II SA/Sz 186/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 07 lipca 2011r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowania I uchyla zaskarżone postanowienie, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego R. G. kwotę [...] ([...]) zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Pismem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] zawiadomił M.J. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. M.J. w piśmie z dnia [...]r. zwrócił się do organu z prośbą o wstrzymanie postępowania dotyczącego jego wymeldowania z uwagi na złożenie do Sądu Rejonowego w [...] pozwu o utrudnianie zamieszkiwania w lokalu, którego kopię dołączył do podania. Prezydent Miasta [...] zobowiązał M.J. o sprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z dnia [...] poprzez wskazanie, czy stanowi on wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] M.J. wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego o jego wymeldowanie do czasu zakończenia procesu. W uzasadnieniu wniosku podał, że w Sądzie Okręgowym w [...] toczy się proces rozwodowy wraz z wnioskiem o zabezpieczenie lokalu mieszkalnego. Postanowieniem z dnia [...]Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania M.J. z pobytu stałego z lokalu przy ul.[...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 97 § 1 K.p.a. Postępowanie sądowe w sprawie rozwodowej wraz z wnioskiem o zabezpieczenie lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego od którego zależy rozpatrzenie sprawy o wymeldowanie, bowiem rozstrzygniecie sądu nie ma znaczenia dla wyjaśnienia kwestii opuszczenia lokalu. Organ wyjaśnił również, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., bowiem postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Nie zachodzą również przesłanki zawieszenia postępowania określone w art. 97 § 1 pkt 1-3 K.p.a. M.J. złożył na ww. postanowienie zażalenie do Wojewody podkreślając, że w jego sprawie nie można mówić o dobrowolności wyprowadzenia się ze wspólnego mieszkania. M.J. wskazał, że po którymś powrocie z pracy za granicą zastał wymienione zamki do drzwi w mieszkaniu. Kilkakrotnie wchodził do mieszkania w asyście policji, ale po wyjściu sytuacja się powtarzała. W tej sytuacji wniósł pozew o rozwód wraz z wnioskiem o zabezpieczeniem pokoju, który toczy się przed Sądem Rejonowym w [...]. Prócz tego złożył pozew o utrudnianie zamieszkiwania. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego zażalenia Wojewoda, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając wydane postanowienie Wojewoda przytoczył treść art. 97 § 1 K.p.a., wyjaśnił pojęcie zagadnienia wstępnego do którego odwołuje się ww. przepis i stwierdził, że zakończenie postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie zależy wyłącznie od ustalenia, czy M.J. spełnił przesłankę opuszczenia lokalu. Zdaniem organu, bezsporne jest, że ewentualne rozstrzygniecie Sądu w sprawie, na którą powołuje się M.J. we wniosku o zawieszenie postępowania, nie ma znaczenia dla ustalenia, czy spełnił on przesłonkę opuszczenia lokalu przy ul.[...]. Wobec treści art. 98 § 1 K.p.a. Wojewoda uznał, że nie ma wątpliwości co do tego, że zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu może nastąpić tylko wtedy, gdy wnoszący o zawieszenie postępowania żądał wszczęcia tego postępowania. Skoro M.J. nie był podmiotem, który żądał wszczęcia postępowania w sprawie, zatem nie przysługuje mu prawo żądania zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. M.J. zaskarżył opisane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi podał, że nie opuścił dobrowolnie mieszkania. Wyjaśnił, że od pewnego czasu żona zaczęła wymieniać zamki i utrudniać mu zamieszkiwanie. Z tego powodu została wniesiona sprawa do Sądu o zabezpieczenie jego praw do lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Skarżący nadmienił, że posiada decyzję o przydziale spornego lokalu mieszkalnego. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. W dniu [...] M.J. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 186/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zwolnił skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i orzekł o ustanowieniu radcy prawnego. Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik skarżącego radca prawny R.G. złożył pismo procesowe, którym podtrzymał skargę oraz stwierdził, że postępowanie sądowe przed sądem cywilnym zmierza do udowodnienia, że skarżący został pozbawiony posiadania lokalu wbrew swojej woli. Ustalenia sądu cywilnego mają istotne znaczenie dla sprawy, bowiem udowodnienie, ze M.J. został zmuszony do opuszczenia lokalu wbrew swojej woli wykaże, iż nie istnieje przesłanka opuszczenia lokalu określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem nie będzie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu. Obecna na rozprawie uczestniczka postępowania E.J. również złożyła pismo procesowe z dnia [...] w którym przedstawiła swoje stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu – postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...], sygn. akt [...] na okoliczność opuszczenia miejsca pobytu stałego przez M.J. i tym samym spełnienia przesłanki do wymeldowania. E.J. podała, że pomiędzy nią a M.J. orzeczono rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...], a złożona przez skarżącego apelacja została wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] oddalona. Rozwód orzeczono z winy M.J. a kwestia ustalenia sposobu korzystania z mieszkania nie była przedmiotem procesowania w toku sprawy rozwodowej. Na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny oddalił wniosek dowodowy zawarty w piśmie E.J. z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w takim zakresie kontrola zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że wydając to postanowienie Wojewoda naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewody było zagadnienie procesowe związane z badaniem wystąpienia przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie związanej z wymeldowaniem M.J. z lokalu mieszkalnego położnego w [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, w trakcie trwającego postępowania o wymeldowanie M.J. