II SA/Sz 193/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder (spr.) Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych I u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Pismem z dnia [...] J. L. wystąpiła o wypłatę zaległych świadczeń rodzinnych: zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku do zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego do dnia [...] należnych jej w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2005 r. – sygn. akt XU 319/04 zmieniającym orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] Nr [...] w ten sposób, że zaliczono małoletniego K. L. ur. [...] do osób niepełnosprawnych na okres do dnia [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił J. L. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz K. L.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z przedłożonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinie wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty wskazanej we wniosku. Organ nie może jednak wypłacić należności sprzed [...], tj. sprzed dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i stąd też, orzekł o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń do dnia [...]. J. L. odwołała się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji odwołująca się podniosła, że konsekwencją wyroku Sądu Rejonowego w szczecinie z dnia 4 kwietnia 2005 r. jest zmiana błędnych orzeczeń zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności jej syna K., u którego rozpoznano tzw. [...]. W przekonaniu J. L. wniosek o przyznanie należnych świadczeń mogła złożyć od [...], czyli miesiąca, w którym mogła złożyć kompletny wniosek, gdyby Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w dniu [...] orzekł prawidłowo. Odwołująca się wskazała na istnienie sporu pomiędzy Ośrodkiem Pomocy Społecznej oraz Wydziałem Zdrowia i Polityki Społecznej dotyczącego organu właściwego do wypłaty świadczeń należnych jej do dnia [...] i domagała się rozstrzygnięcia tego sporu przez Kolegium. J. L. podniosła również, że od urodzenia syna w [...] nigdzie nie była zatrudniona, a w Urzędzie Pracy zarejestrowała się po raz pierwszy w [...] na żądanie Ośrodka Pomocy Rodzinie, który od rejestracji uzależniał wypłatę świadczeń dla jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że organ odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczeń rodzinnych od dnia [...] do dnia [...]. Organ odwoławczy wskazał na wyrażoną w art. 16 § 1 Kpa zasadę trwałości decyzji administracyjnych, której naruszenie pociąga za sobą sankcję nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. W oparciu o akta administracyjne organ II instancji ustalił, że na wniosek J. L. złożony w dniu [...], organ I instancji przyznał stronie od dnia [...] dodatek do zasiłku z tytułu kształcenia dziecka niepełnosprawnego ( decyzja z dnia [...] nr [...]) zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności (decyzja z dnia [...] nr [...])oraz świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym (decyzja z dnia [...] nr [...]). Decyzje o przyznaniu świadczeń stały się ostateczne. Według ustaleń Kolegium, J. L. w dniu [...] wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczeń od dnia [...]. Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania świadczeń od dnia [...] tj. od dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia przyznania świadczeń decyzjami z dnia [...]. W ocenie Kolegium, organ I instancji rozstrzygając ponownie sprawę w zakresie daty, od której przysługują stronie świadczenia rodzinne związane z niepełnosprawnością K. L., naruszył zasadę trwałości decyzji administracyjnych, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Kolegium działając w trybie odwoławczym uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. J. L. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając, zaskarżonej decyzji naruszenie zaufania obywateli do organów administracji. Skarżąca podniosła, że Kolegium nie dokonało oceny legalności zaskarżonej decyzji i wskazała na naruszenie art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. J. L. zarzuciła również, że wniesienie skargi do sądu winno skutkować wycofaniem się organów orzekających w sprawie z błędnie wydanych decyzji oraz wydaniem decyzji prawidłowej w razie, gdy uchybienia zawarte w decyzji zostaną uznane za oczywiste. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a, Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że nie jest związany ani zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, ani powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza natomiast, że Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w postępowaniu administracyjnym, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie miały miejsce tego rodzaju uchybienia. Postępowanie toczyło się na wniosek J. L., która domagała się przyznania świadczeń związanych z niepełnosprawnością syna, K. L., których nie mogła otrzymać ze względu na wadliwe orzeczenie zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, uchylone orzeczeniem Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2005 r. – sygn. akt XU 319/04. Organ I instancji w decyzji z dnia [...] odniósł się do wniosku skarżącej dotyczącego okresu sprzed dnia wejścia w życie ustawy z dnia [...] o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami), natomiast pominął żądania skarżącej dotyczące przyznania świadczeń rodzinnych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. od dnia [...] do dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] uznało natomiast, że skoro J. L. złożyła wniosek , w którym domagała się przyznania świadczeń od dnia [...] do dnia [...], a świadczenia objęte wnioskiem zostały rozpatrzone w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznych z dnia [...], wydanie decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek stanowiłoby naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, skutkującej stwierdzeniem nieważności decyzji ostatecznej na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa i z tego powodu uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie I instancji. Z akt administracyjnych sprawy bezspornie jednak wynikało, ze skarżąca J. L. po wyroku Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2005 r. oraz zmianie orzeczenia o niepełnosprawności syna K. L., domagała się należnych świadczeń do dnia [...] czemu dała wyraz we wniosku z dnia [...], natomiast w drugim wniosku, również złożonym w dniu [...], domagała się przyznania świadczeń za okres od [...] do dnia [...]. W przekonaniu Sądu, treść wniosków skarżącej świadczyła o tym, , że J. L. domagała się merytorycznego rozpatrzenia przez organy orzekające kwestii przyznania jej zaległych świadczeń. Kolegium jako przyczynę umorzenia postępowania organu pierwszej instancji podało, iż decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] zawierały rozstrzygnięcie co do treści wniosku złożonego przez J. L. w dniu [...], a ponowne rozstrzygnięcie sprawy naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych i wywoływało skutki nieważnościowe z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Ustalenia te, zważywszy na zebrany w sprawie materiał dowodowy jak i treść wskazanych przez Kolegium decyzji, są rozbieżne ze stanem faktycznym wynikającym z akt administracyjnych i z tych przyczyn spowodowały niewłaściwą ocenę prawną sprawy, prowadząc do wydania w trybie odwoławczym wadliwej decyzji administracyjnej. Umarzając bezzasadnie postępowanie organu I instancji Kolegium odmówiło skarżącej prawa do merytorycznego rozparzenia jej wniosków z dnia [...] o wypłatę zaległych świadczeń. Zgodnie z utrwalonymi poglądami i linią orzeczniczą NSA, którą skład orzekający podziela, "organ odwoławczy, który uchylił decyzję organu I instancji, nie ma uzasadnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania przed tą instancją, jeżeli odwołujący żąda rozpatrzenia sprawy co do jej istoty; żądanie takie świadczy bowiem o tym, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe" (wyrok z dnia 25.07.1986, IVSA 316/06, GAP 16/87). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, umorzenie postępowania pierwszej instancji ze względu na zarzut naruszenia przez ten organ art. 16 § 1 Kpa, było prawnie nieuzasadnione. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, której wystąpienie warunkuje wydanie rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które zawiera zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...], w tej sprawie nie wystąpiła i stąd też, organ odwoławczy po dokonaniu oceny materiału dowodowego oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa procesowego i materialnego, winien był rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, co oznacza, że nie wywołuje skutków prawnych od chwili wydania wyroku do czasu jego uprawomocnienia.