II SA/Sz 230/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.) Sędzia, WSA Maria Mysiak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skargi H. i B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 134 oraz 144 kpa (t.jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez H. i B. P. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. wstrzymujące inwestorom U. i W. K., H. i B. P. roboty budowlane związane z przebudową dachu na taras w części budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...], [...] w miejscowości [...] przy ul. [...], na granicy działki sąsiedniej, wykonywane samowolnie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, oraz ustalające obowiązek zabezpieczenia terenu budowy w sposób uniemożliwiający powstanie zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. W uzasadnieniu podano, że Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze. zm.). Zostało one doręczone skarżącym w dniu [...] r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zażalenie na to postanowienie zostało dostarczone osobiście do organu I instancji w dniu [...] r., tj. dzień po terminie przewidzianym do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 141 § 2 kpa zażalenie wnosi się w terminie siedmiu od dnia doręczenia postanowienia stronie. Przedmiotowe zażalenie zostało złożone do Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...]r., (data stempla). Zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...] r. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli H. i B. P. wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 9, 112, 124 § 1, 134 k.p.a. Zarzucili ponadto brak informacji o tym, że zażalenie zostało wniesione po terminie z winy organu, w związku z brakiem w postanowieniu należytego pouczenia o trybie i sposobie zaskarżenia oraz brak pouczenia organu rozpatrującego zażalenie o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z zażaleniem. Nadto bezzasadne uznano, że skarżący z własnej winy uchybili terminowi do wniesienia zażalenia, podczas gdy winę za to ponosi organ, który wydał postanowienie zawierające błędne pouczenie o trybie i sposobie zaskarżenia. Skarżący wskazali, że postanowienie z dnia [...] r. wydane przez Inspektora Nadzoru Budowlanego zawierało pouczenie następującej treści: "Na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych służy zażalenie. Właściwy organ w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego od stanu poprzedniego." Tym samym organ I instancji poucza, że od wydanego postanowienia dopuszczalne jest wniesienie zażalenia, lecz nie wyjaśnia, w jaki sposób należy to zrobić, w jakim terminie i do jakiego organu trzeba skierować środek odwoławczy. Skarżący podkreślili, że orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że brak pouczenia strony lub niedostatek pouczenia o przysługującym jej środku prawnym stanowi naruszenie przepisów proceduralnych (wyrok [...]). Pouczenie strony o prawie wniesienia środka odwoławczego jest koniecznym elementem każdej decyzji administracyjnej. Także art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają też czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień wskazówek (wyrok [...]). W niniejszej sprawie realizacja zasady informacji przewidzianej w art. 9 k.p.a. powinno polegać na udzieleniu stronie wyczerpującej informacji o sposobie wniesienia zażalenia, zawierającej między innymi wskazanie terminu do złożenia środka odwoławczego. Nie spełnienie tego wymogu narusza nie tylko art. 9 k.p.a., ale również z art. 124 § 1 k.p.a., wskazujący w sposób wyczerpujący wszystkie składniki postanowienia, w tym również pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego). Zgodnie z dyspozycją art. 112 k.p.a. błędne pouczenie co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia ([...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie wydane przez organ administracji powinno zwierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r., [...], wstrzymał inwestorom U. i W. K., H. i B. P. roboty budowlane związane z przebudową dachu na taras w części budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...], [...] w miejscowości [...] przy ul. [...], na granicy działki sąsiedniej, wykonywane samowolnie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, oraz ustalające zabezpieczenie terenu budowy w sposób uniemożliwiający powstanie zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. W treści uzasadnienia tego postanowienia zawarte jest pouczenie, że na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych służy zażalenie. Poza tym stwierdzeniem organ nie wskazał w jakim terminie powinien być wniesiony środek zaskarżenia, ani do jakiego organu. Takie lakoniczne pouczenie strony postępowania administracyjnego nie spełnia ustawowego wymogu zawartego w art. 124 § 1 k.p.a. Ustawodawca nakłada bowiem na organ administracji obowiązek wskazania trybu zaskarżenia orzeczenia, przy czym przez "tryb zaskarżenia" należy rozumieć nie tylko wskazanie rodzaju środka zaskarżania lecz także terminu i organu do którego należy ten środek złożyć. W rozpoznawanej sprawie postanowienie wydane przez organ I instancji nie zawierało prawidłowego pouczenia i w związku z tym należało stwierdzić, że zostało wydane z naruszeniem prawa. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.