II SA/Sz 228/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-05-29
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Katarzyna Sokołowska, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, wydając decyzję o przeznaczeniu nieruchomości do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, są związane wnioskiem organu wojskowego i czy mogą badać celowość oraz przydatność nieruchomości dla wskazanych celów?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, wydając decyzję o przeznaczeniu nieruchomości do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, nie są całkowicie związane wnioskiem organu wojskowego. Mają obowiązek przestrzegania zasad postępowania administracyjnego, w tym wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju przyznają organom uprawnienie do zbadania, w ramach oględzin, przydatności nieruchomości dla wskazanych celów i odstąpienia od nałożenia obowiązku świadczenia, jeśli nieruchomość okaże się nieprzydatna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Burmistrza, a następnie utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody, o przeznaczeniu pomieszczenia magazynowego o powierzchni 19.000 m.kw. należącego do C. S.A. do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżąca spółka podniosła zarzuty dotyczące m.in. nieprzydatności pomieszczenia, niemożliwości wydzielenia powierzchni bez szkody dla działalności, braku przeprowadzenia oględzin oraz nieprecyzyjnego określenia przedmiotu świadczenia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi C. W. N. [...] S.A. w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r,. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej C. W. N. [...] S.A. w K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 6 czerwca 2024 r., nr 6/D/2024, na podstawie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248), dalej jako "u.o.o.", Burmistrz L. przeznaczył do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, będący w posiadaniu C. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K., dalej jako "skarżąca", pomieszczenie magazynowe do przechowywania przedmiotów umundurowania i wyekwipowania, o powierzchni 19.000 m.kw., w magazynach dystrybucyjnych przy ul. [...] w L., na rzecz B w P.. Zgodnie z decyzją, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny strona skarżąca jest zobowiązana przystąpić do wykonania świadczenia natychmiast mimo nieotrzymania w tej sprawie wezwania.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji, dalej jako "organ wojskowy", wystąpił o przeznaczenie nieruchomości w ramach uzupełnienia doraźnych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. We wniosku, jako przedmiot świadczenia, wnioskodawca wskazał wskazaną wyżej nieruchomość, będącą w posiadaniu strony skarżącej. Jak argumentował organ, przeprowadzone postępowanie wykazało, że wskazana nieruchomość skarżącej spełnia wymagania wnioskodawcy oraz wyżej wymienionej ustawy o obronie Ojczyzny.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji podnosząc, że:
1) pomieszczenia magazynowe znajdujące się w miejscowości L. przy ul. [...], których jest właścicielem, nie są przydatne z punktu widzenia realizacji celów magazynu wojskowego, a współdziałanie i kontynuowanie działalności skarżącej w takim przypadku jest niemożliwe,
2) rozwiązania konstrukcyjne centrum dystrybucyjnego w miejscowości L. powodują, że brak (jest) możliwości wydzielenia powierzchni 19.000 m.kw. bez szkody dla skarżącej i dalszej dystrybucji towarów do jej placówek handlowych D. . Realizacja decyzji spowoduje paraliż dostaw a w konsekwencji zamknięcie centrum dystrybucyjnego, a nie powinno budzić wątpliwości, że nawet w okresie mobilizacji ludność cywilna powinna być zaopatrzona w produkty pierwszej potrzeby,
3) z treści decyzji organu nie wynika jakie postępowanie przeprowadził organ, skoro nawet nie zostały przeprowadzone oględziny miejsca położenia nieruchomości i jego usytuowania dla potwierdzenia przydatności magazynu dla celów magazynowych.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że w treści decyzji nie zostało nawet określone o jakie pomieszczenie chodzi - magazyn skarżącej, to w zasadzie pomieszczenia wysokiego składowania, a więc składowanie odbywa się na wysokości powyżej 7 m. Organ jednak nie dokonał żadnych czynności w zakresie sprawdzenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym warunków, potrzeb magazynowych strony skarżącej i osób korzystających z magazynów, a także nie dokonał oceny wpływu decyzji na dalsze funkcjonowanie magazynu. Organ nie określił nawet z jakich przyczyn ma to być 19.000 m.kw., a nie mniej, brak jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie.
Decyzją z 12 sierpnia 2024 r., nr BZK-1.654.8.2024.KD, na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz.U. z 2024 r., poz. 572 – j.t.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 628 i art. 630 u.o.o., Wojewoda Zachodniopomorski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji, odnosząc się do treści odwołania, stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. Organ odwoławczy powołał art. 85 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazał, że przepisy
art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 3 ustawy o obronie Ojczyzny pozwalają organom wydać decyzję zobowiązującą do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania "w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny".
Jak argumentował organ II instancji, kwestionowana decyzja organu I instancji została wydana w czasie pokoju na podstawie wskazanych przepisów w oparciu
o wniosek uprawnionego organu, tj. wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji, który uznał wskazaną część nieruchomości, tj. pomieszczenie magazynowe
o powierzchni 19.000 m.kw. przy ul. [...] w L. za przydatny z punktu widzenia potrzeb obronności kraju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany, co jest istotne i w jakim zakresie do realizacji swoich obowiązków. Ocena celowości wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji polega na sprawdzeniu, czy dana rzecz jest we władaniu danego podmiotu i czy wniosek spełnia prawem wymagane wymogi.
Według organu II instancji, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki
do zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 628 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny a więc posiadany przez skarżącą pomieszczenie magazynowe może być przedmiotem świadczeń rzeczowych. W rozpatrywanej sprawie organ jest związany wnioskiem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji, który wskazuje konkretne ruchomości potrzebne na cele obronności. Ocena przez organy przydatności ruchomości na rzecz obrony ma zatem charakter ograniczony. Wójt (burmistrz, prezydent miasta), prowadząc postępowanie nie może dokonywać oceny, czy zasadnym było wskazanie danej rzeczy ruchomej jako właściwej na potrzeby mobilizacji i potrzeby w czasie wojny.
Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę, że żaden z przepisów ustawy
o obronie Ojczyzny nie nakłada na organ orzekający szczególnego obowiązku uzasadnienia, dlaczego konkretna nieruchomość lub rzecz ruchoma została objęta obowiązkiem świadczenia rzeczowego. W toku sprawy na podstawie wyjaśnień przedstawiciela skarżącej, organ ustalił, że największa hala magazynowa strony ma powierzchnię 25.000 m.kw., a zatem przekracza rozmiar powierzchni wynikającej
z wniosku. Kolejnym zawiadomieniem doręczonym 27 maja 2024 r. organ zawiadomił stronę o zamiarze zakończenia postępowania oraz o możliwości zapoznania się
z aktami sprawy, złożenia wyjaśnień i zgłoszenia uwag przed wydaniem decyzji
w sprawie w zakreślonym terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Strona
z powyższego nie skorzystała. Tym samym zachowana została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wynikająca z art. 10 k.p.a.
Z powyższych względów, zdaniem organu odwoławczego, nie mogą być uwzględnione podniesione przez stronę w odwołaniu zarzuty.
Ponadto organ II instancji podkreślił, że kwestionowaną decyzją nałożono na skarżącą obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego na podstawie
art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 ustawy, a więc planowanego do wykonania tylko w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, co oznacza, że w czasie pokoju strona może korzystać z przedmiotu świadczenia i wykorzystywać jak dotychczas wprowadzonej działalności gospodarczej.
C. S.A. z siedzibą w K., zastępowana przez adwokata wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisu art. 630 § 1 w zw. z art. 628 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez brak dokonania oceny przez organ czy zostały spełnione w stosunku do strony skarżącej przesłanki nie tylko do wydania decyzji, ale także do wyłączenia
z przedmiotu świadczenia o których mowa w ww. przepisie, m.in. chociażby
w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 628 ust. 5 ppkt 10 ww. ustawy i nie przeprowadzenia żadnego postępowania w tym zakresie, jak poprzez nieprawidłowe określenia przedmiotu świadczenia co czyni je nieprecyzyjnym i niezgodnym
z zapisami ustawy,
2) naruszenie art. 138 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a., poprzez odniesienie się
w zaskarżonej decyzji wyłącznie do zarzutów odwołania, bez poczynienia własnych ustaleń faktycznych i prawnych,
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a. oraz art. 11
i art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego chociażby brak przeprowadzenia oględzin w oparciu § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony
w czasie pokoju (dalej: "rozporządzenie z 3 sierpnia 2004 r."), co skutkowało brakiem ustalenia jakie to konkretne cechy nieruchomości przemawiają za jej przydatnością na cele świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, a co mogłoby doprowadzić do odstąpienia od nałożenia obowiązku świadczenia, jak również poprzez brak odniesienia się do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i braku wyjaśnienia przesłanek wydanej decyzji, tj. brak wskazania dlaczego akurat ta konkretna nieruchomość przeznaczona ma zostać na cele świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, jak również poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli
i wydanie decyzji bez właściwego uzasadnienia i wykazania motywów towarzyszących jej wydaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza wobec faktu braku posiadania przedmiotu świadczenia przez skarżącą czego organ nawet nie ustalił, w tym brak wskazania "czy przedmiot świadczeń jest sprawy", co miało wpływ na wydanie prawidłowej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że z treści obu decyzji administracyjnych zarówno organu I jak i II instancji nie sposób wywnioskować jakie motywy i argumenty legły u podstaw podjętego przez każdy z organów rozstrzygnięcia.
Ponadto, zdaniem skarżącej, organ II instancji nie sprecyzował, nawet
w sposób ogólnikowy czy strona skarżąca w ogóle posiada nieruchomość,
czy nieruchomość ta może być przeznaczona na cele obrony oraz jakie cechy typu militarnego posiada przedmiotowa nieruchomość skarżącej i z jakich względów akurat ta nie ruchomość, a nie szereg nieruchomości sąsiednich nadaje się do realizacji ewentualnych celów militarnych.
Skarżąca podniosła, że nie może zgodzić się z twierdzeniem organu, iż organy administracji są w tego rodzaju sprawach związane wnioskiem organów wojskowych, który w jej ocenie nie zawierał nawet prawidłowego opisu nieruchomości. Skarżąca zwróciła uwagę na to że pierwotnie wniosek został złożony na nieistniejący podmiot, a organ I instancji pomimo tego, wydał w dniu 29 stycznia 2024 r. decyzję dokonując czynności nieistniejącej. Skarżąca nie ma wiedzy czy pierwotny wniosek jednostki wojskowej został odpowiednio poprawiony zwłaszcza, że otrzymała od razu "nową" decyzję, z której w żaden sposób nie wynikało czy postępowanie dotyczyło nowego wniosku czy poprawionego. Uzasadnienie organu I instancji do decyzji z 6 czerwca 2024 r, zawiera te same oznaczenia co do wniosku, tj. 8/D/2024 - powyższe powoduje, że strona skarżąca ma wątpliwości czy wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji został prawidłowo wypełniony, a co za tym idzie także zaskarżona obecnie decyzja organu II instancji jest błędna. Organ jednak nie sprawdził tych okoliczności.
Zdaniem skarżącej, organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego, ograniczając się jedynie odebrania wyjaśnień od pracownika magazynu w L. i pomimo wskazania przez tegoż pracownika, że przedmiot świadczenia nie jest przydatny z punktu widzenia celów magazynu wojskowego, a współdziałanie czy też wydzielenie powierzchni przedsiębiorstwa na rzecz wojska jest niemożliwe i spowoduje brak możliwości dalszego funkcjonowania magazynu i paraliż jego mocy dystrybucyjnych - nie przeprowadził oględzin nieruchomości zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 3 sierpnia 2004 r. - wniosek ten pozostał bez odpowiedzi.
Organ II instancji także nie pochylił się na tą kwestią, nie dokonał także żadnych własnych ustaleń do czego był zobligowany zgodnie z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a. Organ II instancji powielił tylko argumentację organu I instancji, bez chociażby weryfikacji, czy naprawdę przedmiot świadczeń jest w posiadaniu strony skarżącej lub czy ma cechy podane przez wnioskodawcę oraz czy może być rzeczywiście przedmiotem świadczeń, zwłaszcza w odniesieniu chociażby do treści art. 628 ust. 5 ppkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny.
Skarżąca podkreśliła, że jej magazyny dostarczają do sklepów D. produkty pierwszej potrzeby lokalnym mieszkańcom w całej Polsce, co należy rozpatrywać w kontekście wyłączenia, o którym mowa w art. 628 u.o.o.
Skarżąca podniosła, powołując się na art. 630 ust. 3 i art. 632 ust. 1 u.o.o., że przedmiot świadczenia jest w całości przedmiotem umowy najmu, a zatem nie jest w wyłącznym jej posiadaniu, został on bowiem wydany najemcy do korzystania - skarżąca jest jedynie właścicielem nieruchomości. Organy obu instancji w ogóle nie sprawdziły powyższych okoliczności, co może mieć istotny wpływ na wydanie prawidłowej decyzji w sprawie. W ocenie skarżącej, przy wydaniu decyzji należy precyzyjne określić kto jest jej adresatem. W tym celu kończenie jest zatem ustalenie i wykazanie, że określony podmiot jest aktualnym posiadaczem wskazywanej we wniosku rzeczy - a takich ustaleń żaden z organów nie poczynił mimo, iż ustawodawca przewidział, że stan posiadania może ulec zmianie.
Zdaniem skarżącej, wątpliwości może budzić także sposób określenia przedmiotu świadczenia. Z decyzji musi jasno wynikać jaka konkretnie rzecz zostaje objęta obowiązkiem świadczeń rzeczowych. W zaskarżonych decyzjach nie zostało to wyraźnie określone. Samo określenie "o powierzchni 19 000 m.kw. w "magazynach dystrybucyjnych" nie pozwala na prawidłowe określenia przedmiotu świadczeń. Skarżąca nie wie czy chodzi o powierzchnię 19 000 m2 w każdym z magazynów znajdujących się na nieruchomości, czy jest to powierzchnia ogólna całej nieruchomości - nieruchomość posiada m.in. magazyn mroźni i chłodni, strona skarżąca nie wie zatem czy zajęta powierzchnia dotyczy również tego magazynu. instancji -W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Jej przedmiotem uczyniono decyzję w zakresie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, będący w posiadaniu C. Spółki Akcyjnej z siedzibą
w K., pomieszczenie magazynowe do przechowywania przedmiotów umundurowania i wyekwipowania o powierzchni 19.000 m.kw., w magazynach dystrybucyjnych przy ul. [...] w L. , na rzecz B. w P..
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 628 ust. 1 u.o.o., zgodnie z którym na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
Przedmiotem świadczeń rzeczowych, stosownie do art. 628 ust. 5 u.o.o., nie mogą być:
1) tereny, pomieszczenia, środki transportowe, maszyny i inny sprzęt, znajdujące się w posiadaniu:
a) jednostek organizacyjnych służących bezpośrednio działalności Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministerstw i urzędów wojewódzkich oraz Narodowego Banku Polskiego, banków, izby rozliczeniowej, o której mowa w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 2488), spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych,
b) jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych odpowiednio przez Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw informatyzacji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,
c) przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz innych przedstawicielstw i instytucji zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, jak również członków tych przedstawicielstw, urzędów i instytucji oraz członków ich rodzin, a także innych osób zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów, jeżeli nie posiadają obywatelstwa polskiego,
d) jednostek przewidzianych do militaryzacji i zmilitaryzowanych;
2) biblioteki, muzea, archiwa i zabytki uznane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za pomniki historii oraz dobra kulturalne, o których mowa w art. 639, oraz obiekty wpisane na "listę dziedzictwa światowego" na podstawie Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej w Paryżu dnia 16 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1976 r. poz. 190 i 191);
3) zbiory naukowe i artystyczne mające charakter publiczny;
4) świątynie, domy modlitwy oraz pomieszczenia kościołów i innych związków wyznaniowych mających osobowość prawną, wraz ze znajdującymi się w nich przedmiotami przeznaczonymi do wykonywania kultu religijnego;
5) przedmioty wyłączone spod egzekucji stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z wyjątkiem narzędzi prostych oraz środków transportowych;
6) parki narodowe i rezerwaty przyrody;
7) przedszkola, domy dziecka, zakłady opiekuńczo-wychowawcze, szkoły specjalne i internaty tych szkół, specjalne ośrodki wychowawcze i szkolno-wychowawcze oraz poradnie psychologiczno-pedagogiczne;
8) 45 urządzenia i sieci telekomunikacyjne:
a) ujęte w planach, o których mowa w art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. poz. 1221), przewidziane do użycia na potrzeby jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 2,
b) niezbędne do wykonania decyzji nałożonych na przedsiębiorców telekomunikacyjnych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w trybie określonym w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej;
9) pojazdy samochodowe niedopuszczone do ruchu po drogach publicznych oraz używane wyłącznie do przewozu wewnątrz zakładu, po przedstawieniu przez posiadacza odpowiednich dokumentów;
10) moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy.
Na podstawie art. 630 ust. 1 u.o.o., wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Wniosek o wydanie decyzji o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń w związku z użyciem ich w czasie kwalifikacji wojskowej składa odpowiednio do zadań wojewoda lub starosta (ust. 2).
Decyzję doręcza się posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy na piśmie wraz z uzasadnieniem (ust. 3).
Od decyzji przysługuje posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy odwołanie do wojewody, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta może być zmieniona przez wojewodę również z urzędu, jeżeli została wydana z naruszeniem przepisów prawa (ust. 4).
W decyzji można zobowiązać posiadaczy nieruchomości lub rzeczy ruchomych do wykonania tych świadczeń bez odrębnego wezwania (ust. 5).
Na wstępie rozważań należy zauważyć, że – w świetle powyższych regulacji, adresatem decyzji, o których mowa w art. 628 ust. 1 u.o.o. powinien być posiadacz nieruchomości, a więc podmiot we władaniu którego na dzień wydania decyzji nieruchomość się znajduje. Zatem w pierwszej kolejności rzeczą organu jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości znajduje się w jej posiadaniu, a jeżeli nie to kto i w oparciu o jaki tytuł prawny nieruchomością włada. Jest to czynność niezbędna dla prawidłowego określenia adresata decyzji, przy czym podkreślenia wymaga, że zarówno właściciel nieruchomości jak i jej każdoczesny posiadacz ma obowiązek poinformować organ prowadzący postępowanie o tym, w czyim posiadaniu nieruchomość się aktualnie znajduje. Organ winien wezwać właściciela nieruchomości do udzielenia informacji w powyższym zakresie pod rygorem przyjęcia, że nieruchomość znajduje się w jego posiadaniu.
W badanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż hala magazynowa, której wniosek dotyczy jest własnością skarżącej. Nie ustalono jednak, czy obiekt ten znajduje się w posiadaniu skarżącej. Co prawda, zdaniem Sądu to skarżąca miała obowiązek poinformowania organu, iż obiektem nie dysponuje i wskazania, kto i na podstawie jakiego tytułu prawnego objął halę w posiadanie, ale skoro ustaleń w tym przedmiocie nie poczyniono, a skarżąca wywodzi, że nie jest jej posiadaczką, to obowiązkiem organu jest okoliczność tę wyjaśnić.
Dalej wskazać należy, że jakkolwiek organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, ma rację, iż organ prowadzący postępowanie jest związany wnioskiem organu wojskowego, to jednak nie ulega, zdaniem Sądu wątpliwości, że prowadząc postępowanie, jest on w dalszym ciągu obowiązany do przestrzegania reguł dotyczących wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności i wszechstronnego zbadania sprawy.
Zadośćuczynienie temu obowiązkowi ma istotne znaczenie w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany kwestionuje przydatność nieruchomości dla celów wskazanych we wniosku, bądź gdy – jak w niniejszej sprawie z wniosku nie wynika, czy dotyczy on części znajdującej się na terenie nieruchomości hali magazynowej, czy jej całości. We wniosku wskazano bowiem, że przedmiotem świadczenia ma być pomieszczenie magazynowe o powierzchni 19.000 m.kw., co mogłoby sugerować, że chodzi o jedno wydzielone pomieszczenie magazynowe o sprecyzowanej wielkości, bądź pomieszczenie stanowiące odrębną całość. Skoro skarżąca podnosiła, że nie posiada pomieszczenia o takiej powierzchni, a jest właścicielką hali o powierzchni 25.000 m.kw., to rzeczą organu było wyjaśnienie, czy wnioskodawca domaga się zajęcia całego magazynu, czy też jego części, a jeżeli tak, to wnioskodawca powinien określić, która część hali zabezpieczy jego potrzeby. Wówczas wnioskodawca powinien odpowiednio zmodyfikować wniosek, a decyzja, gdyby miała dotyczyć części magazynu, powinna to w sposób jasny określać. Ma to istotne znaczenie, zważywszy na przewidzianą w ustawie możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, o których mowa w art. 634 u.o.o.
W badanej sprawie, co prawda dopiero na etapie skargi, wskazano również, że na terenie nieruchomości znajdują się również inne magazyny, co także wymaga wyjaśnienia i sprecyzowania, którego z nich wniosek, a następnie wydana decyzja mają dotyczyć.
Niewątpliwie środkiem do ustalenia podnoszonych przez skarżącą okoliczności mogą być oględziny nieruchomości. Sąd dostrzega, iż w dacie rozstrzygania wniosku przez organy obu instancji brak było przepisów, które określałyby sposób procedowania organu w takich sytuacjach, a orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie przyjmowało, że organ nie może badać ani celowości wniosków składanych przez organy wojskowe, ani przydatności określonych we wnioskach ruchomości i nieruchomości dla potrzeb świadczeń rzeczowych, jednak obecnie przepisy takie istnieją i dają organowi podstawę do podjęcia działań w tym zakresie.
Są to przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 1387), dalej jako "rozporządzenie", wydanego na podstawie art. 626 u.o.o.
W § 7 ust. 1 rozporządzenia określono, że przeznaczenie nieruchomości i rzeczy ruchomych do wykonywania świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określa się w decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia decyzję, o której mowa w § 7 ust. 1, wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza nieruchomości lub rzeczy ruchomej albo jego miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące.
W toku postępowania administracyjnego wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz upoważnieni przez niego przedstawiciele organów wnioskujących o nałożenie świadczeń rzeczowych oraz świadczeniobiorcy mogą dokonywać oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb tych organów, o czym stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia.
Oględziny, o których mowa w ust. 1, obejmują identyfikację nieruchomości lub rzeczy ruchomej, udostępnienie aktualnych planów i schematów nieruchomości oraz infrastruktury podlegającej przydatności, ocenę stanu technicznego oraz rekomendacje dalszego działania (ust. 2).
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz wnioskujący o nałożenie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony mogą dokonywać oględzin stanu utrzymania nieruchomości i rzeczy ruchomych, które zostały już przeznaczone na te cele (ust. 3).
Zgodnie z § 6 ust. 1 przypadku stwierdzenia w ramach oględzin, o których mowa w § 5 ust. 1, nieprzydatności nieruchomości lub rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń rzeczowych wójt (burmistrz, prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie świadczeń rzeczowych.
W świetle powyższych regulacji, jakkolwiek wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest związany wnioskiem organu wojskowego, to jednak nie został on całkowicie pozbawiony możliwości badania celowości i przydatności nieruchomości dla celów, o których mowa w art. 628 ust. 1 u.o.o. Kompetencja do tego rodzaju działań wynika z przywołanych § 5 i 6 rozporządzenia, które to przepisy wprost nadają organowi uprawnienie do zbadania, w ramach oględzin, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest przydatna dla celów określonych we wniosku i odstąpienia od nałożenia obowiązku świadczenia. Zatem przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ będzie zobowiązany do uwzględnienia przepisów rozporządzenia.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 i 205 § 2 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło