
o której mowa w art. 217 Konstytucji. W przepisie art. 217 zastrzeżono możliwość nakładania danin publicznych wyłącznie w drodze ustawy. W ocenie Sądu, nie ogranicza on jednak możliwości ustalenia w drodze aktu podustawowego rozwiązań łagodniejszych – korzystniejszych dla podmiotów zobowiązanych do uiszczania określonych opłat.
Przepisem ustawy Prawo ochrony środowiska – art. 190 ust. 1, prawodawca ustalił górne jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska. Natomiast mocą art. 284 ust. 1 ustawy, nałożył na podmioty korzystające ze środowiska obowiązek ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty i obowiązek wniesienia jej na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Zostały zatem spełnione warunki ustalenia w drodze ustawy obowiązku uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska, w tym opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza, jak i górna wysokość ich jednostkowych stawek. To zaś, że Radzie Ministrów pozostawiona została możliwość ustalenia
i różnicowania także niższych wysokości jednostkowych stawek opłat (art. 190 ust. 2 Poś) nie stanowi, w ocenie Sądu, uchybienia zasadom wynikającym z art. 217 Konstytucji. Stwierdzić bowiem należy, że wszelkie najistotniejsze elementy związane z ustaleniem obowiązku uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska (podmiotowe, przedmiotowe) znalazły się w ustawie, którą jednocześnie określono maksymalną wysokość jednostkową opłat za korzystanie ze środowiska. Z tego względu Sąd nie podzielił zarzutu skargi naruszenia art. 217 w zw. z art. 84 Konstytucji i tym samym nie dostrzegł podstaw do skierowania, na mocy art. 193 Konstytucji, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności powyższych rozwiązań normatywnych z Konstytucją.
Nie budzi wątpliwości uprawnienie jak i powinność marszałka województwa
do wydania decyzji w sytuacjach, o których mowa w art. 288 Poś. Przepis ten stanowi w ust. 1, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska:
1) nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania
ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;
2) zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania
ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną
a wynikającą z wykazu.
W sytuacjach określonych w ust. 2, marszałek województwa, stosownie
do art. 288 ust. 2 Poś, dokonuje ustaleń własnych na podstawie:
1) pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat;
2) innych danych technicznych i technologicznych.
Taki stan faktyczny, obligujący Marszałka Województwa do wymierzenie w drodze decyzji opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku powstałego w związku z działalnością ferm norek firmy F. Spółka z o.o., wystąpiła w niniejszej sprawie. Okolicznością niekwestionowaną jest to, że skarżąca Spółka, mimo ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 284 ust. 1 Poś, nie ustaliła we własnym zakresie wysokości należnej opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku i nie wniosła opłaty na rachunek urzędu marszałkowskiego. Zatem podjęte w tym zakresie działania Marszałka zmierzające do wydania decyzji w sprawie było w pełni uzasadnione zarówno okolicznościami faktycznymi, jak i przepisami prawa.
Przechodząc do oceny prawidłowości wymierzenia przez Marszałka Województwa Spółce z o.o. F. opłaty za wprowadzenie do powietrza amoniaku w związku z prowadzeniem ferm [...] w K. i G. Sąd uznał, że podniesione w tym zakresie zarzuty skargi okazały się zasadne.
Jak wynika z akt sprawy, Marszałek Województwa pismem z dnia[...] r. zwrócił się do Akademii Rolniczej z pytaniem, czy Pracownia Hodowli Zwierząt Futerkowych jest w posiadaniu danych dotyczących instalacji hodowli [..] w kontekście wprowadzanych do powietrza zanieczyszczeń. W odpowiedzi z dnia [...] r. na to zapytanie Kierownik Pracowni Hodowli Zwierząt Futerkowych Katedry Anatomii Zwierząt Akademii Rolniczej wskazał, że w Polsce nie ma opracowanych wskaźników emisji gazów szkodliwych (amoniaku, siarkowodoru), stąd odnieść się można jedynie do wyników badań naukowych lub opracowań europejskich. W opracowaniu "Development and selection of Ammonia Emission Factors. Final Report" sporządzonym przez EC/R Incorporated z Durham dla US Enviromental Protection Agency określono wskaźnik emisji amoniaku w wysokości 0,58 kg/rok/szt.
