II SA/Sz 198/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 39 ust.1 i ust.2, art.4, art.8 ust.1 pkt 3,art.11 ust.2, art. 106 ust.4, art.110 ust.7 i ust.8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz.1055), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie Zachód Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił B. P. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu obuwia oraz leków. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B. P. w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup obuwia. Natomiast w dniu [...] r. złożyła wniosek o refundację zakupu leków na kwotę [...] zł. Pracownik socjalny w dniu [...]r. wydał zaświadczenie, uprawniające wnioskodawczynię do refundacji wskazanej kwoty na zakup leków. Zaświadczenie to anulowano, gdyż nie zostało odebrane przez B. P. w okresie dwóch dni jego ważności. W dniu [...] r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie którego ustalił, że B. P. mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synami P. i P. Synowie nie pracują i nie posiadają własnego dochodu. Organ ustalił, że dochodem rodziny jest renta B. P., która wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosi [...] zł, lecz po potrąceniu należności z tytułu egzekucji sądowej zostaje [...] zł. Z oświadczenia P. P., złożonego w dniu [...] r. wynika, że do końca [...] r. pracował zawodowo, a ostatnie wynagrodzenie otrzymał w [...] r. Nie podał jednak kwoty i w związku z tym zobowiązał się do [...] r. do dostarczenia zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za [...] r. oraz do stawienia się do Ośrodka celem podpisania kontraktu socjalnego na aktywizację zawodową. P. P. w oświadczeniu złożonym również w dniu [...] r. podał, że aktualnie nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy lecz zobowiązał się, że do [...] r. zarejestruje się oraz, że w dniu [...] r. zgłosi się do Ośrodka celem podpisania kontraktu socjalnego na aktywizację zawodową. W dniu [...] r. pracownik socjalny ustalił, że P. P. nie jest zarejestrowany w PUP. Następnie organ podał, że P. P. oraz P. P. nie stawili się do Ośrodka mimo złożonych zobowiązań. W dniu [...] r. do obu synów zostało wysłane pismo za pośrednictwem poczty (odebrane dnia [...] r.) z prośbą o przybycie w dniu [...] r. do Ośrodka w celu zawarcia kontraktu socjalnego. W piśmie zawarto informację o kontakcie z pracownikiem socjalnym w razie zmiany terminu przybycia oraz informację o tym, że brak kontaktu z pracownikiem socjalnym będzie skutkował negatywnym rozpatrzeniem sprawy. W dniu [...] r. Ośrodek wysłał za pośrednictwem poczty pismo do B. P. z informacją o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy z powodu ustalania przez pracownika sytuacji rodzinnej. Udzielono również informacji o pismach skierowanych do synów P. i P. P., wzywających do stawienia się w Ośrodku celem zawarcia kontraktu. W końcowej części rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że brak dobrej woli w wyjaśnieniu rzeczywistego stanu rzeczy uzasadnił negatywne rozpoznanie wniosku B. P. o przyznanie pomocy, tym bardziej, że ze strony rodziny nie było informacji o problemach mogących utrudnić kontakt z pracownikiem oraz przybycie do Ośrodka. W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. podniosła, że jest ona dla niej krzywdząca. Nie ma bowiem wystarczających środków na pokrycie kosztów związanych z opłatami za leki. Jest osobą trwale niezdolną do pracy, utrzymującą się z renty inwalidzkiej ZUS, obciążonej spłatą zadłużenia i mającą na utrzymaniu dwóch dorosłych synów. Uważa, że to pracownik socjalny nie sprawuje właściwej opieki nad nią i jej rodziną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze. zm.) w związku z art. 39 ust. 1 i 2, art. 4, art. 8 ust.1 pkt 3, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło treść art. 3 ust. 4, art. 11 ust. 2 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej ustawy, i podkreśliło, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez skarżącą do ubiegania się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym, że po stronie organu istnieje obowiązek do przyznania świadczenia. Organ rozpoznając wniosek uwzględnia bowiem potrzeby i sytuację materialną wnioskodawcy, celowość przyznania pomocy jak i możliwości finansowe gminy. Jednakże mimo zakwalifikowania się wnioskodawczyni do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej na podstawie art. 8 ust 1 ustawy w zw. z §1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych, brak współdziałania rodziny uzasadniał odmowę przyznania świadczenia w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że pracownik socjalny nie stara się pomóc rodzinie w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji materialnej organ podał, że z akt sprawy wynika, że żaden z synów B. P. nie podpisał kontraktu socjalnego na aktywizację zawodową, a także niezasadnie odmówił podjęcia zatrudnienia. Ponadto podczas wywiadu środowiskowego, pracownik socjalny informował wnioskodawczynię o konieczności podjęcia współpracy. Pomimo zobowiązania synowie nie zgłosili się też do Powiatowego Urzędu Pracy celem zarejestrowania się jako osoby poszukujące pracy. Organ odwoławczy wskazał też, że B. P. otrzymała pomoc na refundację leków w postaci zaświadczenia do apteki, uprawniającego ją do refundacji kwoty przeznaczonej na zakup leków, jednakże nie zgłosiła się po jego odbiór w wyznaczonym terminie. Kolegium podało, że dostrzegło niechęć do wypełnienia ciążącego na dorosłych synach odwołującej się, obowiązku podjęcia pracy zarobkowej co nie powinno być nagradzane kolejnymi świadczeniami z pomocy społecznej. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W skardze powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu o decyzji organu I instancji. Ponadto skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z działań pracownika socjalnego twierdząc, że jest on nieuczciwy i działa na jej niekorzyść. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodatkowo Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja nie wyklucza możliwości dalszego ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej przez skarżącą. Kolegium poinformowało też, że kserokopia skargi do Sądu zostanie przekazana do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie jako skarga na pracownika socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania B. P. pomocy w formie zasiłku celowego, na dofinansowanie do zakupu obuwia oraz leków. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał na brak współdziałania ze strony synów wnioskodawczyni z organem oraz ustalenie, że synowie nie zgłosili się do Powiatowego Urzędu Pracy celem zarejestrowania się jako osoby poszukujące pracy. W następstwie takiego stwierdzenia organy - powołując się na przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – odmówiły przyznania wnioskowanej pomocy. Analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego doprowadziła Sąd do uznania, że stanowisko organów nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd administracyjny ma bowiem obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, wymienionych w art. 36 tej ustawy i może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2). Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje dla osoby w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351,00 zł, zwanej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł. Można by więc uznać, że wnioskodawczyni kwalifikuje się do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej uzależnione jest jednak nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego, organ musi także kierować się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej przez państwo wyrażonymi w rozdziale 1 ustawy o pomocy społecznej w tym art. 4 cytowanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Natomiast stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że członkowie rodziny B. P. - jej synowie odmawiają takiej współpracy. A mianowicie, żaden z synów nie stawił się na wezwanie organu, prawidłowo powiadomiony, jak również ustalono, że osoby te nie zarejestrowały się w PUP jako poszukujące pracy, mimo złożenia takiego zobowiązania na piśmie. W tej sytuacji, trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem organu, że nie było współdziałania pomiędzy skarżącą i jej synami a organem uprawnionym do udzielania pomocy społecznej. Zaniechanie podjęcia działań, wskazanych przez pracownika socjalnego, a zmierzających do poprawienia sytuacji materialnej rodziny wnioskodawczyni spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku, mimo spełnienia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie zasiłku celowego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do kwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).