II SA/Sz 19/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art.12 ust. 1, ust. 2, art. 25 , art. 27 ust.1, ust. 1a, ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7) ustalił dłużnikowi alimentacyjnemu M. B. należność do zwrotu w kwocie [...] zł wraz odsetkami ustawowymi na dzień [...] r. w kwocie [...] zł - z tytułu otrzymanych przez małoletnie dzieci – A. B., J. B., M. B. i P. B. , świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia [...] w kwocie po [...] zł, przyznanych decyzją tego organu z dnia [...] r. Nr [...] Od powyższej decyzji M. B. wniósł odwołanie, w którym zwrócił się o wstrzymanie naliczania mu odsetek od kwoty zadłużenia do czasu gdy podejmie zatrudnienie, gdyż aktualnie przebywa w areszcie śledczym i nie pracuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 27 ust. 1, ust. 1 a i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7), po rozpatrzeniu odwołania M. B. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl art. 27 ust. 2 tej ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu II instancji, zaskarżona odwołaniem decyzja odpowiada prawu. M. B. jest ojcem małoletnich synów. W okresie od [...] r. organ I instancji wypłacił na rzecz małoletnich dzieci świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł i po zakończeniu okresu świadczeniowego zasadnie wystąpił o ich zwrot. Odsetki obliczono zgodnie z art. 27 ust. 1 a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ II instancji wyjaśnił dalej, że powołany przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nakłada na organ obowiązek wydania takiej decyzji, a jej wydanie uzależnione jest tylko i wyłącznie od zakończenia okresu świadczeniowego i na jej wydanie nie ma wpływu sytuacja dłużnika alimentacyjnego. Natomiast zgodnie z art. 30 § 2 cyt. ustawy na wniosek strony - dłużnika alimentacyjnego, organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub części, odroczyć termin płatności, albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. M. B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł w skardze o umorzenie odsetek od zobowiązania z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, które i tak są - jego zdaniem - bardzo duże lub o umorzenie części kwoty z tej należności. Skarżący oświadczył, że kwota zadłużenia wskutek doliczania odsetek przekracza jego możliwości płatnicze, aktualnie przebywa on w Areszcie Śledczym i nie pracuje. Nie kwestionuje faktu istnienia zadłużenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 27 ust. 1 i ust. 1 a oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1 a). Stosownie natomiast do ust. 2 tego artykułu, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podstawą faktyczną wydanych w tej sprawie decyzji jest okoliczność, co w tej sprawie jest bezsporne, wypłaty na rzecz uprawnionych do alimentów małoletnich dzieci skarżącego, łącznej kwoty [...] zł z tytułu przyznanych decyzją z dnia [...]r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego (wypłaconych w okresie od [...] r. ). Odnosząc się do wniosków skargi M. B., podkreślić należy, że podjęta w trybie powołanych przepisów decyzja organu rozstrzyga jedynie kwestię zwrotu przedmiotowych należności. W sytuacji gdy opisane należności (świadczenia z funduszu alimentacyjnego) zostały wypłacone osobie uprawnionej, organ - po zakończeniu okresu świadczeniowego - ma obowiązek orzec w stosunku do dłużnika alimentacyjnego o zwrocie należności wierzycielowi - organowi wypłacającemu te świadczenia. Obowiązek ten wynika wprost z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Postępowanie w sprawie wszczynane jest z urzędu, a decyzja kończąca je nie ma charakteru uznaniowego. Nie ma więc wpływu na jej wydanie aktualna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego i nie ma podstaw do badania w tym postępowaniu sytuacji dochodowej dłużnika alimentacyjnego i jego możliwości spłaty zobowiązania. Kwestia braku możliwości spłaty zadłużenia, którą podnosi skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, nie mogła być przedmiotem rozważań organów w tym postępowaniu dotyczącym ustalenia obowiązku zwrotu należności. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o zwrocie należności ograniczone jest do ustalenia czy i w jakiej wysokości świadczenia takie zostały wypłacone z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, w tym przypadku małoletnim dzieciom skarżącego. Sytuacja finansowa dłużnika, której rozważenia domaga się skarżący w tym postępowaniu, może być rozpatrywana wyłącznie w związku z ewentualnym postępowaniem prowadzonym w trybie art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, zainicjowanym wnioskiem dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności, jednakże dopiero po wydaniu decyzji o zwrocie tych należności należnych organowi z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. Zgodnie z podanym przepisem, umorzenie należności, jak i odroczenie terminu ich płatności albo rozłożenie na raty, może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika w sytuacji, kiedy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna. O umorzeniu zaległości rozstrzyga decyzją administracyjną organ właściwy wierzyciela (art. 30 ust. 3 ustawy) i decyzja ta ma już charakter uznaniowy, organ dokonuje w tym postępowaniu analizy i oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów normują dwa odrębne postępowania. Celem pierwszego z nich jest wyłącznie ustalenie kwoty należnej do zwrotu równej kwocie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, drugiego zaś umorzenie na wniosek dłużnika jego należności z tytułu tych właśnie wypłaconych uprawnionej osobie świadczeń z odsetkami w całości lub części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił kwotę główną zadłużenia skarżącego w wysokości [...] zł, a następnie orzekł decyzją o obowiązku jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł obliczonymi na dzień [...] r. Wyjaśnić należy, że w tym postępowaniu, organ właściwy wierzyciela nie ma prawnych możliwości odstąpienia od naliczenia ustawowych odsetek od należności głównej zadłużenia, gdyż przepis art. 27 ust. 1 a cyt. ustawy nakazuje zwrot wypłaconej kwoty świadczeń wraz z odsetkami liczonymi od ostatniego dnia wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zakończenie okresu świadczeniowego) do dnia spłaty zadłużenia. Analizując akta sprawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i jak wynika z powyższych rozważań, nie naruszają przepisów prawa materialnego przyjętych w podstawie orzekania organów obu instancji. Dlatego też Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi M. B. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.