II SA/Sz 186/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Przewodniczący Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata K. P. – M. na postanowienie starszego referendarza sądowego z 5 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 186/21 odmawiające przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku p o s t a n a w i a zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 186/21 w ten sposób, że przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na rzecz adwokata K. P. – M., kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania przed sądem I instancji. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 186/21 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie po rozpatrzeniu wniosku adwokat K. P. – M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie postanowił odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, postanowieniem z dnia 15 marca 2021 r., sygn. akt II SPP/Sz 39/21 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, umorzył postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz orzekł o ustanowieniu adwokata. Na tej podstawie, pismem z 5 maja 2021 r., Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w S. wyznaczył na pełnomocnika skarżącej adwokat K. P. – M.. Postanowieniem z dnia 25 maja 2021 r., wobec cofnięcia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie umorzył postępowanie sądowe w sprawie. Wyznaczona pełnomocnik w dniu 21 czerwca 2021 r. wniosła wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z oświadczeniem, że nie zostały one zapłacone w całości ani w części. Analizując zakres czynności podjętych przez adwokat K. P. -M. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uznał, iż trudno uznać, że udzieliła ona skarżącej rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc taka polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, pisma rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie, czy też wyrażaniu stanowiska w sprawie. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Jak wynika z akt sprawy ustanowiona pełnomocnik z urzędu w dniu 20 maja 2021 r. zapoznała się jedynie z aktami sprawy. Zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy należy do czynności wstępnych, których celem jest wypracowanie stanowiska w sprawie. Dla przyjęcia, że pomoc prawna z urzędu została udzielona, konieczne jest zaprezentowanie wypracowanego stanowiska przed Sądem. Pełnomocnik z urzędu nie złożyła jednak żadnego pisma odnoszącego się merytorycznie do sprawy, ani do wniosku skarżącej. Tym samym wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej w postępowaniu przed sądem I instancji uznano za bezzasadny i oceniono, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia a przyznanie wynagrodzenia adwokatowi stanowiłoby nieuzasadniony wydatek z budżetu państwa. Pełnomocnik skarżącej w dniu 15 lipca 2021 r. wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej adwokatowi z urzędu. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o zmianę postanowienia z dnia 5 lipca 2021 r. poprzez przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2 ). Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pierwszej instancji, w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, opłata wynosi 240 zł. Stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłata ulega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części (§ 3). W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że we wniosku z dnia 17 czerwca 2021 r. oraz w sprzeciwie pełnomocnik wniósł o przyznanie mu wyłącznie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu, rezygnując tym samym z wniosku o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W sprawie bezsporne jest, że pełnomocnik został ustanowiony pismem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w S. z dnia 5 maja 2021 r. a w dniu 20 maja 2021 r. zapoznał się z aktami sprawy. Jak wskazuje się w judykaturze niewątpliwie obowiązkiem sądu lub referendarza, orzekającego o wynagrodzeniu dla pełnomocnika, jest ustalenie czy pomoc prawna rzeczywiście została stronie udzielona. Ocenie podlega zatem to, czy czynności podjęte przez pełnomocnika były wystarczające do ochrony interesów strony i w jakim stopniu były pomocne przy rozstrzyganiu sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza sądowego zawartym w postanowieniu z dnia 5 lipca 2021r. Analiza akt pozwala przyjąć, że pełnomocnik wykonał stosowne do okoliczności czynności wynikające z udzielenia pomocy prawnej przed Sądem pierwszej instancji, wystarczające do ochrony interesów strony. W okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącej niezwłocznie po ustanowieniu zapoznał się z aktami sprawy. Po powyższym zdarzeniu w dniu 21 maja 2021 roku J. M. cofnęła skargę oświadczając, iż zostały jej przyznane wszystkie świadczenia, które były przedmiotem zaskarżenia do Sądu. Wbrew argumentacji przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu nie można przyjąć, aby dokonane przez pełnomocnika skarżącej czynności nie mały charakteru rzeczywistej pomocy prawnej skoro nie zostały sporządzone wnioski procesowe, opinie prawne, pismo rozwijające zarzuty skargi itd. Nie sposób w szczególności przyjmować, iżby w realiach niniejszej sprawy takie działania były niezbędne i aby w jakikolwiek sposób zmieniły sytuację procesową skarżącej. Oceniając podejmowane czynności wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności, nie można zatem twierdzić, że adwokat nie podjął odpowiednich czynności zmierzających do poprawy lub ochrony sytuacji strony. Nie można również uznać, że działanie ustanowionego pełnomocnika nie zmierzało do przyczynienia się do rozstrzygnięcia sprawy oczekiwanego przez skarżącą. Uwzględnić należy również charakter sprawy, jej przedmiot, bardzo krótki okres czasu pomiędzy ustanowieniem pełnomocnika skarżącej a podjętą skutecznie decyzją procesową o cofnięciu skargi. Nie można też wykluczyć, iż to działanie pełnomocnika w ostatecznym rozrachunku doprowadziło do uzyskania rozstrzygnięcia sprawy oczekiwanego przez skarżącą. Zdaniem Sądu, przy ocenie działań pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie można tracić z pola widzenia, iż obowiązkiem pełnomocnika ustanowionego w sprawie jest staranne działanie adekwatne do istniejących okoliczności procesowych a podstawową rolą pełnomocnika jest należyte reprezentowanie strony. Pełnomocnik powinien reprezentować mocodawcę przed sądem zgodnie z zasadami sztuki prawniczej, dążąc do celu, jakim jest uzyskanie rezultatu oczekiwanego przez mocodawcę. Pełnomocnik nie może przy tym działać przeciw interesowi strony lub wbrew jej woli. Skoro więc z okoliczności sprawy nie wynika, aby pełnomocnik skarżącej mógł, lub powinien był, podjąć inne czynności dla uzyskania rezultatu oczekiwanego przez skarżącą, brak jest podstaw do uznania, iż przyznana skarżącej pomoc prawna wymagała innych czynności niż podjęte przez pełnomocnika. Nieuzasadnionym byłoby też pozbawienie pełnomocnika przewiązanego przepisami wynagrodzenia skoro wywiązywał się należycie ze swoich obowiązków stosownie do okólności sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy zmienić, stosownie do powołanych wyżej przepisów, przyznać należną pełnomocnikowi z urzędu opłatę w kwocie 240 zł, podwyższając ją o kwotę 55,20 zł, stanowiącą podatek od towarów i usług, który wynosi 23%, co łącznie stanowi kwotę 295,20 zł. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art 250 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 8 i art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.