II SA/Sz 209/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] K.G. wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci A.G. i A.G. i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...]. Decyzją z dnia [...] Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na podstawie art. 104 kpa, art. 3 pkt 1, pkt 23 lit. b, lit. c, pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1, ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 4a, art. 6 ust. 1,art. 8 pkt. 6, art. 14 , art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 26, art. 27, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 2, § 15, § 17, § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) § 1 pkt 3, pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058) oraz upoważnienia z dnia 16 listopada 2006 r. Prezydenta Miasta [...] do prowadzenia postępowań w sprawie świadczeń rodzinnych, w tym wydawania decyzji administracyjnych przewidzianych w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych po rozpatrzeniu ww. wniosku – odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na ww. dzieci oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na dzieci A.G. i A.G.. Organ podał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 5 ust. 1, 2, 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. Organ ocenił, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 2. Na podstawie złożonego wniosku i zebranych w sprawie dokumentów ustalono, że dochód rodziny w roku kalendarzowym [...], obliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, wyniósł [...] zł. Zgodnie z § 17 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych to utrata dochodu spowodowana wyłącznie jedną z niżej wymienionych sytuacji: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, - utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie ma zastosowanie § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, ponieważ w dniu [...] wnioskodawczyni utraciła zatrudnienie w firmie "D", a w dniu [...] utraciła zasiłek dla bezrobotnych. W związku z powyższym od dochodu odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę dochodu utraconego tj. [...] zł. Organ uzasadnił dalej, że zgodnie z § 18 rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający uzyskanie dochodu oraz wysokość uzyskanego dochodu. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia [...], że K.G. jest zatrudniona od dnia [...] na czas określony do dnia [...]. W związku powyższym do dochodu rodziny należało dodać miesięczną wysokość wynagrodzenia uzyskanego z pierwszego pełnego miesiąca tj. października [...] zł. Ponadto, w związku z tym, że strona była na zwolnieniu lekarskim przez okres [...] dni, a po wyczerpaniu zwolnienia złożyła wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wniosła o utratę ww. dochodu. Dodatkowo dostarczyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]. ustalające prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, na okres 6 miesięcy licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Tego samego dnia strona oświadczyła, że do dnia [...]r. tj. do ukończenia umowy zawartej na czas określony pozostaje w zatrudnieniu. Organ stwierdził, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że wnioskodawczyni nadal pozostaje w zatrudnieniu. W związku z powyższym organ rozpatrzył negatywnie wniosek o utratę dochodu z ww. zatrudnienia. Organ podał następnie, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [...] brane są pod uwagę dochody rodziny uzyskane w [...] roku oraz ewentualne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, czyli utrata lub uzyskanie dochodu. Pojęcia dochód, utrata dochodu i uzyskanie dochodu, zostały zdefiniowane przez przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie mogą być rozumiane szerzej niż wynika to z przepisów obowiązującego prawa. Organ wskazał, że rodzina wnioskodawczyni składa się z [...] osób, a więc dochód miesięczny na członka rodziny wynosi [...] - utrata zatrudnienia w firmie "D" i zasiłku dla bezrobotnych) = [...] zł (dochód uzyskany przez Panią w [...] r.) = [...]osoby. Kwota ta jest wyższa od kwoty określonej w art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny przysługiwał. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł. Przekroczenie kryterium dochodowego na osobę stanowi kwotę [...] zł) i jest to kwota wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego, który wynosi [...] zł. Od powyższej decyzji K.G. wniosła odwołanie, w którym oświadczyła, że w jej sprawie źle został obliczony dochód rodziny, albowiem nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pracy, od [...] przebywała na zasiłku chorobowym, a od [...] r. ma przyznany zasiłek rehabilitacyjny i jest to dochód utracony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 3 pkt 23, art. 4, art. 5 ust 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, po przedstawieniu stanowiska organu I instancji w sprawie wskazał, że przeanalizowanie zgromadzonego materiału dowodowego, doprowadziło organ do uznania odwołania skarżącej za niezasadne. Organ przytoczył następnie treść przepisów art. 5 ust. 1–3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że w przypadku skarżącej mają zastosowanie przepisy art. 5 ust. 1 i 3 ustawy. Organ odwoławczy podał również, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że rodzina skarżącej składa się z czterech osób. Dochód w przeliczeniu na rodzinę skarżącej przy uwzględnieniu utraconego i uzyskanego dochodu za [...] rok wyniósł [...] zł przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w szczególności z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] wynika, że w poprzednim okresie zasiłkowym, zasiłek rodzinny skarżącej nie przysługiwał. W związku z powyższym, brak jest możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie warunkowym, określonym w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał dalej, że w odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi I instancji błędne wyliczenie dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie poprzez nie uwzględnienie utraconego dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych za utratę dochodu uważa się utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż przy wyliczaniu dochodu rodziny skarżącej, organ I instancji wziął pod uwagę utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku dla bezrobotnych oraz zaprzestaniem wykonywania umów zlecenia. Wnioskowana przez skarżącą utrata dochodu z uwagi na uzyskanie zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku rehabilitacyjnego kosztem wynagrodzenia za pracę nie mogła być uwzględniona przez organy. Przepis art. 3 pkt 23 zawiera zamknięty katalog sytuacji kiedy występuje utrata dochodu. Utrata dochodu spowodowana uzyskaniem zasiłku chorobowego oraz zasiłku rehabilitacyjnego kosztem wynagrodzenia za pracę nie jest wymieniona w tym katalogu i nie może być wzięta za utratę dochodu. K.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyżej wskazaną decyzje organu II instancji wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji. Według skarżącej błędnie obliczono dochód rodziny z uwagi na fakt, że od miesiąca [...] r. nie uzyskiwała wynagrodzenia za pracę tylko świadczenie rehabilitacyjne i dlatego należało zastosować pojęcie dochodu utraconego i uzyskanego. Dodatkowo skarżąca podała, że od [...] nie posiada już zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną tam podstawą prawną. Sąd administracyjny, w ramach kontroli zaskarżonej decyzji, ocenił jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Tak więc skarga K.G. okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż podano w skardze. Wskazać należy, że w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracyjnych w sprawie z wniosku K.G. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei okres zasiłkowy jest to okres od dnia [...] następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Z przedstawionych powyżej przepisów wynika, że podstawą przyznania stronie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku (jak i innych świadczeń, o których mowa w ustawie), jest ustalenie, czy strona spełnia materialnoprawną przesłankę do nabycia tego prawa, którą stanowi kryterium dochodowe rodziny. W konsekwencji organ jest zobligowany do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, a następnie dokonanie podziału uzyskanej kwoty przez liczbę osób w rodzinie z uwzględnieniem stanu rodzinnego na dzień złożenia stosownego wniosku. Przy czym należy podkreślić, że okres zasiłkowy każdorazowo winien być ustalany w decyzji ustalającej prawo do świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w dniu [...] r. Tak więc, prawo strony do zasiłku rodzinnego powinno być ustalone na okres zasiłkowy [...] z zastrzeżeniem, że spełnione zostało jednocześnie kryterium dochodowe przewidziane w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd uznał, że w istniejącym stanie faktycznym sprawy, organ rozpoznając wniosek skarżącej z dnia [...] winien ustalić kryterium dochodowe rodziny wnioskodawczyni, przyjmując dochód rodziny uzyskany w [...] r. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, organ ustalił przeciętny miesięczny dochód przypadający na jedną osobę w czteroosobowej rodzinie skarżącej poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku [...]. Sąd stwierdził, że organ II instancji nie odniósł się do powyższej kwestii, uznając rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe w świetle zebranego materiału sprawy. Należało przyjąć, że organy obu instancji naruszyły tym samym tym samym przepis art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.