II SA/Sz 227/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie częściowego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539), art. 64 pkt 2, art. 106 ust. 1, art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) Dyrektor Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Starosty ustalił miesięczną opłatę za pobyt F. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości [...] zł na okres [...] miesięcy tj. od [...] r. do [...] r. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły wydatki wnioskodawcy ponoszone na leki w związku z przewlekłą chorobą, na którą cierpi od wielu lat. Ponadto ustalił, że wydatki związane z leczeniem wynoszą średnio miesięcznie około [...] zł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi dochód strony w wysokości [...] zł, na który składa się świadczenie ZUS- renta inwalidzka, zaś 70 % tej kwoty obliczonej zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 wynosi [...] zł, którą to kwotę pomniejsza się o kwotę zwolnienia, czyli [...] zł ([...] - [...] = [...] ). Obliczona w powyższy sposób kwota [...] zł stanowi miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją F. K. wniósł od niej odwołanie wnosząc przy tym o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej wyższy dochód od obowiązującego do naliczenia odpłatności 70 % za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, będącego podstawą do zmniejszenia tej odpłatności. Jednocześnie odwołujący podał, że w jego ocenie Dyrektor Centrum Pomocy Rodzinie bez przeprowadzenia postępowania i powiadomienia strony zmienił decyzję własną niezgodnie z przepisem art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Uzupełniając swoje odwołanie F. K. podał, że nie zgadza się z wyliczeniem jego dochodu, co ma wpływ na ustalenie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ drugiej instancji podał, że stosownie do art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. F. K. złożył w dniu [...] r. wniosek do Centrum Pomocy Rodzinie o zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...]. W związku z powyższym został przeprowadzony wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że wnioskodawca jest osobą, która leczy się na przewlekłe choroby od wielu lat. Organ wyjaśnił, że z dokumentacji wynikało, że strona wymaga stałego przyjmowania leków. W oparciu o dołączone faktury ustalono, że skarżący ponosi koszty związane z leczeniem średnio miesięcznie [...] zł, zaznaczając, że kwota do zapłaty przez pacjenta określona na wystawionych fakturach jest niższa niż kwota brutto wynikająca z faktury. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że ocena wydatków przez organ pierwszej instancji jest prawidłowa. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że odpłatność za pobyt osoby pełnoletniej, posiadającej dochód ustala się w stosunku do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na mocy skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1, obowiązującej uprzednio ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Powyższy przepis stanowił, że miesięczną opłatę za pobyt osoby pełnoletniej, mającej dochód ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej wart. 8 ust. 1 pkt 1 wynoszącej obecnie 954 zł, opłata ta jednak nie może być wyższa niż 70 % dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Kolegium odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego prawidłowości wyliczenia wysokości tej opłaty podało, że podstawę do ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej stanowił dochód F. K. w wysokości [...] zł, zaś 70 % tej kwoty obliczonej stosownie do powołanego art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowiło [...] zł. Uzyskaną w ten sposób kwotę należało pomniejszyć o kwotę przyznanego zwolnienia z odpłatności tj. [...] zł, a otrzymana w ten sposób kwota [...] zł stanowiła wysokość odpłatności. Wobec powyższego organ drugiej instancji wskazał, że powyższa kwota została prawidłowo ustalona. Zdaniem Kolegium w świetle zebranej dokumentacji nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut strony dotyczący zmiany przez organ pierwszej instancji decyzji własnej, bez przeprowadzenia postępowania i powiadomienia strony, niezgodnie z art. 106 ust. 5, gdyż w ocenie organu zaskarżona decyzja nie zmienia wcześniej wydanych decyzji na niekorzyść strony, bowiem na mocy zaskarżonej decyzji strona uzyskała częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, z którego wcześniej nie korzystała. F. K. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc przy tym o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie wniósł o przywrócenie praw nabytych na podstawie wcześniejszych decyzji Centrum Pomocy Rodzinie. Zarzucając nieprawidłowe i krzywdzące ustalenie dochodu na kwotę [...] zł, będące podstawą przyznania zwolnienia, a także pominięcie w decyzji Kolegium art. 106 ust. 3 b ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie wskazał, że w wyniku waloryzacji w [...] roku jego dochód wzrósł poniżej 10 % kryterium dochodowego t.j. o kwotę [...] zł. W ocenie skarżącego jego dochód netto stanowi kwotę [...] zł, a zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej powinno być ustalone podobnie jak we wcześniej wydanej decyzji Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] r. F. K. wyjaśnił, że cierpi na chorobę przewlekłą, wymagającą przyjmowania leków. Jednocześnie wniósł o wyjaśnienie zasadności żądania przez Centrum Pomocy Społecznej faktur za leki, gdy rodzaj leku wskazuje na określone schorzenie, i czy powyższe stanowi tajemnicę lekarską. Zdaniem skarżącego w sposób nieprawidłowy i krzywdzący nastąpiło ustalenie wysokości wydatków na leki, jednocześnie zaznaczył, że nie wszystkie leki musi kupować co miesiąc. Reasumując skarżący wniósł o przywrócenie prawa nabytych na podstawie decyzji Starosty z dnia [...] r. dotyczącej zwolnienia z opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, utrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto SKO w odpowiedzi na pytanie pełnomocnika skarżącego wyjaśniło, że dotacje na odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] przekazuje Wojewoda. Podało też wysokość dotacji na 1 mieszkańca DPS w latach : [...] – [...] zł [...] – [...] zł [...] – [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego aktu prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. W myśl art. 87 ust. 8 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego "osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Zasady te ustalone zostały w przepisach ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej i jak wynika z art. 4 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na rodzinę nie przekracza na osobę samotnie gospodarującą 447 złotych. Zasady odpłatności w domu pomocy społecznej wynikają z art. 35 ustawy z 29 listopada o pomocy społecznej i miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z zastrzeżeniem, że opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustalono w § 1 zweryfikowane kryteria dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 477 zł, rozporządzenie weszło w życie 1 października 2009r. Kolejnym aktem prawnym odnoszącym się do przedmiotowej sprawy jest rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. § 7 rozporządzenia wymienia dokumenty przy pomocy, których ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny, przy czym z ust. 1a wynika możliwość wystąpienia przez organ o przedłożenie innego dokumentu jeżeli jest to niezbędne do potwierdzenia okoliczności, sprawy mających znaczenie dla wysokości świadczeń. Jak wynika z akt sprawy F. K. złożył wniosek [...]r. do Centrum Pomocy Rodzinie o zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Osoby przyjęte do domu opieki społecznej przed dniem 1 stycznia 2004r. (taką osobą jest F. K.) ponoszą opłaty na tzw. "starych zasadach" tj. określonych w art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990r., jednak w odniesieniu do zwalniania z odpłatności ma zastosowanie art. 64 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Sąd podziela też pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...]r. sygn.akt [...], z którego wynika, że zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej całkowite lub częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opiera się na uznaniu administracyjnym. Organ nie ma więc obowiązku zwolnić od ponoszenia opłaty - jest to jego uprawnienie. Zdaniem skarżącego podstawą do zwolnienia z odpłatności powinna być jego długotrwała choroba, a jednocześnie uważa on, że organy nieprawidłowo ustaliły wysokość jego dochodu. Sąd nie podziela tych argumentów. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że szczegółowo została przeanalizowana sytuacja dochodowa skarżącego, a jego dochód ustalono prawidłowo w oparciu o przedstawione wyżej przepisy prawa. Organ wziął pod uwagę wydatki na leki, ale też to, że dom pomocy społecznej zapewnia całodobową opiekę i zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe i społeczne, a jak wcześniej zaznaczono dotacja na jednego mieszkańca DPS w [...]r. wyniosła [...] zł. Na podstawie dokonanych ustaleń organy doszły do przekonania, że uzasadnione jest częściowe zwolnienie skarżącego z odpłatności. W ocenie Sądu decyzje organów administracji obu instancji nie przekraczają granic uznania administracyjnego i nie naruszają przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd nie znalazł też podstaw do stwierdzenia, że naruszono art. 106 ust. 5, gdyż ten przepis dotyczy działania organu z urzędu, a w niniejszej sprawie organ działał na wniosek. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.