II SA/Sz 189/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych P. Ch. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr[...] , uchylającą decyzję Starosty [..] odmawiającą [...] S.A. w Warszawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej na działce nr [..] przy ul. [...] w [...] i przekazującą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W skardze P.Ch.i zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzasadniając wniosek na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego [...] zł brutto miesięcznie, posiada [...] domu o pow. [...] m2, [...] działki o pow. [..] ha, [...] działki o pow. [...] ha i udział we współwłasności nieruchomości wniesionych jaki wkład do spółki cywilnej o pow. [...] ha, nie ma żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Skarżący oświadczył, że spłaca kredyt zaciągnięty na I ratę wykupu nieruchomości w wysokości ok.[...] zł, płaci podatek od nieruchomości w wysokości ok. [...] rocznie i spłaca raty z tytułu wykupu nieruchomości w wysokości ok. [...] rocznie. Skarżący podniósł, że nie mógł przewidzieć, iż organ odwoławczy wyda niekorzystne dla niego rozstrzygniecie i nie mógł przygotować się na poniesienie kosztów sądowych, tym bardziej, że znaczną część swoich oszczędności przeznacza na pokrycie kosztów związanych z przystąpieniem do realizacji inwestycji budowlanej realizowanej przez spółkę cywilną której jest wspólnikiem (koncepcje projektowe wykonane do wydania warunków, operat oddziaływania na środowisko, nowe przyłącza). Postanowieniem z dnia [...] r. Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, w ustawowym terminie, wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wobec czego postanowienie to utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że odmowa przyznania zwolnienia od kosztów oparta została na błędnych założeniach. Referendarz poddał bowiem w wątpliwość jego trudne położenie argumentując, że kwota zobowiązań wynikających z tytułu podatku od nieruchomości i wykupu nieruchomości znacznie przewyższa wielkość jego dochodów rocznych. Referendarz nie uwzględnił jednak faktu, że wydatki te związane są z realizacją inwestycji prowadzonej przez spółkę cywilną. Wobec tego koszty ponoszone są również przez drugiego wspólnika, dlatego złożonemu oświadczeniu nie można zarzucić wewnętrznej sprzeczności. Jednocześnie skarżący zakwestionował zawarty w uzasadnieniu postanowienia wywód dotyczący istoty prawa pomocy, bowiem jego zdaniem z przepisu art. 246 P.p.s.a. nie wynika dlaczego na zwolnienie od kosztów sądowych może liczyć bezrobotny pozbawiony prawa do zasiłku, a nie skarżący – mimo że wykazał, że całość jego dochodów jest zamrożona z powodu inwestycji prowadzonej przez spółkę cywilna, której jest wspólnikiem. W przekonaniu skarżącego w wypadku konieczności uiszczenia kosztów sądowych jego sytuacja mogłaby być gorsza od sytuacji bezrobotnego pozbawionego prawa do zasiłku, ponieważ nie byłby w stanie opłacić raty kredytu, co skutkowałoby jego wypowiedzeniem przez bank. Skutki wypowiedzenia kredytu byłyby obiektywnie nieporównywalnie dotkliwsze od skutków, które wiązałyby się z uiszczeniem tych samych kosztów przez bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że przywołana przez Referendarza sądowego interpretacja przepisu art. 246 § 1 pkt 2 (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych. Sąd administracyjne niejednokrotnie wskazywały, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście oraz obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Celem tej instytucji jest bowiem zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", o którym mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. Instytucja przyznania prawa pomocy jest więc stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe – porównaj postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 – lex 552394. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Kwestia, iż skarżący ma wiele innych wydatków które ograniczają jego zdolności płatnicze nie oznacza jeszcze, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Ze złożonego wniosku nie wynika, aby wnioskodawca był osobą znajdującą się w trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, niezdolną do poniesienia kosztów sądowych z własnych środków finansowych. Skarżący uzyskuje stałe dochody i posiada znaczny majątek nieruchomy, a planowane przez niego inwestycje budowlane, a także kwoty ponoszonych wydatków świadczą o tym, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Brak jest jakichkolwiek podstaw aby koszty te były finansowane ze środków podatników. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.