Marszałek Województwa przyjmując powyższy wskaźnik 0,58 kg/rok/szt. wymierzył Spółce opłatę za wprowadzanie do powietrza amoniaku z ferm [...] w K. i G.
Sąd stwierdził, że przyjęcie przez organy i zastosowanie do obliczeń należnej opłaty podanego wskaźnika budzi wątpliwości, które nie pozwalają uznać, że wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem.
Zauważyć należy, że w aktach sprawy brak jest opracowania w którym, według informacji Akademii Rolniczej , określono wskaźnik emisji amoniaku w wysokości 0,58 kg/rok/szt. Brak jest równocześnie jakiejkolwiek wzmianki, czy to w decyzjach lub pismach znajdujących się w zgromadzonych dokumentach, która wskazywałaby, że organ w ogóle opracowanie to uzyskał i się z nim zapoznał. W tym kontekście rodzi się szereg pytań i wątpliwości, które nie zostały w żaden sposób przez organy wyjaśnione. Nie jest chociażby znana data sporządzenia opracowania jak i data przeprowadzonych badań, które stanowiły jego podstawę. Ponadto, nie jest wiadome w jakich warunkach i w jakim okresie przeprowadzono badania, co stanowiło paszę zwierząt, a przede wszystkim na jakiej populacji przeprowadzono badania, tj. czy mogą być one uznane za reprezentatywne. Tym samym nie sposób ocenić nie tylko wiarygodności ale i przydatności wyników powołanego opracowania dla określenia wielkości emisji amoniaku przez norki hodowane przez Spółkę z o.o. F.
Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji wątpliwości tych nie wyjaśniły.
W sytuacji, gdy organy zdecydowały się przyjąć i zastosować określony wskaźnik
do obliczeń ilości wprowadzanego do powietrza amoniaku, to ich obowiązkiem było oprzeć się na przekonujących podstawach poprzez wskazanie przesłanek na podstawie których uznały, że metodyka badań, która legła u podstaw przyjęcia danego wskaźnika, jest wiarygodna i oparta na naukowych podwalinach.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, Marszałek Województwa poszukując kryteriów i metod ustalania opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku z ferm [...], nie powinien poprzestać na jednym i to nie zweryfikowanym w jakimkolwiek zakresie opracowaniu, lecz podjąć próbę dotarcia także do innych materiałów badawczych, dążąc do uzyskania danych, pozwalających, w sposób najbardziej dokładny, ustalić poziom wprowadzanego do powietrza amoniaku z ferm [...].
Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności
i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli (art.7), a także są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art.77 ust.1), a wszystkie okoliczności sprawy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art.107 § 3).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy obu instancji nie wykazały
w sposób przekonujący, iż zastosowanie wskaźnika 0,58 kg/rok/szt. dla wymierzenia opłaty za wprowadzanie do powietrza amoniaku z ferm w K. i G. było właściwe i uzasadnione. Skoro wysokość ww. wskaźnika ma istotne znaczenie dla obliczenia należnej opłaty, to uchybienie organów w tym zakresie mogło mieć niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny , wobec naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1
i art. 107 § 3 Kpa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu będzie podjęcie niezbędnych kroków celem wyjaśnienia okoliczności związanych ze sposobem ustalenia poziomu emisji amoniaku do środowiska przez hodowane w fermach [...]
i zastosowanymi wskaźnikami, które winno znaleźć należyte odzwierciedlenie
w uzupełnionym materialne dowodowym i uzasadnieniu podjętej decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło