II SA/Sz 210/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] W dniu [...] K.G. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci A.G. i A.G. na [...] rok. Decyzją z dnia [...] Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w [...] działając na podstawie art. 104 kpa, art. 3 pkt 1, pkt 23 lit. b, lit. c, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt. 6, art. 14 , art. 20 ust. 3, art. 23,art. 24 ust. 1, art. 26, art. 27, art. 32 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 2, § 15, § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) i § 1 pkt 3, pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058) oraz upoważnienia nr [...]Prezydenta Miasta [...] do prowadzenia postępowań w sprawie świadczeń rodzinnych, w tym wydawania decyzji administracyjnych, po rozpatrzeniu wniosku, odmówił K.G. przyznania zasiłku rodzinnego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie wniosku i zebranych w sprawie dokumentów wynika, że dochód rodziny w roku kalendarzowym[...], obliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej wyniósł [...] zł. Zgodnie z § 17 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych to utrata dochodu spowodowana wyłącznie jedną z niżej wymienionych sytuacji: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, - utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ podał dalej, że z dokumentów sprawy wynika, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, ponieważ w 2009 r. wnioskodawczyni pobierała zasiłek dla bezrobotnych oraz wykonywała pracę na umowę zlecenie, które utraciła. W związku z powyższym od dochodu należało odjąć przeciętną miesięczną kwotę zasiłku dla bezrobotnych i wykonywanych umów zleceń w wysokości [...] zł. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie potwierdzające zatrudnienia strony w firmie P. od dnia [...]. Wnioskodawczyni była na zwolnieniu lekarskim przez okres [...] dni, a następnie złożyła wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. w dniu [...]. wniosła o utratę dochodu. W dniu [...] r. uzyskała orzeczenie lekarza orzecznika ZUS ustalające prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, na okres 6 miesięcy licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Ze zgromadzonych w aktach dokumentów wynika, że strona nadal pozostaje w zatrudnieniu. W związku z powyższym organ rozpatrzył negatywnie wniosek o utratę dochodu. Organ uzasadnił następnie, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [...] brane są pod uwagę dochody rodziny uzyskane w [...] roku oraz ewentualne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, czyli utrata lub uzyskanie dochodu. Pojęcia dochód, utrata dochodu i uzyskanie dochodu, zostały zdefiniowane przez przepisy ww. ustawy i nie mogą być rozumiane szerzej niż wynika to z przepisów obowiązującego prawa. Rodzina strony składa się z [...] osób, a więc dochód miesięczny na członka rodziny wynosi [...] zł (dochód za [...]r.) : [...]r. - zasiłek dla bezrobotnych, umowa zlecenia ) = [...] osoby ]. Jak wynika z powyższego kwota ta jest wyższa od kwoty określonej w art. 5 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 3 w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny nie przysługiwał. Zasadnym było więc odmówienie przyznania świadczeń rodzinnych na córkę A. i syna A. K.G. odwołała się od powyższej decyzji, podnosząc, że dochód rodziny został wyliczony nieprawidłowo, albowiem nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pracy, od [...] r. przebywała na zasiłku chorobowym, od [...] r. ma przyznany zasiłek rehabilitacyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia[...], po rozpoznaniu odwołania strony, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 3 pkt 23, art. 4, art. 5 ust 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze. zm.) - utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ II instancji podał w uzasadnieniu, że po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że odwołanie skarżącej jest niezasadne, a decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku skarżącej, mają zastosowanie przepisy art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż rodzina skarżącej składa się z czterech osób. Dochód w przeliczeniu na rodzinę skarżącej przy uwzględnieniu utraconego i uzyskanego dochodu za [...] r. wyniósł [...]zł przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w szczególności z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] wynika, że w poprzednim okresie zasiłkowym, zasiłek rodzinny skarżącej nie przysługiwał. W związku z powyższym, brak było możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie warunkowym, określonym w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do zarzutu z odwołania skarżącej dotyczącego błędnego wyliczenia dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie, organ II instancji wskazał na art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że wnioskowana przez skarżącą utrata dochodu z uwagi na uzyskanie zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku rehabilitacyjnego kosztem wynagrodzenia za pracę nie może zostać uwzględniona przez organy. Przepisy art. 3 pkt 23 zawierają zamknięty katalog sytuacji kiedy występuje utrata dochodu. Utrata dochodu spowodowana uzyskaniem zasiłku chorobowego oraz zasiłku rehabilitacyjnego kosztem wynagrodzenia za pracę nie jest wymieniona w tym katalogu i nie może być wzięta za utratę dochodu. K.G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie powyższą decyzję organu II instancji, wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji. Według skarżącej błędnie obliczono dochód rodziny z uwagi na fakt, że od miesiąca [...] r. nie uzyskiwała wynagrodzenia za pracę tylko świadczenie rehabilitacyjne i dlatego należało zastosować pojęcie dochodu utraconego i uzyskanego. Dodatkowo skarżąca podała, że od [...] nie posiada już zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną tam podstawą prawną. Sąd administracyjny, w ramach kontroli zaskarżonej decyzji, ocenił jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Skarga K.G okazała się zasadna. Sąd stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracyjnych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. (art. 5 ust. 2 ustawy). Podstawą przyznania stronie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest zatem ustalenie, czy strona spełnia materialnoprawną przesłankę do nabycia tego prawa, którą stanowi kryterium dochodowe rodziny. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z powyższego przepisu wynika, że dla ustalenia uprawnienia do świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych bierze się pod uwagę dochód rodziny z roku, który poprzedza okres zasiłkowy liczony od dnia [...]następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci A.G. i A.G. na rok [...]. Zgodnie z ustawową definicją dochodu rodziny, określoną w ww. art. 3 pkt 2 ustawy, ustalając prawo do zasiłku na dany okres zasiłkowy, w tym przypadku od [...] r., organ zobowiązany jest ustalić przeciętny miesięczny dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, a następnie dokonać podziału uzyskanej kwoty przez liczbę osób w rodzinie z uwzględnieniem stanu na dzień złożenia stosownego wniosku, a następnie dokonać podziału uzyskanej sumy przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym. W przedmiotowej sprawie, rokiem poprzedzającym okres zasiłkowy, określony we wniosku strony, jest [...] rok. Analizując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące zasady przyznawania zasiłków rodzinnych oraz stan faktyczny sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie było możliwe prawidłowe, merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń na przyszły okres zasiłkowy [...], albowiem nie było możliwe ustalenie dochodu rodziny uzyskanego w całym roku kalendarzowym [...]. Podkreślić należy, że pojęcie "okresu zasiłkowego" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W pojęciu tym ustawodawca określił granice czasowe przysługującego świadczenia. Nie wynika natomiast z przepisów wspomnianej ustawy, aby organ był uprawniony do rozważenia sytuacji majątkowej strony jeszcze z poprzedniego roku kalendarzowego. Kwestie dochodu uzyskanego można rozpatrywać tylko w odniesieniu do roku poprzedzającego okres zasiłkowy, o czym jednoznacznie stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych. Okres ten każdorazowo jest ustalany przez organ w decyzji ustalającej prawo do świadczenia. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, organ I instancji ustalił przeciętny miesięczny dochód przypadający na jedną osobę w czteroosobowej rodzinie skarżącej poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym [...]. Należało przyjąć, że organy obu instancji naruszyły tym samym przepis art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd zauważył również, że w rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] r. organ I instancji wskazał okres zasiłkowy [...], natomiast w rozważaniach, w uzasadnieniu decyzji, organ odniósł się do okresu zasiłkowego [...]. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji również rozważył dochód rodziny K.G. z roku [...], jednakże bez odniesienia do konkretnego okresu zasiłkowego. Przy czym rozważania organu odwoławczego w tej kwestii są bardzo ogólne, o ile organ I instancji przedstawił szczegółowo obliczenia wykonane celem ustalenia kryterium dochodowego rodziny skarżącej, to organ II instancji wskazał jedynie ustaloną wcześniej kwotę, bez podania sposobu ustalenia dochodu z uwzględnieniem lub nie utraty dochodu. Powyższe uchybienia organów obu instancji świadczą o naruszeniu zasad procedury administracyjnej, w szczególności określonej w art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.