II SA/Sz 230/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. i P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu p o s t a n a w i a: oddalić wniosek Wyrokiem wydanym w dniu 10 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J.Z. i P.Z. na opisaną w sentencji decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu. W dniu [...] skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli w tut. Sądzie skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w części wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że nie są w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla domowego budżetu. Oboje się leczą, a wnioskodawczyni jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma zaniki pamięci i wymaga stałej opieki. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód wnioskodawców wynosi [...] zł netto i składa się na niego emerytura skarżącego w wysokości [...] zł netto oraz emerytura wnioskodawczyni w kwocie [...] zł netto. Na miesięczne wydatki składają się: opłata za mieszkanie – [...] zł, gaz – [...] zł, leki – [...] zł, telefon – [...] zł, kredyt na karcie [...] zł z ratą wynoszącą [...]zł. Rozpoznając przedmiotowy wniosek referendarz sądowy zważył : W pierwszej kolejności wskazać należy, że jest to drugi wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Rozpatrując poprzedni wniosek, w którym skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 230/15 zwolnił skarżących od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 300 zł, a w pozostałej części odmówił zwolnienia oraz ustanowił radcę prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnikiem wnioskodawców radcę prawnego W.W. W myśl art. 165 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718) dalej P.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Nadto zaznaczyć należy, że rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy ocenia, czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", w rozumieniu powołanego art. 165 należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Przenosząc zatem powyższe na grunt niniejszej sprawy referendarz sądowy zbadał, czy zmieniła się sytuacja ekonomiczna J.Z. i P.Z. w stosunku do sytuacji uprzednio przez nich przedstawionej i czy zmiana ta uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym aktualnie zakresie, tj. zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi 250 zł. W następstwie powyższego referendarz sądowy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżących, a tym samym zmianę wydanego postanowienia z dnia 13 kwietnia 2015 r. w części dotyczącej orzeczenia o kosztach sądowych. Jak wynika ze złożonego oświadczenia zawartego w ponownie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych w wykonaniu wezwania referendarza sądowego dokumentów, wnioskodawcy, tak jak to wskazali poprzednio ubiegając się o prawo pomocy, nadal prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się z tego samego źródła dochodu, tj. emerytur wynoszących łącznie [...] zł netto (poprzednio [...] zł netto). Zmianie bądź zmniejszeniu nie uległ także posiadany przez wnioskodawców majątek. Nadal w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 55,41m2. Na takim samym poziomie pozostały również koszty utrzymania (gaz średnio [...] zł, prąd – [...] zł, lekarstwa w lipcu b.r.- [...] zł, w sierpniu b.r. - [...] zł, we wrześniu b.r. - [...] zł), przy czym zmniejszeniu uległa wysokość raty kredytu wynosząca uprzednio [...] zł, a aktualnie [...] zł. W świetle powyższego stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawców od czasu rozpoznania wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uległa zmianie (pogorszeniu), skarżący dysponują takim samym dochodem i ponoszą wydatki w dotychczasowej wysokości. Należy podkreślić, że zmiana stanowiska referendarza sądowego (Sądu) i przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nastąpiłaby jedynie w razie zmiany okoliczności, związanych z pogorszeniem ich sytuacji materialnej i życiowej. Tymczasem skarżący nie wykazali żadnych nowych okoliczności istotnych dla sprawy, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy, na podstawie art. 165 w zw. z 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.