II SA/Sz 197/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Uczelnianej Komisji do Spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium za wyniki w nauce I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku. Wydziałowa Komisja do Spraw Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu (...(, działając na podstawie art. 175 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 i 4, § 24 ust. 1, § 27 ust.3 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...( w S., stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 55/2007 Rektora Uniwersytetu (...( z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...( w S.", po rozpatrzeniu wniosku z dnia (...( nie przyznała studentowi J.L. stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2007/2008. W jednozdaniowym uzasadnieniu decyzji napisano: "Niespełnione wymogi formalne § 25 ust. 1 "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej..." J.L. nie zgadzając się z tą decyzją wniósł odwołanie podnosząc, że z przyczyn od siebie niezależnych nie był w stanie złożyć w pełni wypełnionego indeksu w odpowiednim czasie. Wyjaśnił, że semestrze letnim miał indywidualny tok studiów i sesję letnią zdawał wcześniej niż koledzy z grupy. Ostatni egzamin miał 6 czerwca 2007r., wtedy też złożył indeks w pokoju 13 u pani L., która wówczas była koordynatorem jego kierunku. Jej zadaniem było między innymi załatwianie wpisów od zagranicznych profesorów. Zajęcia z profesorem D. zaliczył przed 6 czerwca 2007r. ale nie otrzymał wówczas wpisu do indeksu ponieważ profesor chciał wpisać oceny po otrzymaniu prac od wszystkich studentów z grupy. Od p. L. otrzymał w dniu 23 lipca 2007r. maila, z którego treści wynikało między innymi, że do tej daty wpisów w indeksach jeszcze nie było. Nie było ich także do końca września i w pierwszej połowie października ponieważ profesor D. korzystał z urlopu wypoczynkowego od 16 sierpnia do 5 października 2007r. Wpisy w indeksie znalazły się dopiero w drugiej połowie października, czyli dawno po terminie składnia indeksów, jednakże wpis został umieszczony w indeksie z wsteczną datą (28 września 2007r.). Decyzją z dnia (...( wydaną przez Uczelnianą Komisję do Spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu (...( na podstawie art. 175 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 4 ust. 2 i 4, § 24 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu w S., stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 55/2007 Rektora Uniwersytetu (...( z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...( w S." oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania – zaskarżona decyzja została utrzymała w mocy. Organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z treścią § 25 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...(, jedną z przesłanek do otrzymania stypendium za wyniki w nauce jest złożenie indeksu w dziekanacie w terminie określonym w organizacji roku akademickiego. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż odwołujący się dokonał tej czynności po wskazanym wyżej terminie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. J.L. wniósł o zmianę decyzji organu II instancji i podniósł zarzut nie uwzględnienia przez Uczelnianą Komisję ds. Pomocy Materialnej okoliczności wskazanych w odwołaniu, które przytoczył również w skardze, a świadczących o tym, że nie miał możliwości – z przyczyn od niego niezależnych - złożenia indeksu w dziekanacie w terminie do 30 września 2007r. Do skargi J.L. dołączył kserokopię dowodów, na które powoływał się w odwołaniu, i które znajdują się również w aktach administracyjnych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu opisał stan faktyczny sprawy i stanął na stanowisku, że z zarzutami skargi nie można się zgodzić ponieważ skarżący nie złożył indeksu zawierające wszystkie wymagane wpisy w terminie wynikającym z organizacji roku akademickiego 2006/2007 tj. do 28 września 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona jest według kryterium godności z prawem. Stwierdzenie przez Sąd, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi prowadzi do jej uchylenia lub do stwierdzenia jej nieważności, natomiast w przypadku stwierdzenia, że decyzja prawa nie narusza skarga podlega oddaleniu. Taka regulacja rozstrzygnięć sądu administracyjnego I instancji wynika z art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określonej dalej jako P.p.s.a. Ze wskazanych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie posiada uprawnień do wydawania rozstrzygnięć reformatoryjnych tj. zmieniających zaskarżone akty ostateczne, co jest konsekwencją kompetencji wyłącznie kontrolnej. Dlatego wniosek skargi, mimo stwierdzenia niezgodności prawem zaskarżonej decyzji, nie mógł być uwzględniony. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w wyżej wskazanych granicach orzekania i według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie i to nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Art. 186 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania takiego świadczenia ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Ponadto, zgodnie z art. 175 ust. 3 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego uprawnienia do przyznawania świadczeń studentom kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni lub rektor przekazują odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. Przy czym do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego (art. 207 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy). Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych sytuacjach może w ogóle wykluczać ich stosowanie, jeżeli przepisy regulujące daną materię samodzielnie (odrębnie) regulują pewne kwestie proceduralne. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowi autonomicznych zasad związanych z formułowaniem lub treścią decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów a związanych z pomocą stypendialną. Przyjąć zatem należy, że podejmowane w tym przedmiocie decyzje winny zawierać przynajmniej podstawowe elementy przewidziane dla decyzji administracyjnych przez art. 107 k.p.a. Art. 107 § 1 k.p.a. wymienia niezbędne składniki decyzji do których zalicza się, m.in. powołanie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Przy czym podstawa prawna decyzji musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego. Obowiązkowym elementem decyzji administracyjnej (z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 107 § 4 i 5 k.p.a.), jest również jej uzasadnienie. Z uzasadnienia tego wynikać ma ocena faktów i prawa. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Dokonując oceny realizowania przez Komisje stypendialne Uniwersytetu (...( wymienionych norm prawa procesowego, Sąd stwierdził, że uchybiły one tym przepisom w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji Uczelnianej Komisji do Spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu (...(, w żaden sposób nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kpa. Powołanie się na § 25 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...( i wskazanie, że z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że czynność złożenia indeksu została dokonana po terminie w sytuacji, gdy w uzasadnieniu tym nie poczyniono żadnych ustaleń faktycznych prowadzi do stwierdzenia naruszenia nie tylko art. 107 § 3 Kpa, ale także art. 7, 77 § 1, 80 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. W szczególności, w uzasadnieniu tym nie odniesiono się w ogóle do podniesionych w odwołaniu argumentów, nie wskazano dlaczego organ sformułowanych w nim zarzutów nie podzielił, czy też jakim z podniesionych przez stronę okolicznościom faktycznym nie dał wiary. Roli uzasadnienia decyzji nie może skutecznie zastąpić odpowiedź organu na skargę, która zresztą w niniejszej sprawie jest obszerna, ale także nie dotyka istoty problemu. Nie jest rolą Sądu domyślanie się i wyjaśnianie stronie, w zastępstwie organów, motywów podjęcia przez nie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uwagi na okoliczności sprawy związane z zarzucanym skarżącemu uchybieniem terminu do złożenia indeksu, który to termin określony został w § 25 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów, Sąd za zasadne uznał, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zwrócenie uwagi na konieczność rozważenia przez Uczelnianą Komisję okoliczności wskazanych w odwołaniu. W szczególności należy ocenić, czy skarżący, przyjmując obiektywny miernik staranności przy realizowaniu swoich praw, ponosi winę za niedochowanie terminu złożenia indeksu w dziekanacie do 28 września 2007 r. W tym zakresie konieczne stanie się ustalenie, czy przyczyna uniemożliwiająca dopełnienie tego obowiązku ze strony skarżącego nie leżała po stronie uczelni. W ocenie Sądu, nie byłoby bowiem do zaaprobowania w demokratycznym państwie prawa uznanie, mimo tak jednoznacznej, acz wątpliwej pod względem konstytucyjności normy zawartej w § 25 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, że student może ponosić negatywne konsekwencje niedochowania terminu złożenia indeksu w dziekanacie uczelni w przypadku, gdyby okazało się, iż na przeszkodzie temu stanęły uchybienia spowodowane okolicznościami leżącymi wyłącznie po stronie uczelni. Ponownie rozpoznając sprawę Uczelniana Komisja do Spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu (...( weźmie pod uwagę wskazane wyżej uwagi i wyda rozstrzygnięcie spełniające wymogi określone przez art. 107 § 3 k.p.a. Lektura przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji aktów prawnych, kształtujących prawa i obowiązki studentów w zakresie uprawnień do nabycia stypendiów prowadzi również do spostrzeżeń o braku vagatio legis Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów, który został wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu (...( nr 55/2007 z dnia 25 września 2007 r. wchodzącym w życie z dniem podpisania. Od momentu podjęcia zarządzenia studenci mieli tylko kilka dni zarówno na zapoznanie się z jego treścią i spełnienie warunków określonych Regulaminem oraz organizację roku akademickiego - do 28 września 2007 r., szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę, że wrzesień, co do zasady, jest okresem akademickiej przerwy w nauce. Niezależnie od powyższego należy wskazać na inne istotne naruszenia prawa procesowego, a mianowicie: - naruszenie art. 107 § 1 Kpa poprzez zawarcie w decyzji ostatecznej dwóch rozbieżnych dat jej wydania, to jest wskazanie w nagłówku daty: "2008-01-08", a w rozstrzygnięciu decyzji daty: "19/12/2007"; - naruszenie art. 107 § 1 Kpa poprzez nie wskazanie w decyzji (podobnie jak i w decyzji organu I instancji) imion i nazwisk tych członków Komisji (a więc organu kolegialnego), którzy brali udział w daniu decyzji. W tym stanie sprawy należało uznać, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 152 P.p.s.a.