II SA/Sz 227/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Pismem [...] Prokuratury Rejonowej złożył do Starosty wniosek o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania Z. P., w oparciu o dyspozycję art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Uzasadniając wniosek prokurator podniósł, że w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko Z.P. ustalono, że posiada on uprawnienia do kierowania samochodem wydane przez Starostę, a jednocześnie pobiera on przyznaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rentę. Do wniosku załączono m.in. kopie opinii specjalistycznej lekarza konsultanta z[...], orzeczenia lekarza ZUS[...]zaświadczenia o stanie zdrowia [...]oraz orzeczenia [...]. Po rozparzeniu wniosku prokuratora Starosta decyzją [...] , w oparciu o art. 104 §1 i 77 § 1 K.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym odmówił skierowania S. P. na kontrolne badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że informacja, która stanowi podstawę skierowania na badanie lekarskie nie może być informacją hipotetyczną i niewystarczające jest pojawienie się wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. W opinii organu zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do skierowania kierowcy na badanie, ponieważ poddanie się jakiejkolwiek osoby odpowiedniemu badaniu lekarskiemu z urzędu lub na jej wniosek, nie czyni uznaniem tejże osoby za osobę chorą. Od wskazanej decyzji prokurator wniósł w dniu [...] odwołanie, zarzucając organowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż brak jest przesłanek do skierowania S. P. na kontrolne badania lekarskie w sytuacji rozpoznania u wymienionego uszkodzenia, co powoduje, iż istnieje podejrzenie, że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdem. Prokurator wskazał, że z przesłanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokumentacji medycznej jednoznacznie wynika, że S. P. cierpi na oraz zarówno podczas. W opinii prokuratora, skoro schorzenia kierowcy były na tyle poważne, że spowodowały orzeczenie niezdolności do pracy na stałe to do ustalenia zdolności do prowadzenia pojazdów niezbędne jest skierowanie S. P. na badania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 122 ust. 1 pkt 4 prawa o ruchu drogowym i oraz art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. Organ odwoławczy przedstawił pogląd, zgodnie z którym art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym został uchwalony w celu zapewnienia maksymalnego czuwania nad tym, aby osoby uprawnione do kierowania pojazdami miały wymagalną sprawność nie tylko w chwili uzyskania uprawnień, lecz także w okresie późniejszym. Podstawą do skierowania na badania mogą być jednak tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem takie jak np. informacja o pogorszonym stanie zdrowia czy objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wydania prawa jazdy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego sam fakt, że S. P. wystąpił o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego i że świadczenie to, w związku z orzeczeniem lekarza orzecznika, uzyskał, nie stanowi jeszcze o wystąpieniu przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. Organ podniósł, że pozostała dokumentacja, a w tym opinia specjalistyczna z [...] wskazuje na przeciwwskazania do wykonywania przez S. P. ciężkiej pracy fizycznej, pracy w pochyleniu i dźwigania ciężarów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło zdanie organu pierwszej instancji, iż sam fakt poddania się kierowcy badaniom nie może świadczyć jeszcze o uzasadnionych wątpliwościach, co do stanu zdrowia kierowcy. Organ podniósł również, że prokurator nie zawarł informacji, czy w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko S.P., podejrzany badany był przez biegłych sądowych, a jeśli tak, to jakie były wnioski wynikające z tych badań. Organ podkreślił także, że wspomniane badania z mocy ustawy wykonywane są na koszt badanego. W skardze skierowanej w dniu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prokurator jako skarżący zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 kpt u ustawy prawo o ruchu drogowym w związku z §2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 t. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu swojej skargi prokurator podtrzymał i rozwinął stanowisko przedstawione we wcześniejszym wniosku oraz odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Organ stwierdził, że w sprawie udowodniony został jedynie ten fakt, że S. P. został zaliczony do z przeciwwskazaniami. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że rzeczywiście istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia S. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 170 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga wniesiona przez prokuratora okazała się zasadna. Rzeczą powszechnie wiadomą jest, że stan zdrowia kierowcy jest istotnym czynnikiem bezpieczeństwa ruchu drogowego. Od niego zależy w dużej mierze, czy kierowca jest w stanie w sposób bezpieczny dla siebie i innych prowadzić pojazd, właściwie oceniać sytuację na drodze i w sposób odpowiedni reagować. Istotne zatem znaczenie ma nie dopuszczanie do kierowania pojazdem osób, których stan zdrowia stwarzałby zagrożenie dla innych uczestników ruchu. Cel ten ustawodawca realizuje w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) Prawo o ruchu drogowym poprzez wprowadzenie obowiązkowych badań lekarskich: wstępnych (art. 122 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy) oraz kontrolnych (art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy). Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazać zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Jak natomiast stanowi §2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami z dnia 7 stycznia 2004r. (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.), Starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z treści wskazanych przepisów wynika zatem uprawnienie organu do ingerencji w uprawnienia osoby posiadającej prawo do prowadzenia pojazdu, lecz wyłącznie w sytuacji spełnienia określonych warunków. Starosta może skierować określoną osobę na badania, jeśli posiada informację, że jej stan zdrowia może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Nie chodzi tu jednak o jakąkolwiek informację, lecz wyłącznie o informację wiarygodną. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepisy prawa nie określają co jest wiarygodną informacją. Musi ona jednak wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.01.2012 r., sygn.. I OSK 156/11). Wskazuje się tu np. na pochodzące z różnych źródeł informacje o pogorszonym stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 09.12.2010 r., sygn. III SA/Wr 433/10). W niniejszej sprawie organ pierwszej i drugiej instancji uznały, że przedstawione przez prokuratora materiały nie dały podstaw do przyjęcia aby w stosunku do S. P. istniały uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Sąd orzekający nie podziela tej opinii. Nieprzekonujące są argumenty przedstawione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji. To nie fakt uzyskania przez S.P. świadczeń z ubezpieczenia społecznego, lecz stan jego zdrowia wynikający z orzeczeń lekarskich stanowi przesłankę z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. To samo odnieść należy do argumentu powtórzonego za organem pierwszej instancji, że sam fakt poddania się kierowcy badaniom nie może świadczyć o uzasadnionych wątpliwościach co do stanu zdrowia kierującego. Jednocześnie, wbrew opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadniony jest wniosek, że fakt wydania przeciwwskazania do pracy w pochyleniu może świadczyć o wystąpieniu przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym ponieważ jazda na motocyklu często taką pozycję kierującego wymusza. Bez znaczenia jest natomiast, czy S. P. był badany przez biegłych sądowych. Rolą organu rozstrzygającego o skierowaniu na badania kontrolne jest bowiem wyłącznie ustalenie, czy w sprawie występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego, mogące mieć wpływ na kierowanie przez niego pojazdami, nie zaś ustalenie, czy takie przeciwwskazania rzeczywiście zachodzą. To ostatnie jest rolą lekarza specjalisty. Na marginesie należy wskazać, że nieprawidłowe jest także przywołanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że badania wykonywane są na koszt badanego. Okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla sprawy i nie może być brana pod uwagę jako argument przemawiający za bądź przeciw skierowaniu kierującego na badania kontrolne. Sąd orzekający podziela opinię prokuratora, który w słusznie wskazał, że w sprawie występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia S.P. Dokumentacja przedstawiona przez prokuratora potwierdza, że kierujący. Jest to dokumentacja medyczna sporządzona przez lekarzy zatem należy przyjąć ją za wiarygodną. Ból pojawiający się u kierującego, szczególnie nieoczekiwany, z pewnością może spowodować zagrożenie w czasie jazdy. Również wiążący się z tym spadek czucia, podczas, gdy jest ona wykorzystywana do obsługi pedału gazu i hamulca w samochodzie, może zagrozić bezpieczeństwu uczestników ruchu. Schorzenia te, niebezpieczne dla prowadzącego pojazd, są potencjalnie znacznie groźniejsze w czasie jazdy na motocyklu, która z jednej strony wymusza określoną pozycję (często pochyloną), a z drugiej - wymaga od kierującego umiejętnego balansowania ciałem w celu utrzymania równowagi oraz wykonywania manewrów. Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i Starosty zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego mogącym mieć wpływ na wynik ponieważ faktycznie w niniejszej sprawie zachodzą występują zastrzeżenia co do stanu zdrowia nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia S. P. Zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak również decyzja Starosty zostały zatem wydane z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, w związku z czym obie one podlegają uchyleniu.Ze względu na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 152 p.p.s.a.