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wstrzymanie postępowania do czasu rozpoznania jego pozwu złożonego w Sądzie Rejonowym w [...], którego przedmiotem było utrudnianie zamieszkiwania i korzystania z mieszkania przy ul. [...] (k. [...] akt administracyjnych). Na pytanie organu pierwszej instancji, czy wniosek ten dotyczy zawieszenia postępowania skarżący podał, że wnosi o zawieszenie postępowania z uwagi na toczącą się sprawę rozwodową, w której wniósł m.in. o zabezpieczenie lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji Prezydent Miasta [...] rozpoznał wniosek pod kątem przywołanej przez skarżącego sprawy rozwodowej uznając, że jej wynik nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozstrzygnięcia sprawy związanej z jego zameldowaniem w lokalu przy ul.[...]. W zażaleniu na to postanowienie organu pierwszej instancji M.J. wskazał jednak na obie z sygnalizowanych wcześniej spraw prowadzonych przed Sądem Rejonowym, tj. na pozew rozwodowy oraz na pozew w przedmiocie "utrudniania zamieszkiwania i korzystania z mieszkania", którego kopię przedłożył do akt postępowania w dniu [...] r. (karta [...] akt administracyjnych), . Tymczasem Wojewoda w uzasadnieniu swojego postanowienia odniósł się tylko do jednego z tych postępowań. W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie Wojewoda, w części opisującej dotychczasowy przebieg postępowania oraz własne ustalenia, nie przytoczył argumentów żalącego się i nie określił, której to sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym wynik nie mógł stanowić zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Jak można domniemać Wojewoda brał pod uwagę ewentualny wynik sprawy rozwodowej. Organ nie zauważył jednak, a co za tym idzie, nie ocenił, jakie znaczenie może mieć rozstrzygnięcie sprawy związanej z wniesionym przez skarżącego pozwem o utrudnianie zamieszkiwania i korzystania z mieszkania (przywrócenia utraconego stanu posiadania), na którą to okoliczność M.J. również powołał się w uzasadnieniu zażalenia z dnia [...]. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zawiśnięcie tego rodzaju sprawy przed sądem powszechnym może mieć w pewnych sytuacjach znaczenie dla oceny okoliczności opuszczenia przez daną osobę dotychczasowego miejsca zameldowania (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 115/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co prawda żaden z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się przed sądem powszechnym postępowania, ale podjęte przez skarżącego działania zmierzające do przywrócenia jego władztwa nad mieszkaniem, mogą prowadzić do uznania, że opuszczenie przezeń lokalu nie było dobrowolne. Nie przesądzając w niniejszej sprawie kwestii, czy działania M.J. w tym zakresie nie miały jedynie charakteru pozornego, Sąd stwierdził jedynie, że Wojewoda w skutek niedostrzeżenia wszystkich podstaw wniosku o zawieszenie postępowania zaprezentowanych przez skarżącego w trakcie postępowania, w tym w szczególności argumentacji zawartej w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska co do tego, czy złożenie przez M.J. pozwu o utrudnianie zamieszkiwania i korzystanie z mieszkania, może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w sprawie jego o wymeldowanie. Brak odniesienia się do tej kwestii przez Wojewodę stanowił uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie jest wiadomym jak zagadnienie to zostałoby ocenione przez organ w kontekście wystąpienia przesłanki do zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda w pierwszej kolejności ustali, jakie są losy postępowania z powództwa M.J. zgłoszonego w Sądzie Rejonowym [...] w dniu [...] i w zależności od wyniku tych ustaleń rozpozna sprawę, mając na uwadze argumentację wnioskującego o zawieszenie postępowania oraz stan faktyczny sprawy w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Organ winien również ustalić, jaki był zakres rozstrzygnięcia sprawy rozwodowej, która jak wynika z wyjaśnień uczestniczki postępowania E.J., zostało zakończone. W tym miejscu należy wyjaśnić, że oddalając na rozprawie wniosek dowodowy E.J. Sąd miał na względzie to, iż będący jego przedmiotem dokument w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] znajdował się już w aktach administracyjnych sprawy (karty [...]). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wobec uznania, że wydając zaskarżone postanowienie doszło do naruszenia obowiązku należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.) oraz rozpoznania zarzutów zażalenia (art. 127 § K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygniecie zamieszczone w pkt II wyroku Sąd oparł na art. 250 ww. ustawy.