II SA/Sz 18/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej Oddala skargę Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 1, art. 2 pkt 5, art. 10 ust 5, art. 18 ust 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.), art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.), oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), odmówił M. G. przyznania świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej na T. G. i K. G.. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko. W myśl art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Ze złożonego przez M. G. wniosku wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z D. P. oraz dziećmi: T., K., M. i J.. Akta sprawy wskazują, że D. P. jest matką M. i J.. Organ stwierdził zatem, że M. G. nie spełnia kryterium osoby samotnie wychowującej dziecko i dlatego odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej. W odwołaniu od decyzji M. G. podniósł, że związek konkubencki jaki tworzy z D. P. i z którego mają wspólne dzieci M. i J. nie jest związkiem prawnie stałym i żadna instytucja nie uznaje takiego związku, dlaczego więc MOPR uznaje ten związek za stały. Wskazał, że nie ubiega się o zaliczkę alimentacyjną na M. i J.. Alimenty zostały zasądzone prawomocnym wyrokiem z dnia [...], od matki T. i K. i byłej żony wnioskodawcy. Zdaniem strony, zgodnie z prawem, państwo polskie jest zobowiązane do ściągania należności, a jeśli tego nie czyni, alimenty powinna płacić komórka która jest do tego powołana. Wcześniej funkcję taką spełniał Fundusz Alimentacyjny. Według odwołującego się, rodzinie takiej jak jego należy pomagać, lecz komórka, która została do tego powołana jest zainteresowana wydawaniem jak największej liczby decyzji odmownych i doszukiwaniem się związków konkubenckich. W następstwie tego, jak w ubiegłym roku, prowadzi to do ściągania "niesłusznego pobrania zasiłku". Nie wypłacenie należnych jego dzieciom świadczeń, jest pogwałceniem wyroku sądowego zasądzającego alimenty od byłej żony na rzecz małoletnich dzieci, po [...] zł miesięcznie na rzecz każdego z nich. Oznacza to, że zaliczka alimentacyjna nie jest przeznaczona dla D. P. czy też dla wnioskodawcy, lecz dla małoletnich dzieci z nieistniejącego już związku z A. G.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 2 pkt 5 i art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.), oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992), po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium ustaliło, że bezsporna jest okoliczność, iż T. i K. są dziećmi A. G., zobowiązanej orzeczeniem sądu do świadczenia alimentacyjnego, którego nie realizuje. Z zaświadczenia komornika sądowego wynika, że prowadzona egzekucja alimentów była bezskuteczna. Strona ubiega się o świadczenie które może być przyznane jedynie osobie uprawnionej w myśl art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, tj. osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał dalej, że strona nie kwestionuje ustaleń organu I instancji dotyczących wspólnego wychowywania dzieci, tj. M. i J. z ich matką D. P.. Okoliczność ta musi być wzięta pod uwagę przez organ administracji, jako mająca wpływ na ocenę statusu strony, jako osoby samotnie wychowującej dziecko. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującego od 1 stycznia 2006 r., ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko – oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Biorąc pod uwagę treść wskazanej wyżej definicji, brak jest podstaw do uznania strony za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Warunkiem bowiem takiego uznania jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: - wolnego stanu cywilnego (ewentualnie orzeczonej separacji), - nie wychowywanie żadnego z dzieci z jego rodzicem. Kolegium podkreśliło, że zasady ustalania statusu strony jako osoby samotnie wychowującej dziecko nie mają charakteru uznaniowego i zostały szczegółowo określone przez ustawodawcę. Jednoznaczne brzmienie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2006 r., nie pozwala organom administracji na uznanie za osobę samotnie wychowującą dziecko takiej osoby stanu wolnego, która chociażby jedno ze swoich dzieci wychowuje z matką lub ojcem tego dziecka. W tej sytuacji, stwierdziwszy brak możliwości uznania strony za osobę samotnie wychowującą dziecko, organ administracji był zobowiązany do wydania decyzji odmownej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wskazał, że alimenty zasądzone wyrokiem sądu na T. i K. nigdy nie były płacone przez osobę do tego zobowiązaną, tj. A. G., obywatelkę polską, która przebywa na terenie kraju, a egzekucja zasądzonych alimentów jest bezskuteczna od lat. W ocenie skarżącego, Państwo powinno ponosić odpowiedzialność za swoich obywateli, poza tym polityka rządu jest prorodzinna. Jednakże wobec rodziców uchylających się od płacenia alimentów na swoje dzieci, Państwo jest bezsilne. Stwierdził, iż "ustawodawca zadbał, aby rodzina która została raz skrzywdzona przez jedno z partnerów, nigdy się nie podniosła i została skazana na celibat". Skarżący ponownie wskazał, że związek konkubencki w jakim się znajduje nie jest akceptowany przez żadną instytucję publiczną, z wyjątkiem MOPR, nawet nie może rozliczać się z podatku razem z konkubiną. Zwrócił się do Sądu o wskazanie instytucji, która naprawdę robi coś dla rodziny i potrafi zająć się ściąganiem długów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wskazało, że z dniem 1 stycznia 2006 r. zmieniona została ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko. Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednym z niezbędnych warunków uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest, nie wychowywanie żadnego dziecka z jego rodzicem. Natomiast w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący wychowuje dzieci, tj. M. i J. z ich matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do stwierdzenia, że decyzja ta nie narusza prawa. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych zostały określone w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.). Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł (art. 7 ust. 2 ustawy). Zaliczka alimentacyjna, jak sama jej nazwa wskazuje, nie zastępuje alimentów do których łożenia zobowiązana jest osoba wskazana w wyroku je zasądzającym, lecz jest pewną formą wsparcia osoby uprawnionej i to tylko w ściśle określonych przez prawo sytuacjach. Osobą uprawnioną do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej, w myśl art. 2 pkt 5 lit. a powołanej ustawy, jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustawową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.). W myśl art. 3 pkt 17a tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z treści tej definicji wynika, że z zakresu pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko wyłączeniu podlegają panny, kawalerowie, wdowy, wdowcy, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoby rozwiedzione, jeżeli wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zaznaczenia wymaga przy tym, że zastrzeżenie zawarte w końcowej części ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko tj. zwrot "chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem" odnosi się do wszystkich wyliczonych w niej podmiotów, w tym do osób rozwiedzionych. Ponadto podkreślić należy również, że zastrzeżenie w sposób oczywisty nie odwołuje się do dzieci zrodzonych z poprzedniego związku osoby rozwiedzionej, ale wyłącznie do okoliczności wspólnego wychowywania przez taką osobę co najmniej jednego dziecka z inną osobą, będącą jednocześnie jego rodzicem. Art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267 poz. 2260) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2006 r. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zasady ustalania statusu strony jako osoby samotnie wychowującej dziecko, nie mają charakteru uznaniowego i zostały szczegółowo określone przez ustawodawcę. Od dnia 1 stycznia 2006 r. nie jest więc osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy, taka osoba stanu wolnego (lub pozostająca w separacji orzeczonej wyrokiem sądu), która co najmniej jedno dziecko wychowuje wspólnie z jego rodzicem. Skarżący wychowuje dwoje dzieci uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych, których egzekucja jest bezskuteczna, ale nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego zaliczka alimentacyjna nie może być mu przyznana, pomimo że dwoje starszych dzieci nie wychowuje wspólnie z ich matką. Bezprzedmiotowa dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest okoliczność, że związek konkubencki nie jest - jak twierdzi skarżący - uznawany przez inne instytucje, tylko przez organy rozpoznające wnioski o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Nie jest także rolą Sądu, wskazywanie skarżącemu skutecznej drogi ściągania alimentów od byłej żony, ponieważ nie należy to do kompetencji Sądu, a przedmiotem niniejszej sprawy nie jest postępowanie egzekucyjne. Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro bezsporne jest, że skarżący dwoje swoich dzieci wychowuje wspólnie z ich matką, nie jest więc osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego decyzja odmawiająca przyznania zaliczki alimentacyjnej została wydana zgodnie z prawem. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalono.