II SA/Sz 216/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędzia WSA Barbara Gebel Protokolant Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego o d d a l a skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 31a pkt 2 oraz art. 43 ust 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) art. 104 Kpa, oraz na podstawie uchwały nr XXXIX/247/97 Rady Miejskiej z dnia 29 kwietnia 1997 r. w sprawie upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej oraz jego zastępcy do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie wykonywania zadań własnych i zleconych gminy , po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r.- udzielił K. B. pomocy w postaci specjalnego, bezzwrotnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na częściowe pokrycie wydatków na leki, przejazdy, kontynuację leczenia. W uzasadnieniu decyzji Kierownik OPS wskazał, powołując się na przeprowadzony wywiad środowiskowy, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w oparciu o rentę inwalidzką w kwocie [...]zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe ustalone na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynoszące dla gospodarstwa jednoosobowego [...] zł. Organ przyznał jednak wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy mając na uwadze jego częściową niezdolność do pracy i dochód, który nie zabezpiecza w pełni potrzeb strony, przy czym wyjaśnił, że zasiłek ten przyznany został w miarę posiadanych środków. K. B. nie zgadzając się z tą decyzją stwierdził w odwołaniu, że przyznana pomoc jest zbyt niska i nieadekwatna do realiów, ogranicza jego prawo do dostępu do leczenia, rehabilitacji leczniczej i zakupu leków. Z posiadanego dochodu w postaci renty inwalidzkiej w kwocie [...] zł nie jest w stanie pokryć związanych z tym wydatków jak też kosztów przejazdów środkami komunikacji miejskiej, zakupu środków ortopedycznych oraz kosztów utrzymania. Odwołujący się wniósł o zmianę decyzji organu I instancji i przyznanie Mu środków finansowych w pełnej kwocie tj. [...] zł. miesięcznie na pokrycie kosztów leczenia oraz o przyznanie zasiłku stałego pokrywającego w całości koszty zakupu leków, leczenia, przejazdów, rehabilitacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 31a i art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. ), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Kolegium ustaliło, podobnie jak wcześniej organ I instancji, że dochód strony liczony w myśl art. 2a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy, czyli kwotę [...]zł. U wnioskodawcy bezspornie występuje niepełnosprawność, ale dochód jest wyższy niż kryterium dochodowe i z tego względu nie kwalifikuje się On do pomocy społecznej na zasadzie art. 4 ust. 1 ustawy. Stwierdzając, że organ I instancji przyznał stronie specjalny zasiłek celowy na podstawie art. 31a ustawy o pomocy społecznej, przy uwzględnieniu sytuacji materialno-bytowej i potrzeb wnioskodawcy, ale także możliwości pomocy społecznej, a więc w ramach tzw. uznania administracyjnego, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał dalej, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej są ograniczone i w tej sytuacji wielkość tej pomocy musi być ograniczona, nie każda zgłoszona potrzeba może być zaspokojona. K. B. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji w całości i - podobnie jak wcześniej w odwołaniu - wniósł o przyznanie środków na kontynuację leczenia, zakup leków, pokrycie kosztów przejazdów komunikacją miejską i zakupu przedmiotów ortopedycznych a także "stałej pomocy- zasiłku z ośrodka pomocy społecznej". W uzasadnieniu skarżący powołując się na swoje inwalidztwo oraz ustawowy obowiązek pomocy ze strony Państwa Polskiego wskazał, że uzyskiwana renta nie wystarcza na zaspokojenie Jego potrzeb życiowych, a zwłaszcza na pokrycie kosztów jego leczenia, gdyż na ten cel potrzebuje [...] zł. miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddaleni i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie, wobec wniosku o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i przyznania skarżącemu środków we wskazanej w skardze wysokości i na określone w niej cele, wyjaśnić trzeba, że sądy administracyjne nie wydają rozstrzygnięć merytorycznych w zastępstwie organów administracji publicznej właściwych do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy. Sprawują natomiast, jak wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie posiada zatem kompetencji do przyznawania świadczeń, do nadawania uprawnień itp. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja w istotny sposób narusza prawo materialne lub przepisy procedury administracyjnej sąd - w zależności od rodzaju uchybienia- taką decyzję wadliwą uchyla lub stwierdza jej nieważność. Sądowa kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, dokonana według wyżej wskazanego kryterium zgodności z prawem, a także w granicach rozstrzygania zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi, bowiem decyzja ta prawa nie narusza. Przypomnieć należy, że z przedłożonych sądowi akt administracyjnych wynika, że K. B. wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie " zasiłku – pomocy finansowej na kontynuację leczenia i zakupu leków, przejazdy komunikacją miejską, rehabilitację leczniczą." Stosownie do art. 61 § 1 Kpa żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. Przedmiot ten został przez organ I instancji prawidłowo sprecyzowany jako dotyczący zasiłku celowego o jakim stanowi art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zgodnie z którym "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej." Zasiłek celowy, jak sama nazwa wskazuje, przyznany może być na cele związane z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej, przykładowo wymienionej w art. 32 ust.2 tj. "w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu." Podkreślenia wymaga, że określone w cytowanym przepisie świadczenie pomocy społecznej nie ma charakteru obligatoryjnego, o czym świadczy zwrot ustawowy: "może być przyznany", jego przyznanie następuje w ramach uznania administracyjnego. Jednakże przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia na podstawie art. 32 ust 1 ustawy o pomocy społecznej , obok wystąpienia co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11, jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o pomoc tzw. kryterium dochodowego. Wynika to z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, na co zasadnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu prawnym swojej decyzji. Organy orzekające trafnie też przyjęły, że w przypadku skarżącego, gospodarującego samotnie, to kryterium dochodowe wynosiło 461 zł (vide: obwieszczenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwoty dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania niektórych świadczeń pomocy społecznej od 1 czerwca 2003r.- MP Nr 21, poz. 326). Tymczasem dochód K. B. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, prawidłowo ustalony w zaskarżonej decyzji, liczony zgodnie z art. 2a ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wynosił [...] zł. a więc przekraczał wskazane wyżej kryterium dochodowe, co uniemożliwiło przyznanie stronie zasiłku celowego na podstawie art. 32 ust. 1 tej ustawy. Organ I instancji, stosując prawidłowo określone w ustawie zasady orzekania w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej, wobec poczynionych w oparciu o przeprowadzony wywiad ustaleń co do rodzaju niepełnosprawności wnioskodawcy (zwyrodnienie kręgosłupa i stawu biodrowego) i wynikających z niej potrzeb leczniczo-rehabilitacyjnych rozważył przesłanki z art. 31 a pkt 2 i przyznał stronie na tej podstawie prawnej specjalny zasiłek celowy. W myśl wskazanego przepisu, stanowiącego materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust.1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy, przy czym wysokość tego zasiłku nie może być wyższa niż 100 % kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1. Jak wynika to z przedstawionego stanu prawnego, specjalny zasiłek celowy, podobnie jak wyżej wskazany zasiłek celowy, również nie jest świadczeniem o charakterze obowiązkowym, a jego przyznanie następuje w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej wydanej w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy organ nie naruszył granic tego uznania. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzić trzeba, że nie doszło w niej do naruszenia granic uznania administracyjnego. Nie negując twierdzeń skarżącego co do Jego stanu zdrowia, potrzeb leczniczo-rehabilitacyjnych i sytuacji materialno-bytowej należy mieć jednak na względzie, że kwota przyznanego Mu zasiłku specjalnego celowego tj. [...] zł zbliżona jest do połowy górnej granicy tego świadczenia, określonej przez ustawodawcę jako nie wyższej niż 100% kryterium dochodowego, a zatem nie więcej niż [...]zł. Oznacza to, że organ I instancji rozważył wszystkie okoliczności jakie należało w sprawie mieć na uwadze i wyważył z jednej strony potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. W tym stanie sprawy, okoliczność, że wysokość przyznanej pomocy, jak wynika to zarówno z odwołania jak i z treści skargi do sądu, nie satysfakcjonuje skarżącego, nie daje podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja niezgodna jest z prawem. Skarżący, domagając się przyznania świadczenia w określonej przez siebie wysokości nie dostrzega, iż ustawa o pomocy społecznej (w brzmieniu obowiązującym w dniu zaskarżonej decyzji) jak sama nazwa wskazuje, ma na celu niesienie pomocy osobom, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, ale nie gwarantuje zaspokojenia wszelkich ich potrzeb życiowych. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 4 " potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej." Do notoriów sądowych należą skargi osób, które nie posiadają żadnego dochodu, lub dochód ten uzyskują znacznie niższy od przewidzianego co do nich kryterium dochodowego, a którym przyznano świadczenia obligatoryjne w minimalnej wysokości, bądź w ogóle nie przyznano pomocy, jeśli ubiegały się o świadczenia przyznawane w ramach uznania administracyjnego. W tym kontekście, wyjaśnienie organu odwoławczego dotyczące ograniczonych możliwości organu I instancji z uwagi na niedostatek środków finansowych i wzrastającą liczbę osób potrzebujących pomocy jest w pełni przekonywujące. Z powyższych przyczyn brak było podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.