II SA/Sz 198/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata T. P. kwotę [...] ([...]) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr[...] , nakazującą H. S. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego stropu w budynku mieszkalnym w [...] , poprzez wymianę zniszczonej drewnianej belki stropowej na nową. Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym. Inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadzili w dniu [...] r. oględziny budynku mieszkalnego nr [...] w wyniku których, stwierdzono, że w korytarzu wejściowym podłużne pękniecie tynku równoległe do ściany rozdzielającej część należącą do H. S. oraz M. i Z. P. zostało podstemplowane przez H. S.. Nie dokonano natomiast oceny obciążenia tej części stropu z uwagi na brak możliwości oględzin pomieszczenia znajdującego się nad pęknięciem stropu. Powiatowy organ nadzoru budowlanego mając na uwadze, że stan techniczny stropu nad korytarzem wejściowym jest nieodpowiedni i może spowodować zagrożenia życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał H. S. oraz M. i Z. P. przedłożenie ekspertyzy technicznej stropu. W dniu [...] r. wpłynął do organu żądany dokument, opracowany przez tech. bud. J. R. (na zlecenie M. i Z. P.), w którym wskazano na konieczność wymiany zniszczonej belki na nową. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w oparciu o wyniki ekspertyzy, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał H. S., usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego stropu nad korytarzem wejściowym w środkowej części budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości[...] , poprzez wymianę zniszczonej drewnianej belki stropowej na nową, w terminie do dnia [...] r., jednocześnie wskazując, że do czasu wykonania wymiany belki stropowej musi ona być podstemplowana zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nakaz sporządzenia ekspertyzy technicznej stropu skierowany został do współwłaścicieli budynku, który zlokalizowany jest na dwóch działkach: działce nr [...] stanowiącej własność H. S. i działce nr [...] stanowiącej własność M. i Z.P., zaś nieodpowiedni stan techniczny stropu spowodowany został m.in. poprzez zerwanie papy na części budynku mieszkalnego H. S.. Od powyższej decyzji H.S. wniósł odwołanie, podnosząc, że wymianę belki, uszkodzonej przez właścicieli pokoju nad należącą do niego częścią gospodarczą, powinni dokonać M. i Z.P.. Oświadczył, że nad korytarzem wejściowym budynku od strony północnej nie było żadnych pęknięć i uszkodzeń stropu, lecz nieprawidłowości występowały nad pomieszczeniem gospodarczym, które – wbrew twierdzeniu organu- nie jest korytarzem wejściowym w środkowej części budynku mieszkalnego. Wyjaśnił, że nie przeprowadzał żadnych robót remontowych w tym pomieszczeniu, a zatem bezpodstawnie nałożono na niego obowiązek wykonania ekspertyzy. Remont budynku, niezgodnie z pozwolenie na budowę, wykonywany jest natomiast przez Z. i M. P.. Jego brat, który posiada uprawnienia budowalne, dokonał w dniu [...] r. oceny stanu technicznego stropu, wykazując nieprawidłowości co do robót budowlanych prowadzonych przez ww. osoby. Ponadto podniósł, że budynek znajduje się na działkach: nr [...] (jego własność) oraz nr [...] (własność M. i Z. P.), a nie - jak wskazał organ - na działkach[...] . W końcowej części odwołania wniósł o sprawdzenie dziennika budowy J. R. i przeprowadzenie wizji lokalnej celem wyjaśnienia wszelkich wątpliwych kwestii. Organ odwoławczy, w motywach wymienionego na wstępie rozstrzygnięcia, uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu decyzji, organ podkreślił, że w świetle art. 61 i 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, zaskarżona decyzja nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym w [...] , poprzez wymianę zniszczonej drewnianej belki stropowej nad korytarzem wejściowym w środkowej części obiektu, odpowiada prawu. Obowiązek zasadnie nałożono na H. S., albowiem to on jest właścicielem części budynku, w której należy dokonać naprawy stropu, tj. części usytuowanej na działce nr[..] , powstałej z podziału działki nr [...] (co wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt[...] ). Zdaniem organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, tak więc nie ma potrzeby przeprowadzenia dodatkowej wizji lokalnej, ani badania dziennika budowy, zaś ocena stanu technicznego z dnia [...] r. nie została uznana za organ przez dokument żądany. Natomiast dowiedzenie przez stronę, że przyczyną zaistniałego uszkodzenia obiektu są roboty budowlane, wykonywane przez właściciela części budynku, usytuowanej na działce nr [..] M. i Z. P., może stanowić podstawę do wystąpienia, na drodze cywilnej, o roszczenia odszkodowawcze. H. S. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . W skardze skarżący zarzucił, że organ wobec odmowy przeprowadzenia kontroli wykonanych robót budowlanych przez Z. i M.P., nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w art. 84a § 1 ustawy Prawo budowlane. Podniósł, że skoro wszelkie nakazy związane z utrzymaniem w należytym stanie technicznym obiektu powinny być kierowane do właściciela, zaś właścicielem pokoju na strychu nad pomieszczeniem gospodarczym jest M. i Z. P., zatem niezasadnie organ nakazał jemu sporządzenie ekspertyzy. Ocena stanu technicznego z dnia [..] r., sporządzona przez jego brata, posiadającego uprawnienia budowlane, potwierdza, że roboty budowalne wykonane przez M. i Z. P. w pokoju na strychu nad pomieszczeniem gospodarczym spowodowały nieprawidłowości. Z kolei tech. J. R. nie posiada uprawnień rzeczoznawcy budowalnego, zaś jego ekspertyza nie wskazuje innych prac, które zostały wykonane niezgodnie z prawem jak i nie określa, w jaki sposób należy wymienić belkę, którą sam uszkodził pełniąc, z upoważnienia właścicieli Z. i M. P., funkcję kierownika budowy. Według skarżącego, wydanie decyzji świadczy o tym, że PINB zaniechał kontroli wykonywania pracy kierownika budowy, zaś organ II instancji toleruje takie działania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zebrany materiał dowody jednoznacznie potwierdza, że część budynku, w którym należy dokonać wymiany belki stropowej, znajduje się na działce nr [..] należącej do skarżącego. Nadto organ wskazał, że tech. J. R. posiada wymagane uprawnienia budowlane w branży budowlano-konstrukcyjnej, do oceniania i badania stanu technicznego budynków, zaś w treści ekspertyzy zawarto wystarczające wytyczne w zakresie wykonania robót budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i procesowym wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie organu II instancji oraz kontrolowana na podstawie art. 135 P.p.s.a. decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą H. S. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego stropu nad korytarzem wejściowym do środkowej części budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości [...] , poprzez wymianę zniszczonej drewnianej belki stropowej na nową w terminie do dnia [...] r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie z art. 61 powołanej ustawy, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 ustawy, obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Uszczegółowieniem cytowanego art. 61 ustawy jest z kolei art. 66 ust. 1, w myśl którego właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji administracyjnej, usunięcie wykrytych nieprawidłowości, określając zarazem termin wykonania tego obowiązku, jeżeli organ ten stwierdzi, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 2), albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3), albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 4) - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Podkreślenia wymaga, że decyzje podejmowane w trybie tego przepisu, mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z określonych w nim przesłanek to organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ nałożył obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego (wymianę drewnianej belki stropowej) na H. S., albowiem, jak ustalił w oparciu o dokumenty z postepowania o rozgraniczenie nieruchomości (decyzja Burmistrza z dnia [...] r. nr[...] ) oraz dokumenty z Powiatowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego, właścicielem części budynku, położonego na działce nr[...] , w której stwierdzono nieprawidłowości, jest H. S.. Zauważyć jednak należy, na co również zwracał uwagę skarżący w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego jak i w skardze, że organ nie wyjaśnił, do kogo należy pomieszczenie położone nad korytarzem, w którym stwierdzono nieprawidłowości techniczne. Jest to o tyle istotne, że ta część budynku ( strop), która dla skarżącego stanowi sufit korytarza, dla władającego pomieszczeniem położonym nad korytarzem jest podłogą, stanowiąc tym samym część wspólną budynku. W takiej sytuacji, odmiennie niż to przyjął organ, należy ustalić odpowiedzialność za wykonanie obowiązku doprowadzenia stanu technicznego części nieruchomości do stanu zgodnego z prawem. Organ pomimo tego, że posiadał w aktach administracyjnych sprawy postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia [...] r. ( sygn. akt[...] ) w przedmiocie zniesienia współwłasności, w którym Sąd w pkt 1/ orzeczenia wskazał, że szczegółowy przebieg granicy w budynkach (mieszkalnym, obory i stodoły) został określony w załącznikach 3,4,6 i 7 opinii z dnia [...] r. biegłej z zakresu budownictwa i wyceny nieruchomości D. M. (karta [...] akt) stanowiących integralna część postanowienia, nie przeprowadził postępowania w kierunku ustalenia, jaki jest- zgodnie z tym postanowieniem, przebieg granicy w budynku mieszkalnym i kto jest właścicielem pomieszczenia nad korytarzem wejściowym w środkowej części budynku. Brak tych ustaleń powoduje uzasadnione wątpliwości, czy podmiotowo obowiązek nałożony w zaskarżonej decyzji został określony właściwie. Brak tych ustaleń wskazuje na naruszenie przez organ reguł postepowania dowodowego zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Skutkiem braku ustaleń w tym zakresie jest ocena przydatności do wydania rozstrzygnięcia w sprawie ekspertyzy technicznej, sporządzonej na zlecenie uczestników postępowania M. i Z. P., przez technika budowlanego J. R.. W opinii tej wskazuje się na brak możliwości rozstrzygnięcia kwestii obciążeń belki stropowej z góry ze względu na brak dostępu do pomieszczenia usytuowanego nad korytarzem. Sporządzający ekspertyzę wskazał nadto na konieczność rozbiórki ścianek działowych stojących na stropie a następnie odcinków stropu wspierającego się na belce stropowej i belkach sąsiednich. Skoro J.R. nie miał dostępu do pomieszczenia usytuowanego nad korytarzem to, w ocenie Sądu, stwierdzenia w ekspertyzie dotyczące ścianek działowych oraz belek stropowych mogły być oparte tylko na przypuszczeniach, nie zaś na analizie faktycznego stanu technicznego pomieszczeń czy ich części . Wątpliwości te winny zostać wyjaśnione przez organ a nadto skłonić do rozważenia konieczności uzupełnienia ekspertyzy o ustalenia wynikające z rzeczywistego stanu technicznego stropu oraz wpływu na ten stan pomieszczenia położonego bezpośrednio nad korytarzem. Odnosząc się do zarzutu skarżącego co do braku uprawnień J. R. do sporządzania ekspertyz technicznych, to stwierdzić należy, że zarzut ten jest nieuzasadniony, albowiem legitymuje się on wystarczającymi uprawnieniami do sporządzania tego rodzaju ekspertyz, posiadając wydane przez właściwy organ potwierdzenie przygotowania do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Skarżący miał możliwość przedłożenia organowi ekspertyzy technicznej sporządzonej przez wybraną przez niego osobę, jednakże z nałożonego przez powiatowy organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. się nie wywiązał, pomimo zastosowanych środków w postępowaniu egzekucyjnym. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w pkt I wyroku. Wobec uwzględnienia skargi konieczne było stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wydanego wyroku (art. 152 P.p.s.a.). O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego na zasadzie prawa pomocy Sąd orzekł w pkt III na podstawie art. 250 P.p.s.a. Organ ponownie rozpatrując sprawę nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego uwzględni ocenę prawną oraz wytyczne wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku.