II SA/Sz 206/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder (spr.) Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nadania stopnia nauczyciela kontraktowego I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...], II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 156§ 1 pkt 2, art. 157§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 9b ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zmianami) stwierdził nieważność decyzji - aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela, wydanej przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum z dnia [...] Nr [...] w sprawie nadania M. S. stopnia nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził po dokonaniu analizy dokumentów dotyczących nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, że M. S. w chwili wydania decyzji w dniu [...] nie spełniała warunku posiadania dyplomu ukończenia studiów na kierunku zgodnym lub zbliżonym z rodzajem prowadzonych zajęć. Ukończone przez M. S. studia pedagogiczne o specjalności opiekuńczo-wychowawczej nie uprawniają do prowadzenia zajęć pedagoga szkolnego. Wójt Gminy podniósł, że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli precyzuje, kto może być nauczycielem w szkole gimnazjalnej. Zgodnie z rozporządzeniem, warunki takie spełnia osoba, która posiada dyplom ukończenia studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne lub studia magisterskie o specjalności zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo studia magisterskie na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Organ podał nadto, że przez przygotowanie pedagogiczne rozumie się nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną. O posiadaniu przygotowania świadczy dyplom lub inny dokument wydany przez szkołę wyższą, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli i świadectwo ukończenia pedagogicznego kursu kwalifikacyjnego. Organ I instancji orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego uznał, że wydana przez Dyrektora Gimnazjum Publicznego decyzja jest niezgodna z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zmianami), co stanowi rażące naruszenie prawa i jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji. M. S. w odwołaniu od decyzji organu I instancji domagała się uznania decyzji unieważniającej akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego za bezskuteczną. Podniosła, że w chwili rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela kontraktowego obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia i z tego powodu niezrozumiałe dla niej było powołanie w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. W rozporządzeniu obowiązującym w dniu rozpoczęcia stażu organem uprawnionym do ustalenia, czy dany kierunek lub specjalność jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć dokonywał dyrektor szkoły i kwalifikacje odwołującej się były zgodne lub co najmniej zbliżone z zajmowanym stanowiskiem pedagoga szkolnego. Podważanie po upływie trzech lat posiadanych przez M. S. kwalifikacji jest niezrozumiałe dla odwołującej się tak samo, jak konieczność ponoszenia konsekwencji za ewentualnie błędne decyzje dyrektora szkoły. Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy . Kurator stwierdził, że zgodnie z art. 9 ustawy - Karta Nauczyciela w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, które obowiązywało w dniu złożenia wniosku o podjęcie postępowania w sprawie o nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego, posiadane przez M. S. kwalifikacje - dyplom ukończenia studiów na kierunku pedagogika, specjalność opiekuńczo- wychowawcza- nie są zgodne z prowadzonymi zajęciami na stanowisku pedagoga szkolnego. Brak jest nadto potwierdzenia, że specjalność pedagogika opiekuńczo-wychowawcza została ustalona za zbliżoną do prowadzonych zajęć. M. S. wywiodła skargę na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uznania zaskarżonej decyzji za bezskuteczną. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy , a nadto zarzuciła, że wbrew ustaleniom dokonanym przez organy obu instancji posiadała kwalifikacje uprawniające do zajmowania stanowiska pedagoga szkolnego. Podała, że posiada odpowiednie przygotowanie pedagogiczne, albowiem w ramach kierunku studiów, których dyplomem się legitymuje ukończyła zajęcia w zakresie psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem kształcenia w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbyła pozytywnie ocenione praktyki pedagogiczne w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. Skarżąca podniosła również, że uzyskała ustne potwierdzenie w Ministerstwie Edukacji Narodowej, iż posiadane przez nią kwalifikacje są wystarczające do zajmowania stanowiska pedagoga szkolnego. Kurator Oświaty w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji w sprawie nadania M. S. stopnia nauczyciela kontraktowego. Wskazane wyżej decyzje zapadły w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji- aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela wydanej przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum z dnia [...] w sprawie nadania M. S. stopnia nauczyciela kontraktowego. Zauważyć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały oparte na przesłance stwierdzenia nieważności wymienionej w art. 156§ 1 pkt 2 Kpa, zgodnie z którą decyzja, której postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym dotyczy, wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie tego prawa organy dostrzegły w przepisach prawa materialnego- art.9 b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zmianami) oraz § 4 w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288). W ocenie organu, kwalifikacje M. S. legitymującej się dyplomem uniwersyteckim magistra pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej, zatrudnionej w charakterze pedagoga szkolnego w Publicznym Gimnazjum , nie są wystarczające do zajmowania tego stanowiska. Art. 9b ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela stanowi, iż warunkiem nadania stopnia nauczyciela kontraktowego nauczycielowi zatrudnionemu w szkole jest: - posiadanie wykształcenia z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończenie zakładu kształcenia nauczycieli oraz podjęcie pracy na stanowisku, do którego są to wystarczając kwalifikacje, - odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, - zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w orzecznictwie sadów administracyjnych pogląd, że rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy określona decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.03.2004- sygn. akt IV S.A. 3763/02 - LEX nr 156952). W przedmiotowej sprawie trudno jest dopatrzyć się cech wskazujących na rażące naruszenie prawa. Szczegółowe kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w gimnazjum określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288), wydane w wykonaniu upoważnienia ustawowego zawartego w art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela. Wbrew twierdzeniom skarżącej ten akt prawny nie zaś rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, stanowił podstawę oceny jej kwalifikacji przy wydawaniu decyzji- aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego w dniu [...], albowiem rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r. utraciło moc w dniu 24 września 2002 r. Zauważyć również należy, że nowe rozporządzenie nie zawierało przepisów intertemporalnych odnoszących się do sytuacji dotyczących m.in. skarżącej. Wymagania, jakie zatem winni spełniać wszyscy nauczyciele gimnazjum, w tym pedagog szkolny, określa § 3 rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. Przepis ten ma charakter ogólny, albowiem nie zawiera zestawienia kierunków studiów, jakimi winni legitymować się nauczyciele poszczególnych przedmiotów, czy prowadzący określone zajęcia. Przepis określa jedynie, iż warunki spełnia osoba posiadająca dyplom ukończenia studiów magisterskich na kierunku lub specjalności zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, a w odniesieniu do osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć - posiadaniem przygotowania pedagogicznego oraz ukończeniem studiów podyplomowych lub kursu kwalifikacyjnego z zakresu prowadzonego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. W ocenie Sądu, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, nie można mówić o oczywistej sprzeczności wydanej decyzji - aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela z treścią przepisu przy ich prostym zestawieniu ze sobą. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której norma prawna może być rozumiana przez strony i organ administracji w różny sposób, albowiem treść zastosowanego przepisu nie precyzuje praw i obowiązków strony w sposób jednoznaczny. Skoro każdy ze sposobów interpretacji przepisu może być rozumiany w różny sposób i każdy z tych sposobów nadaje się do uzasadnienia, to takiego przepisu nie można naruszyć rażąco ( por. wyrok NSA z 26.05.2003- sygn. akt IIISA 2347/01, LEX 158821). W tej sprawie, organ oceniający kwalifikacje M. S. do zajmowania stanowiska pedagoga szkolnego, przy zapisie normatywnym: "ukończenie studiów na kierunku (specjalności) zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć", mógł uzasadnić zarówno odmowę nadania stopnia nauczyciela kontraktowego jak i nadanie tego stopnia awansu zawodowego. Różnoznaczność rozumienia takiego zapisu dyskwalifikuje zarzut rażącego naruszenia przepisu przez organ orzekający w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela gimnazjum. Niezasadny jest również zarzut organu o braku potwierdzenia, że ukończony przez skarżącą kierunek studiów pedagogika o specjalności opiekuńczo-wychowawcza jest z zbliżony do prowadzonych zajęć. Dyrektor szkoły wydając akt dotyczący awansu zawodowego skarżącej nie miał wątpliwości co do jej przygotowania zawodowego, gdyż nie zwrócił się o ustalenie tego faktu - zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli - do kuratora oświaty. Należy w tym miejscu dodać, że w ocenie Sądu, zważywszy na treść przepisu, zwrócenie się do kuratora z wnioskiem o ustalenie kwalifikacji nauczyciela stanowiło uprawnienie dyrektora szkoły jako organu uprawnionego do wydania aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela i stąd też zarzut o braku takich ustaleń nie ma umocowania w obowiązującym prawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, mając na względzie wskazane wyżej uchybienia, które ze względu na swój charakter miały istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w wyroku. Ze względu na charakter sprawy, Sąd na postawie art. 152 powołanej wyżej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, co oznacza, że nie wywołuje skutków prawnych od chwili wydania wyroku do czasu jego uprawomocnienia.