II SA/Sz 175/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K.-F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o zameldowaniu p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić radcę prawnego E. K.F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. odmawiające wydania zaświadczenia z akt ewidencji ludności o zameldowaniu na pobyt stały na nazwisko w brzmieniu K.-.F. Równocześnie w skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W formularzu PPF przesłanym w wykonaniu zobowiązania sądowego skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając złożony wniosek podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej spowodowanej niewykonaniem wyroku Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego [-...] z dnia [...] r. nakazującego przywrócenie do pracy. Powyższym postępowaniem została doprowadzona do całkowitej biedy, zmuszona jest pożyczać pieniądze na opłacenie korespondencji. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Nie posiada żadnego majątku, a jedynie służebność w domu należącym do rodzeństwa. Posiada natomiast szereg zobowiązań finansowych, których nie jest w stanie regulować od roku [...] . Dochód E. K.-F. stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Do formularza PPF skarżąca załączyła kserokopie postanowień innych Sądów zwalniających ją od kosztów sądowych oraz informację o zadłużeniu wystawioną przez Spółkę A. na kwotę [...] zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz przesłania określonych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. W wykonaniu zobowiązania skarżąca oświadczyła, że aktualnie ma wyłączoną linię telefoniczną z powodu zaległości w opłatach, lokal w którym zamieszkuje stanowi własność jej rodziny. Z tytułu użytkowania mediów zimą ponosi koszty w wysokości [...] zł, a w okresie letnim [...] zł, dodatkowo skarżąca przedłożyła kserokopię decyzji ZUS z dnia [...] r. ustalającą wysokość emerytury w kwocie [...] zł netto, wyciąg z konta bankowego w banku [...] , wyciąg z karty kredytowej z limitem zadłużenia na kwotę [...] zł z saldem zadłużenia na kwotę [...] zł, kserokopię zaświadczenia Banku Żywności przyznającego wsparcie w postaci paczek żywnościowych do czasu poprawy sytuacji finansowej, pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym kwoty [...] zł z odsetkami umownymi od dnia wniesienia pozwu, trzy nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym na rzecz AM i RR w [...] na kwoty [...] zł, i [...] zł. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. E. K.-F. dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości ok. [...] zł, nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje w mieszkaniu rodziny, którego koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Posiada liczne zobowiązania finansowe, które niewątpliwie pogarszają i tak trudną sytuację finansową, zmuszona jest korzystać z pomocy w postaci paczek żywnościowych. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.