II SA/Sz 187/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o uprawnieniach kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...), nr (...) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...), nr (...), którą odmówił J W przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu represji przez władze komunistyczne za opozycyjną działalność w L P Ż, pełnienie służby w Wojsku Polskim w latach (...), skazanie wyrokiem za przechowywanie w domu, w sierpniu (...), broni palnej i amunicji oraz działalność opozycyjną w latach (...). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powołane we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich fakty nie wyczerpują żadnych z form represji określonych przez przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Wyrokiem z dnia (...) sygn. akt (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J W na powyższą decyzję. W wyroku tym Sąd stwierdził, m.in., że do otrzymania uprawnień kombatanckich nie jest wystarczające subiektywne przekonanie osoby ubiegającej się o te uprawnienia związane z prowadzeniem przez nią działalności w organizacji działającej w opozycji do władz PRL, odbywaniem służby wojskowej w okresie powojennym w warunkach obiektywnie trudnych oraz osadzenie w zakładzie karnym w okolicznościach innych aniżeli opisane w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sąd uznał, że pomimo wskazania przez skarżącego kilku okoliczności określanych jako podstawa do uzyskania uprawnień kombatanckich, żadna z nich nie jest osadzona w realiach przepisów, które o tych uprawnieniach stanowią. Pismem z dnia (...) uzupełnionym pismami z (...) oraz z (...) J W wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o zweryfikowanie wydanej w sprawie ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. Pomimo wezwania przez organ do sprecyzowania treści żądania J W tego nie uczynił - nie powołując żadnej z wad określonych wart. 145 § 1 lub art. 156 § 1 kpa. Wobec tego, Kierownik Urzędu, stosownie do treści art. 235 § 1 kpa, zakwalifikował pismo strony jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 kpa. Decyzją z dnia (...), nr (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 kpa i art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia (...), nr (...) o odmowie przyznania J W uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J W podniósł, że w jego ocenie, przestawione przezeń dowody potwierdzają podleganie represjom, o których mowa w przepisach ustawy o kombatantach zaś jego wniosek o przyznanie uprawnień jest w pełni zasadny. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...) nr (...), na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...). W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający podał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J W nie wskazał nowych okoliczności faktycznych, które byłyby nieznane Kierownikowi Urzędu podczas podejmowania zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił istotę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej i przesłanki wzruszenia takiej decyzji w trybie nadzwyczajnym, określonym w art. 154 § 1 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Kierownik Urzędu wskazał, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony", jednakże zdaniem organu, słuszny interes strony nie może sprowadzać się "do obchodzenia przepisów prawa", tj. w niniejszej sprawie art. 4 ustawy o kombatantach (...). Organ podkreślił, że wolą ustawodawcy wyłącznie niektóre represje i to doznane w ściśle określonym okresie czasu stanowią podstawę do uzyskania uprawnień określonych w ustawie o kombatantach. Fakt ten, w ocenie organu, jednoznacznie przemawia za brakiem podstaw do rozszerzania kręgu tych osób jako zgodnego z interesem społecznym. Dodatkowo Kierownik Urzędu dodał, iż zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o kombatantach określony jest zarówno w jej tytule, jak i w przepisach precyzujących pojęcia "działalności kombatanckiej", "działalności równorzędnej z kombatancką", "okresów zaliczanych do takiej działalności" oraz "faktów uznanych za represje wojenne i okresu powojennego". W myśl art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach (...), końcową datą działalności uznanej za działalność kombatancką oraz równorzędną z działalnością kombatancką jest koniec roku 1956. Określając w art. 4 ustawy o kombatantach fakty będące represjami wojennymi i powojennymi ustawodawca wskazał również ich zasięg czasowy. Według pkt 1 i 2 ust. 1 art. 4 jest to zakończenie działań wojennych, a według pkt 4 - okres przebywania w więzieniach polskich do roku 1956. Ograniczeń czasowych nie przewidziano natomiast, z przyczyn oczywistych, w odniesieniu do faktów, które miały miejsce w ZSRR (art. 4 ust. 1 pkt 3). W świetle powyższego organ stwierdził, iż konstrukcja art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach wskazuje na to, że ustawodawca w sposób celowy uznał, że rok 1956 zamknął okres powojenny. Taką cezurę przyjmują też historycy zajmujący się najnowszą historią Polski, m.in. profesorowie: K K, A A, M T. Tym samym represje doznane po tej dacie nie mogą stanowić podstawy uzyskania stosownych uprawnień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J W podniósł, iż czuje się pokrzywdzony faktem, że istnieją przepisy uznające za kombatantów wyłącznie tych, którzy walczyli do 1956 r. Skarżący wyjaśnił, że dokumentację sprawy posiada Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych a ewentualnie potrzebne dokumenty jest w stanie dosłać osobiście. J W wniósł o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że orzeczenie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie wadliwe orzeczenie w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przeciwnym wypadku Sąd skargę oddala (art. 151 w/w ustawy). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie jest zasadna. Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej. Trwałość decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie jej nieważności lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją (art. 16 § 1 kpa). W sprawie o przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich została wydana decyzja ostateczna z dnia (...), nr (...) W tych okolicznościach każde ponowne żądanie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich po wydaniu decyzji ostatecznej, oparte na tych samych faktach i tym samym stanie prawnym co poprzedni wniosek, nie mogło być rozpatrzone przez organ jako nowy (ponowny) wniosek w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Wniosek taki mógł być zatem rozpatrzony jako żądanie wszczęcia jednego z nadzwyczajnych postępowań wzruszenia ostatecznej decyzji, a mianowicie: jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 kpa, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156-158 kpa), czy też wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją (art. 145-153 kpa). W niniejszej sprawie skarżący pomimo prośby organu o sprecyzowanie wniosku z dnia (...) nie wskazał ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, jak również podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności i tym samym pozostawił do uznania organu tryb postępowania. W tych okolicznościach Kierownik Urzędu miał podstawy uznać powyższe pismo strony za żądanie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia (...) w trybie art. 154 § 1 kpa. Zgodnie z przepisem art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten ustanawia dwie przesłanki, które mus ą wystąpić łącznie, mianowicie: po pierwsze musi być to decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po drugie - za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. Z art. 154 § 1 kpa wynika, że do organu administracji publicznej orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem ostatecznej decyzji. Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania w trybie art. 154 kpa nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Słuszny interes strony nie może być jednak sprzeczny z przepisem ustawy, ani go zastępować, bowiem zasada praworządności wyrażona w art. 6 kpa zobowiązuje organy do działania na podstawie przepisów prawa. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art. 154 ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, a przede wszystkim, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana. Analizując niniejszą sprawę, zgodnie z przedstawionymi powyżej zasadami, stwierdzić należy, że podnoszone w skardze J W argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Niewątpliwie w interesie skarżącego leżałoby posiadanie uprawnień kombatanckich, jednakże okoliczność ta nie może być uznana za słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 kpa. Zatem zarzuty skarżącego, dotyczące między innymi nieuwzględnienia przez organ orzekający w toku prowadzonego postępowania rozpoznawczego zgromadzonej przezeń dokumentacji nie miały znaczenia w sprawie. W istocie bowiem skarżący domagał się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, w oparciu o te same regulacje prawne i podnosząc te same okoliczności faktyczne, co w niniejszej sprawie, jak już to powyżej wyjaśniono, nie jest możliwe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.