II SA/Sz 229/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Burmistrz decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt 2, pkt. 4a, pkt. 6, art.10, art. 12 a, art. 14, art. 24 ust. 2, art. 25 ust.2, art. 26 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz.881 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058) odmówił przyznania A. B. wnioskowanego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku, na dzieci: B. B., F. B. oraz K. B. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. Natomiast z załączonych do wniosku zaświadczeń z urzędu skarbowego oraz oświadczeń o dochodach niepodlegających opodatkowaniu wynika, iż dochód wnioskodawczyni ogółem w [...] r., pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne, wyliczony według wzoru wynikającego z § 15 cyt. na wstępie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, wyniósł – [...] zł, a w przeliczeniu na osobę wyniósł –[...] zł. Najniższy zasiłek rodzinny w okresie zasiłkowym [...] wynosi – [...] zł. Wykazany dochód wnioskodawczyni przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu czyli [...] zł. Zatem zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku nie przysługują. W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wskazała, że nie zgadza się wydaną decyzją, gdyż dochód wykazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego z dnia [...] r. jest dochodem którego nigdy fizycznie nie otrzymała, gdyż wynika z zamiany mieszkania w [...] r. Wskazała, że do [...] r. utrzymywała się z zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu wielodzietności oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, którego orzeczenie było ważne do [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 3 pkt 1 lit. a, pkt 2, 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze. zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058) i § 2 ust. 1, ust. 2 pkt 6, § 15, Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wniosek strony z dnia [...] r. stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy okresu zasiłkowego [...]. Organ podał, że stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a omawianej ustawy, dochód stanowią, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób- przychody podlegające opodatkowaniu i zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis ten nie daje podstaw do pomniejszenia dochodu o żadne inne składniki. Dochodem są także inne dochody nie podlegające opodatkowaniu wymienione w ustawie (art. 3 pkt 1 lit. c), które w przypadku wnioskodawczyni nie występują. Zgodnie natomiast § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2006 r. w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, pomniejszającą dochód członka rodziny, oblicza się jako różnicę pomiędzy przychodem wyrażonym w złotych a składką na ubezpieczenie społeczne pomnożoną przez stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne (9 %). W wyniku przeliczenia i zsumowania dochodu rodziny wykazanego w zaświadczeniach urzędu skarbowego za [...] r. ([...] zł - dochód wnioskodawczyni i [...] zł - dochód męża) organ ustalił, że rodzina uzyskała dochód roczny w wysokości łącznej [...] zł, tym samym miesięczny dochód rodziny wyniósł – [...] zł, czyli kwota dochodu na osobę w rodzinie –[...] zł, a zatem była wyższa niż [...] zł. Organ podał, że rozpoznał także wniosek strony w kontekście wyjątku zawartego w ust. 3 art. 5 ustawy. Powyższy przepis stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny - w przeliczeniu na osobę w rodzinie - przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny. przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W myśl zaś § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny (...) najniższy zasiłek rodzinny wynosi [...] zł. Wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uległa zmianie i wynosi 504 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności – [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni - w przeliczeniu na osobę w rodzinie –wyniósł [...] zł, a zatem był wyższy od kwoty [...]. Z tego powodu nie można przyznać prawa do świadczeń rodzinnych, także na podstawie cytowanego przepisu szczególnego - art. 5 ust. 3 ustawy. Zdaniem Kolegium argument podany w odwołaniu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż organy administracyjne są związane danymi wynikającymi z zaświadczenia urzędu skarbowego dotyczącymi dochodów członków rodziny. Z tego względu źródło tego dochodu, czy też jego charakter, nie mogą wyłączyć uznania go za dochód w rozumieniu art. 3 pkt. 1 lit a ustawy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła J. B. W skardze podniosła, że nie zgadza się z decyzją. Dochód wskazany w zaświadczeniu urzędu skarbowego z dnia [...] r. wynika z zamiany mieszkania. Dochodu z zamiany mieszkania faktycznie nigdy nie otrzymała. Mieszkanie kupiła od gminy za 1% wartości, a następnie zamieniła na inne mieszkanie. Skarżąca wskazała też, że na utrzymaniu ma troje dzieci i obecnie utrzymuje się z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Z uwagi na zawarty w skardze wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wyjaśnić, że zgodnie z a rt. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, lecz o legalności decyzji tj. o ich zgodności z prawem. Uprawnienia sądu mają charakter kasacyjny i nie obejmują możliwości zmiany decyzji i orzekania o meritum sprawy zamiast organu administracji publicznej. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi zasadami, Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Tylko w ograniczonym zakresie organ odwoławczy ma kompetencje kasacyjne. Wskazać też należy, że uzasadnienie każdej decyzji powinno być sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., przy uwzględnieniu zasady przekonywania strony co do przesłanek rozstrzygnięcia (art. 11 kpa) i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz wzrostu świadomości i kultury prawnej (art. 8 kpa). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, szczególnie wobec treści odwołania, wymogów tych nie spełnia. Kolegium nie wyjaśniło stronie w sposób jasny i przestępny kwestii przychodu wynikającego z zamiany mieszkania w szczególności nie wskazało jak w prawie podatkowym traktowana jest zamiana rzeczy w tym nieruchomości i jakie to ma znaczenie dla ustalenia wysokości przychodu w sprawie dotyczącej świadczeń rodzinnych. W rezultacie wobec braku jakiejkolwiek argumentacji organów co do sposobu ustalenia dochodu strony, nie jest możliwe w istocie rzeczy skontrolowanie toku rozumowania organu w tym przedmiocie. Organ odwoławczy zamiast wyjaśnić stronie jak oblicza się przychód w przypadku zamiany mieszkania, zasłonił się stwierdzeniem, że skoro urząd skarbowy podał określoną kwotę przychodu to taką należy przyjąć. Takie odniesienie się w decyzji do treści odwołania ewidentnie narusza wyżej wskazane przepisy i zasady ogólne postępowania administracyjnego i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyżej opisane naruszenia prawa procesowego i stanowią jednocześnie wskazania w jakim kierunku powinno podążać postępowanie organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Mając na uwadze stwierdzone uchybienia organu odwoławczego należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).