II SA/Sz 230/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. i P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu postanawia I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę [...] zł, a w pozostałej części odmówić zwolnienia, II. ustanowić radcę prawnego Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji zezwalającą S. i R.L. na użytkowanie dobudówki do lokalu mieszkalnego wybudowanej bez pozwolenia na budowę na nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących. J.Z. i P.Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję. Jednocześnie złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata wskazując, że utrzymują się z niewielkich emerytur, są w podeszłym wieku i złego stanu zdrowia. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący wnieśli o zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek wyjaśnili, że utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie, nie mają żadnych oszczędności, a ich comiesięczne wydatki wynoszą: [...]. Skarżący wyjaśnili, że wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga opieki. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] wnioskodawcy przedłożyli dowody potwierdzające wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych, dowody potwierdzające wydatki na utrzymanie domu, jedną fakturę za leki, zawiadomienie z banku o wysokości raty pożyczki w kwietniu 2015 r., kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego. Skarżący nie przedłożyli natomiast wyciągów z rachunku bankowego ani kserokopii umowy kredytowej. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej "p.p.s.a.", następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Należy jednocześnie zauważyć, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy ma natomiast gwarantować zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które z uwagi na ich sytuację materialną, rodzinną, majątkową, kosztów tych w całości lub w części ponieść nie mogą. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 127/09 (Lex nr 565704) kosztami koniecznego utrzymania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych więc zaliczyć można wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci. Z wniosku oraz przedłożonych dowodów źródłowych wynika, że skarżący mieszkają w należącym do nich mieszkaniu o pow. [...] m2, utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie [...] zł netto miesięcznie, a ponoszone przez nich stałe wydatki są niższe od deklarowanych i wynoszą ok. [...] zł ([...] zł). Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że skarżący posiadają samochód osobowy oraz, że J.Z. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ponadto, że wnioskodawcy posiadają kartę kredytową w banku z limitem kredytowym w kwocie [...] zł, oraz że spłacają pożyczkę zaciągniętą w tym banku której rata w kwietniu 2015 r. wynosiła [...] zł. Wnioskodawcy nie przedłożyli umowy pożyczki ani harmonogramu spłat pożyczki, nie przedłożyli też wyciągów z rachunku bankowego. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonujący, iż rzeczywiście znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej ich skargą. Skarżący uzyskują stałe dochody w kwocie [...] zł miesięcznie netto, a udokumentowane przez nich wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie nie przekraczają kwoty [...] zł. Biorąc jednak pod uwagę, że wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co niewątpliwie generuje wydatki na leczenie i rehabilitację, należało wniosek uwzględnić w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku dla ich koniecznego utrzymania, jednak sytuacja majątkowa w jakiej się znajdują pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Należy też mieć na uwadze, iż w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będą mogli domagać się zwrotu poniesionych kosztów od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć sądowi najpóźniej na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 § 1 i art. 254 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.