II SA/Sz 218/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...]r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej na rzecz skarżącego M. M. kwotę [....] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. M. w dniu 3 stycznia 2006 r. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z prośbą o wypłacenie dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia [...] odmawiającą M. M. wypłaty należności za wykonywanie zadań wykraczających poza obowiązku służbowe. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że bezspornym jest fakt przeprowadzenia przez M. M. szkolenia z zakresu technik interwencji oraz walki wręcz dla funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w S. oraz przygotowania drużyny Aresztu Śledczego w S. biorącej udział w Turnieju Okręgowym. Działalność ta była dobrowolna, wynikała z inicjatywy skarżącego i nie mieściła się w ramach czasu służby, jak również nie nawiązano ze skarżącym żadnej umowy cywilnoprawnej określającej czas, zakres i wynagrodzenie za wykonywane dodatkowo zadania. Zdaniem organu odwoławczego art. 108 ustawy o Służbie Więziennej nie daje podstawy do wypłaty określonych przez skarżącego należności bowiem ustawodawca nie określił warunków otrzymywania wynagrodzenia za wykonywanie zadań zleconych wykraczający poza obowiązki służbowe, nie określił rodzaju tych zadań, wysokości i sposobu obliczania wynagrodzenia oraz trybu jego wypłacania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. M. wniósł o uchylenie tej decyzji. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu i podniósł, że z treści art. 108 o Służbie Więziennej nie wynika czy wykonywanie zadań wykraczających poza obowiązki służbowe ma występować z inicjatywy pracownika, czy też z inicjatywy konkretnego aresztu śledczego. Zdaniem skarżącego istotne jest to, czy funkcjonariusz faktycznie wykonywał czynności, które nie mieszczą się w zakresie jego czynności służbowych i czy jednostka organizacyjna zleciła wykonywanie tych czynności (z inicjatywy własnej czy funkcjonariusza). Zdaniem skarżącego podstawą odmowy wypłaty tego wynagrodzenia byłaby jedynie taka sytuacja, w której podjąłby się wykonania określonych czynności bez zlecenia, niejako wbrew woli przełożonych. Wykonywanie czynności, o których mowa powyżej odbywało się na zlecenie władz Aresztu Śledczego w S., czyli za wiedzą i zgodą właściwych organów. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia [...] W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawach dotyczących pełnienia służby przez funkcjonariuszy więziennictwa, element administracyjny związany jest z załatwianiem spraw osobowych. Wynagrodzenie za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe, funkcjonariusz może otrzymać na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej tylko w przypadku, gdy warunki wynagradzania za takie zadania zostały określone w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym w oparciu o art.108 ust.3 tej ustawy. Przepis, który przewidywałby wynagrodzenie dla funkcjonariuszy więziennictwa, za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe, a polegających na prowadzeniu szkoleń z zakresu technik oraz walki wręcz, nie został wydany. Ponadto w ocenie Sadu przedmiot niniejszej sprawy nie należy do katalogu wyszczególnionego w ustawie o Służbie Więziennej zawierającego i określającego sprawy osobowe funkcjonariuszy. Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Uposażenie funkcjonariusza składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia( art. 97). Wynagrodzenie, o którym mowa w art. 108 ustawy nie jest dodatkiem do uposażenia, lecz " innym świadczeniem pieniężnym funkcjonariuszy". Skoro sprawa wynagrodzenia za czynności zlecone poza obowiązkami służbowymi funkcjonariuszy nie mieści się w pojęciu spraw osobowych to nie może być ona załatwiana w trybie administracyjnym. W takiej sytuacji zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej. Od powyższego wyroku M. M. złożył skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 31 ust. 2, art. 104 ust.1 pkt 4 i art. 108 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej w związku z art. 156 § 1 pkt 2 .Kpa. oraz w związku z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Szczecinie. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Wojewódzki Sad Administracyjny porównując zapis art.31 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresy spraw osobowych funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz właściwości przełożonych w tych sprawach doszedł do wniosku, że sprawa wynagrodzenia funkcjonariusza za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe nie mieści się w przedstawionym w § 1 w/w rozporządzenia katalogu spraw osobowych funkcjonariuszy. Ponadto Sąd stwierdził, że funkcjonariusz może otrzymać wynagrodzenie za wykonywanie zadań zleconych w oparciu o przepis art. 108 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej tylko w przypadku, gdy warunki wynagrodzenia za takie zadania określone zostały w rozporządzeniu wykonawczym wydanym w oparciu o art. 108 ust. 3. Natomiast przepis przewidujący wynagrodzenia funkcjonariusza więziennictwa za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe, a polegających na prowadzeniu szkoleń z zakresu technik oraz walki wręcz nie został wydany. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że oba przedstawione wnioski nie znajdują oparcia w przepisach ustawy o Służbie Więziennej. Przepis art. 31 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wymienia w katalogu spraw osobowych, o których mowa w ust.1, między innymi ustalenie uposażenia oraz inne konieczne czynności związane z realizacją wynikających ze stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Ustęp 4 art.31 ustawy określa tryb odwoławczy od decyzji w sprawach osobowych, a więc od decyzji dotyczących spraw wymienionych w ust. 2 art.31. Artykuł 31 ustawy jest nadrzędny w stosunku do rozporządzenia z 27 listopada 2002r., które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 31 ust.3 ustawy. Nie można zatem uznać, że do spraw osobowych należą wyłącznie sprawy wymienione w § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 listopada 2002 r., a ustalenie dodatkowego wynagrodzenia za zadania zlecone do nich nie należy, bo nie zostało tam wskazane. Byłoby to sprzeczne z przywołanym wcześniej zapisem ustawowym. Ustalenie prawa do dodatkowego wynagrodzenia za zadania zlecone wykraczające poza obowiązki służbowe i określenie jego wysokości należy do organu administracji, któremu funkcjonariusz jest podporządkowany. Jest to stosunek administracyjny, a wydanie w tym zakresie decyzji administracyjnej jest czynnością związaną z realizacją uprawnień funkcjonariusza wynikających z treści stosunku służbowego (art. 31 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 P.p.s.a. Ponadto Sąd I Instancji stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji równocześnie wypowiedział się o merytorycznej zasadności żądania skarżącego stawiając tezę, że wynagrodzenie za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe, funkcjonariusz może otrzymać w oparciu o przepis art. 108 ust. 1 ustawy, tylko w przypadku gdy warunki wynagrodzenia za takie zadania zostały określone w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na podstawie art. 108 ust.3 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, ze rozstrzygnięcie tej kwestii należy do organów administracji w postępowaniu dwuinstancyjnym i przy umożliwieniu skarżącemu skorzystania ze środków odwoławczych . Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest żądanie funkcjonariusza służby więziennej M. M. wypłaty należności za wykonywanie zadań wykraczających poza obowiązki służbowe. Bezspornym jest fakt, że M. M. przeprowadzał szkolenia z zakresu technik interwencji i walki wręcz dla funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w S. oraz przygotowywał drużynę Aresztu Śledczego w S. do udziału w Turnieju Okręgowym. Zadania te wykraczały poza obowiązki służbowe skarżącego. Organ I instancji rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 3 stycznia 2006 r. uznał, że "szkolenie funkcjonariuszy z zakresu technik samoobrony nie było zadaniem zleconym przez Dyrektora Aresztu Śledczego w S., a wynikało z dobrowolnego zgłoszenia raportem z dnia 5 lipca 2001 r. do wykonywania tych czynności. Zadania te winny być wykonywane w czasie godzin służby." Natomiast organ II instancji utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że "działalność była dobrowolna i wynikała z inicjatywy Pana M. M."." Działalność ta nie mieściła się w ramach czasu pracy." Organy obu instancji z naruszeniem art. 7 i 77 Kpa nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego nie wskazały dowodów, które ich zdaniem uzasadniają tezę, że nie były to zadania zlecone wykraczające poza obowiązki służbowe o których jest mowa w art. 108 ust 1 ustawy o Służbie Więziennej. Żądanie wypłaty dodatkowego wynagrodzenia dotyczy dwóch odrębnych stanów faktycznych: wypłaty wynagrodzenia za szkolenie funkcjonariuszy z zakresie technik interwencji i wypłacenia wynagrodzenia za przygotowanie drużyny Aresztu Śledczego w S. do udziału w Turnieju Okręgowym. Odnośnie żądania wypłaty wynagrodzenia za szkolenie z zakresu technik interwencji i walki wręcz należy stwierdzić, że skarżący raportem z dnia 5 lipca 2001r. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. "o zatwierdzenie planu szkolenia grypy funkcjonariuszy z zakresu taktyki i interwencji". Na raporcie tym widnieje adnotacja Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego o wyrażeniu zgody. Z treści tego dokumentu nie wynika jednoznacznie czy zadania te były zadaniami zleconymi o których mowa w art. 108 ust. 1 ustawy i jakie znaczenie ma wyrażenie zgody na ich przeprowadzenie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe i dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przy uwzględnieniu zatwierdzonych konspektów do zajęć z technik interwencji. Powyższe stwierdzenia dotyczą również rozpoznania żądania wypłacenia wynagrodzenia za przygotowanie funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w S. do Okręgowego Turnieju. Z protokołu z dnia 30 września 2002 r. z posiedzenia Komitetu organizacyjnego I Okręgowego Turnieju Działu Ochrony z Technik Interwencji i Samoobrony organizowanego przez Areszt Śledczy w S. w dniach 25-27 października 2002r. wynika że M. M. wchodził w skład Komitetu organizacyjnego i był odpowiedzialny za dobór i przygotowanie zawodników, przygotowanie obsługi zawodników, przygotowanie obsługi technicznej zawodów, zakup niezbędnych artykułów, okolicznościowych upominków dla uczestników i nagród rzeczowych dla zwycięzców. Protokół został zatwierdzony przez Dyrektora Aresztu w S. Uprawnienie funkcjonariusza do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązku służbowe wynika z art. 108 ust 1 ustawy o Służbie Więziennej. Brak przepisów wykonawczych wydanych na postawie art.108 ust.3 ustawy nie przesądza co do zasady o niezasadności żądania. Rozstrzygnięcie tej kwestii należy do kompetencji organów administracji. Skarżący pismem z dnia 3 stycznia 2006 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe w latach 2001 – 2003. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy rozpatrując wniosek skarżącego powinny uwzględnić treść art. 103 ustawy o Służbie Więziennej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135, 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.