II SA/Sz 215/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-04-19
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję nakładającą karę pieniężną na podstawie art. 155 K.p.a., jeśli strona twierdzi, że kara została nałożona za inne naruszenie niż faktycznie popełnione, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie i przemawia za tym słuszny interes strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić lub zmienić ostatecznej decyzji nakładającej karę pieniężną na podstawie art. 155 K.p.a., ponieważ decyzje te mają charakter związany (nie uznaniowy) i nie podlegają weryfikacji w tym trybie. Tryb z art. 155 K.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy ani do sanowania wadliwych decyzji, a jedynie do oceny, czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony w przypadku decyzji uznaniowych.Stan faktyczny
Strona Z. C. wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji nakładającej na nią karę pieniężną za wykonywanie przewozu regularnego specjalnego bez wymaganego zezwolenia. Strona twierdziła, że popełniła inne naruszenie, które nie podlegało penalizacji zgodnie z jej interpretacją przepisów. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zmiany poprzedniej decyzji, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 155 K.p.a. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące błędnego zastosowania przepisów i naruszenia jej interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r., numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. C. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] odmawiającej zmiany decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ ustalił, że decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu regularnego specjalnego bez wymaganego zezwolenia. Od powyższej decyzji strona nie odwołała się i decyzja stała się ostateczna.
Pismem z dnia [...] r. strona wniosła o uchylenie ww. decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. W ocenie strony, organ nałożył na nią karę pieniężną za naruszenie, którego nie popełniła i dlatego ze względu na słuszny interes strony powyższa decyzja powinna zostać uchylona. Strona podkreśliła, że w dniu kontroli wykonywała przewóz regularny specjalny nie wymagający posiadania zezwolenia. Natomiast organ nałożył na nią karę pieniężną na podstawie lp. 2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie wymienionego przewozu bez zezwolenia, mimo iż w jej ocenie przepis ten przewiduje sankcję tylko za wykonywanie przewozu regularnego.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku strony [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...] r., nr [...]
Strona odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie zgodnie z art. 155 K.p.a. Wydanej decyzji zarzuciła:
- rażące naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez oparcie decyzji na części materiału dowodowego,
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewykonanie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy.
W ocenie strony, organ rozpatrzył jej wniosek o wzruszenie decyzji ostatecznej uwzględniając jedynie interes Skarbu Państwa. Skarżący podniósł, że [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydając decyzję z dnia [...] r. rażąco naruszył prawo, poprzez penalizację innego czynu niż stwierdzony podczas kontroli drogowej. Zdaniem strony, podczas kontroli stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozów regularnych bez zezwolenia, a przepis lp. 2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną za czyn polegający na wykonywaniu przewozu regularnego bez zezwolenia. Zatem wskazana podstawa prawna nie przewiduje penalizacji czynu polegającego na wykonywaniu przewozów regularnych specjalnych bez wymaganego zezwolenia. Według skarżącego organ z rażącym naruszeniem art. 6 K.p.a. zrównał instytucje przewozu regularnego i regularnego specjalnego, mimo iż ustawodawca przewidział odrębne definicje, funkcje i zakres tych przewozów, co wynika z art. 4 pkt 7 i 9 ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca przewidział także w art. 18-24 ustawy o transporcie drogowym całkowicie odmienne reżimy prawne w zależności od rodzaju wykonywanego przewozu, tj. odmienne dla przewozu regularnego specjalnego i przewozu regularnego. Tym samym, w ocenie skarżącego, ustawodawca nie przewidział penalizacji za czyn polegający na wykonywaniu przewozu regularnego specjalnego. Zdaniem strony, wykonywanie przewozów regularnych specjalnych nie wymaga uzyskania zezwolenia. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 327/16. Powołując się na wyroki Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 14 marca 1989 r. sygn. akt II ARN 8/89 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1056/2010 skarżący wskazał, że nałożenie na niego kary pieniężnej za inne naruszenie niż faktycznie popełnione, stanowi kwalifikowaną wadę zakończonego postępowania. Natomiast odmowa wzruszenia decyzji wydanej w tym postępowaniu będzie naruszała art. 7 K.p.a. Zdaniem strony, nałożenie na nią kary za czyn nie podlegający penalizacji narusza jej interes. Skarżący podkreślił również, że organ nie może odmawiać uchylenia decyzji ze względu na sprzeczność takiej decyzji z interesem społecznym, bowiem interes społeczny nie może być utożsamiany z interesem ekonomicznym lub fiskalnym Państwa, tak jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999 r. wyrażone w sprawie IV SA 1693/97 dotyczące interesu prawnego skarżący podkreślił, że nałożenie na niego kary pieniężnej za czyn, którego nie popełnił stanowi ewidentne naruszenie interesu prawnego strony. Zatem organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest określona w art. 16 § 1 K.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznej. Decyzje administracyjne ostateczne są trwałe i mogą być zmienione lub uchylone tylko wówczas, gdy wynika to wprost z przepisów K.p.a. bądź z przepisów prawnych szczególnych, do których Kodeks odsyła. Jedną z możliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej przewiduje art. 155 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że decyzje wydawane na podstawie art. 155 K.p.a. mają charakter uznaniowy, a nie arbitralny. Słowo "może" przyznające organom uprawnienie do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej wyraźnie wskazuje jedynie na możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, nie wiążąc organu administracji co do rozstrzygnięcia. Organ może, lecz nie musi zmienić decyzji w wypadku wypełnienia się przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt: II OSK 1747/10 "wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. W postępowaniu takim badaniu ulega zatem w szczególności zgodność złożonego przez ubiegającego się wniosku z interesem społecznym przy uwzględnieniu słusznego interesu strony ".
Zdaniem organu, celem postępowania określonego w art. 155 K.p.a. nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz weryfikacja decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w tym przepisie. Takie stanowisko zostało wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroku z dnia 13 października 1995 r. sygn. akt III SA 27/95 -Lex 26991; wyroku z dnia 13 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 854/96 - LEX nr 30615).
Odnosząc się do przesłanek słusznego interesu strony organ wskazał, że ważny interes strony dotyczy ochrony powszechnie aprobowanych społecznie wartości, wśród których szczególne miejsce zajmuje życie i zdrowie ludzkie, możliwość zarobkowania postrzegana jako środek do utrzymania strony i jej rodziny. Mieszczą się w tym przypadku wszelkie nadzwyczajne okoliczności, które wystąpiły niezależnie od dłużnika w następstwie, których popadł on w zaległości w regulowaniu swoich należności publicznoprawnych. Natomiast interes społeczny jest przesłanką odnoszącą się do wartości właściwych funkcjonowaniu całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, porządek publiczny rozumiany jako zaufanie do organów administracji publicznej, szeroko rozumiane działanie w interesie państwa. Zatem należy wskazać, że tylko wyjątkowe i nadzwyczajne względy mogą być podstawą do zmiany decyzji ostatecznej. W przeciwnym razie każdy wnioskujący spełniałby przesłankę uprawniającą do zmiany decyzji ostatecznej. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której powinna nastąpić zmiana decyzji ostatecznej. Za powyższą interpretacją przemawia również brzmienie art. 16 K.p.a., wprowadzającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Bez wyraźnej podstawy ustawowej nie można zmienić lub też uchylić decyzji ostatecznej. Nie można też przesłanek zmiany decyzji ostatecznej interpretować w sposób rozszerzający.
Ponadto przy ocenie czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy brać pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o jej pokrzywdzeniu, lecz okoliczności dotyczące strony, które pozwalają stwierdzić, że jej żądanie uchylenia (zmiany) decyzji jest słuszne i zasługuje na społeczną aprobatę. Natomiast nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji wyłącznie z uwagi na przekonanie strony, która nie przedstawiając żadnych nowych argumentów, dąży do uzyskania odmiennego stanowiska organu w tym samym stanie faktycznym i prawnym, w którym nie jest możliwe uzyskanie innej oceny prawnej. Weryfikacja decyzji nie jest także dopuszczalna tylko w oparciu o jedną przyjętą w art. 155 K.p.a. przesłankę, a mianowicie, gdy przemawia za tym słuszny interes strony.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że zmiana decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. jest możliwa tylko w przypadku decyzji uznaniowych i na którą pozwalają przepisy prawa. Natomiast zmiana decyzji na podstawie tego przepisu nie jest możliwa w sprawach, w których organ administracyjny nie ma tzw. luzu interpretacyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 756/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 986/14).
Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że decyzje wydawane na gruncie przepisów ustawy o transporcie drogowym nie mają charakteru uznaniowego. W przypadku stwierdzenia zaistnienia określonego naruszenia organ administracyjny nie może wydać innego rozstrzygnięcia, jak tylko nakładające karę pieniężną przewidzianą w przepisach tej ustawy za określone naruszenie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Go 32/12 - LEX nr 1138485). Są to decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzające właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenie drogowe, określone zarówno w ustawie o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz przepisach unijnych, jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. Organ inspekcji drogowej działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego.
W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w art. 155 K.p.a. stanowiące podstawę do zmiany lub uchylenia decyzji.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez Z. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Skarżący zarzucił:
- rażące naruszenie art. 6 K.p.a. w związku z art. 92a ust. 1 oraz lp. 2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w związku z nałożeniem kary pieniężnej za inne naruszenie niż wskazane w treści protokołu kontroli,
- naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez porzucenie obowiązku rozpatrzenia sprawy.
W konsekwencji powyższego wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji,
- zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania i obciążenie nimi Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
W ocenie strony, organ rozpatrzył złożony wniosek o wzruszenie decyzji ostatecznej w sposób nieobiektywny, mając na względzie wyłącznie interes Skarbu Państwa, nie dokonując szczegółowej analizy podstawy wniosku i przywołanej przez stronę szczegółowej argumentacji.
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w S. decyzją z dnia [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawą nałożenia kary było stwierdzenie wykonywania przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym. Wysokość kary pieniężnej została ustalona na podstawie lp. 2.1 załącznika nr 3 oraz art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2017r., poz. 2200). W chwili kontroli skarżący pojazdem przewoził grupę dzieci do Zespołu Szkół w K. (zakończenie przewozu). W wyniku kontroli organ orzekł, iż na podstawie zeznań kierowcy oraz okazanych dokumentów kontrolowany podmiot realizuje przewozy regularne specjalne w zakresie dowozu dzieci do szkoły, zgodnie z definicją określoną w art. 4 pkt 9 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu, przewoźnik powinien przed rozpoczęciem świadczenia usług przewozowych w ramach przewozu dzieci uzyskać zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Z uwagi na fakt nieokazania tegoż zezwolenia bądź jego wypisu, organ uznał, iż doszło do popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 2.1 ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie strony, przy wydawaniu wskazanej decyzji i w jej uzasadnieniu organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, poprzez penalizację innego czynu niż ten stwierdzony w toku kontroli drogowej - organ w toku kontroli stwierdził naruszenie polegające na nieposiadaniu zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych.
Skarżący przedstawił swoją interpretację przepisów ustawy o transporcie drogowym i stwierdził, że organ z rażącym i oczywistym naruszeniem art. 6 K.p.a. zrównuje instytucję przewozu regularnego i regularnego specjalnego, chociaż ustawodawca przewidział odrębne definicje, funkcje i zakres tych przewozów, zawarte w art. 4 pkt 7 i 9 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący podkreślił, że w przypadku przewozów regularnych specjalnych ustawodawca nie sprecyzował szczególnych warunków świadczenia tego typu usług (pozostawiając to do umownych ustaleń pomiędzy zleceniodawcą a przewoźnikiem), to i naturalną konsekwencją jest brak uregulowania sankcji finansowych w przypadku niestosowania się przewoźnika do obowiązków określonych w ustawie dot. uzyskania zezwolenia na linię regularną specjalną.
W ocenie strony, organ zastosował sankcję określoną w lp. 2.1 wyłącznie w celu mylnie rozumianego zaspokojenia interesu Skarbu Państwa i w celu uzupełnienia statystyk kontrolnych, ignorując zasady określone w art. 6 K.p.a. Takie działanie organów administracji jednak jest bardziej charakterystyczne dla państw o reżimach autorytarnych, niźli w krajach o ugruntowanej demokracji (art. 2 Konstytucji RP).
Na marginesie skarżący dodał, iż zgodnie z treścią wyroku WSA w Poznaniu sygn. III SA/Po 327/16 wykonywanie przewozów na zasadach stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej w ogóle nie podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia. W wyroku tym zawarto stwierdzenie, że brzmienie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. Urz. UE L z 2009 r. nr 300, poz. 88 z późn. zm.), rzutuje na konieczność prounijnej wykładni przepisów art. 4 pkt 9 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o transporcie drogowym i w konsekwencji przyjęcie, że niepubliczny, regularny przewóz uczniów i studentów do i z instytucji edukacyjnej nie wymaga uzyskania przez przedsiębiorcę zezwolenia.
Skarżący przywołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1056/2010, w świetle którego rażące naruszenie prawa oznacza kwalifikowaną wadę decyzji ostatecznej, która stanowi rezultat naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności zaś przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.
W niniejszym przypadku organ nałożył karę za inne naruszenie, niż popełnione w rzeczywistości, co w sposób oczywisty stanowi kwalifikowaną wadę zakończonego postępowania. Strona bynajmniej nie wnosi niniejszym pismem o ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Przeciwnie - strona jedynie wskazuje, iż komentowana kara pieniężna została nałożona w oparciu o wadliwą podstawę prawną, wskutek czego uznać należy za niesporne, że organ dopuścił się w niniejszej sprawie rażącego naruszenia przepisów postępowania. Odmowa przez organ wzruszenia powyższej decyzji narusza zasady określone w art. 7 K.p.a., w zakresie obowiązku rozstrzygania spraw administracyjnych z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.
Skarżący nie zgodził się z motywami uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził, że organ analizując okoliczności stosowania przepisów art. 155 K.p.a. nie uwzględnia faktu, iż nie jest to norma autonomiczna, której zastosowanie nie wymaga uwzględnienia innych norm procesowych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i nie zgadzając się z zarzutami skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
Zgodnie z art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Działając w ramach uznania organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. A zatem przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym biorąc jednocześnie pod uwagę przesłanki z art. 155 K.p.a.(jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony) organ na wniosek strony lub z urzędu może zmienić lub uchylić taką decyzję choćby była ostateczna.
Analizowany przepis wprowadza możliwość usuwania z obrotu prawnego decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Chodzi zatem o takie decyzje, które organ administracji uważa z różnych względów za niecelowe lub sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Nie ma natomiast decydującego znaczenia to, czy decyzja ostateczna jest zgodna, czy też sprzeczna z prawem. Podstawowe znaczenie dla zastosowania trybu określonego w art. 155 K.p.a. ma stwierdzenie, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji.
Zauważyć należy, że decyzja weryfikowana w trybie art. 155 K.p.a. może być zgodna z prawem lub dotknięta wadami niekwalifikowanymi, takimi które nie dają podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Natomiast stwierdzenie istnienia podstaw do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 K.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 K.p.a.) prowadzi do niedopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w tym trybie. Wynika to z tego, że nie można dokonywać zmiany decyzji dotkniętej wadą nieważności w celu jej sanowania.
Warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 lub 155 K.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.
Podkreślić należy, że uchyleniu lub zmianie mogą ulec jedynie takie decyzje niewadliwe, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Nie jest to możliwe w przypadku decyzji związanej, która nie przewiduje dla organu możliwości wyboru rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Ten rodzaj decyzji powoduje, że organ, stwierdzając istnienie określonej przesłanki (stanu faktycznego) zobligowany jest wydać wskazane rozstrzygnięcie. W sytuacjach, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca organom określone rozwiązanie, przepis ten nie znajduje zastosowania. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z takim charakterem decyzji, bowiem po stwierdzeniu wystąpienia określonego stanu faktycznego organ ma obowiązek wydania decyzji nakładającej karę.
Jak stwierdzono w tezie pierwszej wyroku NSA z 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt III SA 1388/99), w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 155 K.p.a. organ administracji nie stosuje prawa materialnego. Nie bada zatem czy wydana decyzja jest zgodna z przepisami. Organ administracji orzekający w trybie art. 155 przeprowadza kontrolę wydanej decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, tj. bada, czy za zmianą albo uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (wyrok NSA z 13 sierpnia 1997 r., III SA 854/96,). Nie jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy.
Organy wydając decyzję w trybie art. 155 K.p.a. nie mogły czynić ustaleń faktycznych dotyczących decyzji, miały jedynie stwierdzić czy można uchylić lub zmienić tę decyzję w oparciu o przesłanki z art. 155 K.p.a. (wyrok NSA sygn. akt II OSK 124/16).
Organ, dysponując zgodą strony na zmianę lub uchylenie decyzji, w pierwszej kolejności ustala, czy przepisy prawa materialnego dają mu możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, a dopiero później rozważa, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest wprawdzie postępowaniem odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła weryfikowana decyzja ostateczna, to jednak toczy się w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne i nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Zastosowanie trybu z art. 155 K.p.a. nie może bowiem prowadzić do rozpatrzenia sprawy niejako w "trzeciej’ instancji oraz obejścia przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 K.p.a.) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (wyrok NSA sygn. akt I OSK 586/06, www.nsa.gov.pl.).
Należy stwierdzić, że przepis art. 155 K.p.a. nie może mieć zastosowania do decyzji, w drodze których nakładane są kary administracyjne za czyny, które w nauce prawa administracyjnego są nazywane deliktami administracyjnymi, a więc sankcje administracyjne o charakterze represyjnym grożące za naruszenie nakazów czy zakazów wynikających z przepisów prawa administracyjnego, mające na celu dyscyplinowanie adresatów norm prawnych w zakresie przestrzegania przepisów prawnych (podobnie wyrok NSA sygn. akt II OSK 533/16).
Dodać też należy, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wskazał na czym polegać może słuszny interes strony i uznał, że skarżący nie wykazał takiego interesu, a jedynie subiektywne przekonanie o swoim pokrzywdzeniu wydaną decyzją nakładającą karę za brak zezwolenia na prowadzenie transportu regularnego specjalnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione, bowiem jak sąd wskazał w niniejszym uzasadnieniu, w sprawie rozpatrywanej na podstawie art. 155 K.p.a., nie jest prowadzone postępowanie wyjaśniające inne niż dotyczące zaistnienia przesłanek wynikających z ww. przepisu, nie są także stosowane przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną decyzji, o której uchylenie wnioskował skarżący.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie dopatrzył się w wydanych decyzjach naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło