II SA/Sz 179/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych D.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że przebywa w zakładzie karnym i nie ma żadnych środków finansowych. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, że przebywa w Zakładzie Karnym w [...] ale jego firma działa, jednak z powodu kryzysu gospodarczego przynosi straty i jest na skraju bankructwa. Wnioskodawca podał, że nie ma żadnych nieruchomości, innego majątku ani oszczędności, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] letnim synem, a jedynym dochodem rodziny jest dochód z działalności gospodarczej wnioskodawcy wynoszący od [...] do [...] zł brutto miesięcznie. Wskazał, że żona jest właścicielką domu który posiadała przed zawarciem małżeństwa, oraz, że małżonków obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Zarządzeniem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]), na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wezwał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 21 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - zaświadczenia z zakładu karnego czy skarżący pracuje i czy ma do dyspozycji jakiekolwiek środki finansowe, - oświadczenia, czy żona skarżącego jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a jeżeli tak to do przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego ten fakt, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione przez żonę na utrzymanie należącego do niej domu z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia dotyczącego liczby zatrudnionych przez skarżącego pracowników, - wyciągów lub wykazów z wszystkich kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych skarżącego i jego żony (w tym konta związanego z prowadzoną działalnością) z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia dotyczącego powierzchni domu żony oraz kserokopii decyzji dotyczących podatku od wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę nieruchomości, za ostatni rok podatkowy, - oświadczenia jaką ma powierzchnię i do kogo należy nieruchomość położona w Policach przy ul. Dworcowej 6 gdzie skarżący prowadzi działalność gospodarczą, - odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich dwóch lat. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów ani nie złożył żadnego oświadczenia w wymaganym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać jednak należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" – postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Równie wyjątkowe powinno być dobrodziejstwo bezpłatnego zastępstwa procesowego w sprawie. Nadmienić również trzeba, że to rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż skarżący nie dołożył wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie skarżącego, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów i złożenia oświadczeń na wezwanie Sądu skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 powołanej wyżej ustawy orzeczono jak w sentencji.