II SA/Sz 229/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. i P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżących od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 300 zł, a w pozostałej części odmówić zwolnienia, 2/ ustanowić radcę prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF J. Z. i P. Z. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podali, że są osobami w wieku emerytalnym i nie poradzą sobie ze sprawami sądowymi, a nie stać ich na ustanowienie pełnomocnika. Nadto są osobami schorowanymi, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami na leczenie i rehabilitację. Ich miesięczne wydatki, to: światło [...] zł, gaz – [...] zł, mieszkanie –[...] zł, wyżywienie –[...] zł, leki –[...] zł, TV – [...] zł, telefony – [...] zł, paliwo, gaz, dojazdy do lekarzy –[...] zł, kredyt w wysokości [...] zł – rata [...] zł, środki czystości [...] zł, odzież, obuwie –[...] zł. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód wnioskodawców wynosi [...] zł netto i składa się na niego emerytura P. Z. w wysokości [...] zł netto oraz emerytura J. Z. w kwocie [...] zł netto. Końcowo wskazali, że J. Z. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu i wymaga opieki osoby drugiej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego zobowiązującego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień obrazujących sytuację materialną wnioskodawców, przedłożyli oni kserokopie następujących dokumentów: decyzję ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury P. Z. , której wysokość do wypłaty wynosić będzie [...] zł, oraz o waloryzacji emerytury J. Z. do wysokości [...] zł, fakturę za gaz w kwocie [...] zł oraz [...] zł za miesiąc, fakturę za prąd w kwocie [...] zł oraz [...] zł za dwa miesiące, faktury za telefon w wysokości [...] zł, zestawienie operacji z limitu kredytowego w wysokości [...] zł z dostępnymi środkami w wysokości [...] zł, zawiadomienie [...] o wysokości rat pożyczki, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności J. Z. , karty informacyjne dotyczące leczenia skarżącej, fakturę z apteki na kwotę [...] zł, dowód rejestracyjny pojazdu osobowego [...] rok produkcji [...] . Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawcy nie wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z informacji złożonych przez nich oraz nadesłanych dokumentów wynika, że dwuosobowa rodzina dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ok. [...] zł(emerytury skarżących), a miesięczne niezbędne udokumentowane wydatki są niższe niż podane w formularzu PPF i wynoszą ok. [...] zł (prąd, KRUS, gaz, telefon). Skarżący posiadają kartę kredytową w banku [...] z limitem kredytowym w kwocie [...] zł oraz spłacają pożyczkę, której rata w [...] r. wynosiła [...] zł. Jednakże umowy pożyczki, harmonogramu spłat pożyczki, oraz wyciągów z rachunku bankowego nie przedłożyli. Na uwadze należy mieć również wydatki rzędu [...] zł ponoszone na wyżywienie oraz wydatki na leczenie i rehabilitację J. Z. W oparciu o powyższe uznano, że wnioskodawcy nie są w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający ich możliwości finansowe, a zatem wniosek w tym zakresie podlegał uwzględnieniu. Jednocześnie referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa wnioskodawców nie jest na tyle trudna, by nie byli oni w stanie ponieść częściowych kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Stwierdzono, że przy wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatkach wnioskodawcy będą w stanie wygospodarować środki finansowe na uiszczenie wpisu w kwocie [...] zł. Zaznaczyć także należy, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będą mogli domagać się zwrotu poniesionych kosztów od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć sądowi najpóźniej na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.