II SA/Sz 19/10

Dnia 4 lutego 2010 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki Q. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Spółki Q. z siedzibą w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji wymierzające Spółce karę w kwocie [...] zł za przystąpienie do użytkowania części obiektu budowlanego przeznaczonej na hotel, bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W dniu [...] r. skarżąca Spółka uiściła wpis stosunkowy od skargi w kwocie [...] zł. Jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że prowadzi działalność sanatoryjną i hotelarską, pierwszy raz będzie brała udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym i nie potrafi samodzielnie ocenić rzeczywistych kwalifikacji prawników do zajmowania się sprawą będącą przedmiotem skargi. Dlatego zwraca się do Sądu o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, posiadającego wiedzę z zakresu objętego przedmiotem skargi, co umożliwi szybkie i sprawne rozstrzygnięcie sporu. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała, że wysokość jej środków trwałych wynosi [...] zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł. Stan rachunku bankowego Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego na mocy orzeczenia sądu czy referendarza sądowego, stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi lub radcy prawnemu, bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków pełnomocnika (art. 244 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie osobom fizycznym, prawnym, a także jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej, które ze względu na ich trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, dochodzenia ich słusznych praw przed sądem. Osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego może być przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 w zw. z art. 245 § p.p.s.a.). Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy odbywa się w trzech etapach. Najpierw sąd wydaje postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.). Następnie, sąd z urzędu występuje do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie konkretnego adwokata albo radcy prawnego mającego być pełnomocnikiem strony (art. 253 ustawy). Trzeci etap polega udzieleniu przez stronę pełnomocnictwa osobie wskazanej przez organ samorządu zawodowego, jeżeli podjęła się reprezentowania strony. Sąd nie ma więc wpływu na wybór konkretnej osoby pełnomocnikiem strony. Do przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, konieczne jest wykazanie przez ten podmiot, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego z własnych środków finansowych. W niniejszej sprawie Spółka uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie powołała się na trudną sytuację ekonomiczną, ale na brak rozeznania co do tego który z adwokatów lub radców prawnych mógłby rzetelnie zająć się sprawą stanowiącą przedmiot sporu. Jak wskazano wyżej, nawet w razie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, sąd administracyjny nie jest uprawniony do wyznaczania konkretnego adwokata czy radcy prawnego pełnomocnikiem strony. Uprawnienie to przysługuje właściwej okręgowej radzie adwokackiej albo radzie okręgowej izby radców prawnych. Ostatecznie o udzieleniu pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi czy radcy prawnemu decyduje jednak sama strona, udzielając pełnomocnictwa wyznaczonej osobie. Przede wszystkim jednak, osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia i wydatków pełnomocnika z własnych środków finansowych. W złożonym wniosku Spółka nie powołała się na takie okoliczności. Z wniosku wynika, że strona skarżąca ma znaczny majątek, a na rachunku bankowym środki w zupełności wystarczające na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.