II SA/Sz 181/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący G. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie jakichkolwiek wydatków w niniejszej sprawie. Jego źródło utrzymania stanowią świadczenia z MOPR w wysokości [...] zł oraz z prac dorywczych w kwocie ok. [...] zł. Z tych pieniędzy musi opłacić światło, wodę, opał i mieszkanie, co razem stanowi kwotę [...] zł. W opłatach za prąd skarżący ma już zaległości na kwotę [...] zł. Wnioskodawca jest właścicielem działki budowlanej z rozpoczętą budową o powierzchni [...]m2. Dalej wnioskodawca podał, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, bez prawa do zasiłku. Skarżący poszukuje pracy, jednak pracodawcy nie chcą go zatrudnić z uwagi na wiek i niepełnosprawność. W roku 1996 rozwiódł się z żoną, syn wyprowadził się z domu i nie utrzymuje z nim żadnych kontaktów. Skarżący od 4 lat cierpi na chorobę zwaną "[...]", która wymaga zażywania leków, co generuje dodatkowe wydatki. Wspólnie z byłą żoną posiada działkę budowlaną, na której do tej pory wybudował jedną kondygnację budynku, w której zrobił pokoik i prowizoryczną kuchnię, by móc zamieszkać i nie wie, kiedy tę budowę zakończy. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] r. podające, że od dnia [...]r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku oraz zaświadczenie z MOPR w K. z którego wynika, że w okresie od 01.01.2017 r. do 29.03.2017 r. otrzymał zasiłek celowy na częściowe pokrycie opłat za światło w wysokości [...] zł, zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie, zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości [...] zł, zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu odzieży zimowej w wysokości [...] zł, zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu żywności i środków czystości w wysokości [...] zł miesięcznie. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego, starszy referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem G. S. znajduje się w trudnej sytuacji. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z MOPR w K., zamieszkuje w nieukończonym domu (jeden pokój z kuchnią). Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania G. S. prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.