II SA/Sz 179/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. u c h y l a zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy, po rozpatrzeniu wniosku A. T. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił przyznania takiego zasiłku. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że miejscowość [...], gmina [...] nie jest ostatnim miejscem stałego zameldowania A. T., lecz jest nim gmina [...] i dlatego właściwym organem do przyznania wnioskowanego zasiłku stałego jest Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], ze względu na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. W odwołaniu od tej decyzji A. T. podniósł, że narusza ona prawo, bowiem w sytuacji, gdy organ uznał się za niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia jego wniosku, to powinien niezwłocznie przekazać wniosek organowi właściwemu, natomiast nie ma prawa podejmować żadnych decyzji dotyczących meritum sprawy. Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 6 pkt 10 i 14, art. 8 ust. 1 i 4, art. 37 ust. 1 i art. 101 ust. 3-4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej, wyjaśnił, komu przysługuje zasiłek stały oraz jak ustala się właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenie. Organ wyjaśnił również, że właściwością miejscową jest zdolność organu do załatwiania określonych spraw na danym obszarze. Odnosząc przytoczone w uzasadnieniu decyzji przepisy ustawy o pomocy społecznej do sytuacji A. T. organ odwoławczy stwierdził, że aczkolwiek w przypadku wnioskodawcy miejsce jego zamieszkania nie jest jednoznaczne z miejscem zameldowania, jak również to miejsce zamieszkania nie wyczerpuje trzech podstawowych elementów pojęcia "zamieszkanie" - ponieważ miejsce faktycznego zamieszkiwania A. T. nie pokrywa się z jego wolą stałego pobytu w tej miejscowości, jak i też miejscowością w znaczeniu administracyjnym, to jednak uznać należy, iż A. T. posiada miejsce zamieszkania w miejscowości [...], zaś organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku jest OPS w [...], ponieważ wnioskodawca nie jest osobą obecnie bezdomną. Ponadto organ odwoławczy nadmienił, że z przedłożonych w sprawie dokumentów nie jest możliwe ustalenie, gdzie A. T. ostatnio był zameldowany na pobyt stały. Skarżąc decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. T. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, iż jest ona dla niego krzywdząca i nie odniesiono się w niej do treści jego odwołania od decyzji organu I instancji, w którym podnosił, że jeśli OPS w [...] uznał się za niewłaściwy miejscowo, to miał on obowiązek przekazania sprawy organowi właściwemu do jej rozpatrzenia - tego uchybienia organ odwoławczy nie zauważył. Ponadto skarżący wskazał na nieprawidłowe – jego zdaniem – ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna. Sąd uznał bowiem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. "jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie". Ponadto w myśl art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości (rzeczowej, miejscowej i instancyjnej). W związku z tym należy stwierdzić, że jeśli organ administracji, do którego skierowano wniosek, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania. Prawidłową formą uznania się za organ administracji publicznej niewłaściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji jest przekazanie wniosku organowi właściwemu (art. 65 § 1 k.p.a.) lub zwrócenie podania wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem (art. 66 § 2 k.p.a.). Tym samym nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy decyzją o odmowie przyznania świadczenia przez organ niewłaściwy miejscowo do jej rozpoznania – jak to uczynił organ I instancji w sprawie niniejszej. Utrzymanie w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy, po dodatkowym ustaleniu przez ten organ, że OPS w [...] nie był właściwy miejscowo do załatwienia sprawy, stanowi więc istotne naruszenie ww. przepisów k.p.a. Obie te decyzje należało zatem uchylić, bowiem pozostawienie ich w obrocie prawnym mogłoby uniemożliwić wydanie decyzji merytorycznej przez właściwy miejscowo organ. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji postąpi więc zgodnie z nakazem wynikającym z art. 19 § 1 k.p.a., a w razie sporu kompetencyjnego uprawniony organ administracji może skorzystać z trybu określonego w art. 22 k.p.a. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak w pkt. I sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200, wymienionej ustawy.