II SA/Sz 231/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2010r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę S.J., pismem z dnia [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie odmowy przyznania A.J. zasiłku celowego. Z akt administracyjnych przedłożonych sądowi wynika, że decyzją z dnia [...] numer [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił przyznania A.J. pomocy finansowej na pokrycie kosztów zakupionych leków. W dniu [...] A.J., reprezentowany przez S.J., wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] umorzyło postępowanie odwoławcze. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu, że od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na leki odwołał się A.J.. Przed rozpoznaniem odwołania, Kolegium uzyskało informację, że A.J. zmarł w dniu [...]. Wobec śmierci odwołującego się organ uznał postępowanie odwoławcze za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 Kpa. Powyższa decyzja została zaskarżona przez S.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. W skardze S.J. podniósł szereg zarzutów względem decyzji organu I instancji odmawiającej bratu A.J. przyznania zasiłku celowego, oświadczył, że zmuszony był wyłożyć własne pieniądze na leki dla ciężko chorego brata i wniósł o zwrot kosztów wykupu lekarstw. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że umorzono postępowanie odwoławcze z uwagi na śmierć odwołującego się A.J., zaś skargę wniósł jego brat, który nie jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi w tej sprawie i dlatego też, organ wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona. Przedmiotem skargi S.J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego, wywołanego odwołaniem wniesionym przez A.J. Podkreślić należy, że zasiłek celowy przyznawany jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362) osobom, których indywidualna sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie im prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Tak więc odnosi się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą skarżącego. Jak wynika z akt sprawy skarżący A.J. zmarł w dniu [...]. Wobec zaistniałej sytuacji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że postępowanie odwoławcze, w sprawie zasiłku celowego, stało się bezprzedmiotowe i decyzją z dnia [...] orzekło o umorzeniu tego postępowania. Decyzja ta została doręczona S.J., który występował w postępowaniu przed organami administracji jako pełnomocnik A.J.. Na wstępie rozważań wskazać należy na treść art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "Kpa", w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kpa nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych śmierci strony, jednakże status strony, w rozumieniu art. 28 Kpa, przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Jak stanowi bowiem art. 30 § 1 Kpa zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawną ma każdy człowiek od chwili urodzenia. Z chwilą śmierci zdolność prawna wygasa. Z treści art. 30 § 4 Kpa wynika, co prawda, w sposób jednoznaczny, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przytoczony przepis reguluje kwestię następstwa proceduralnego strony i wyróżnia następujące jego przypadki: succesio mortis causa, gdy następstwo proceduralne jako rezultat następstwa prawnego jest skutkiem śmierci osoby fizycznej lub utraty osobowości prawnej (likwidacji) osoby prawnej, lub utraty bytu prawnego przez jednostkę organizacyjną; succesio inter vivos, gdy następstwo proceduralne jest rezultatem czynności prawnej dotyczącej przedmiotu postępowania. W postępowaniu dotyczącym praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (następstwo proceduralne mortis causa). W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie wskazuje się, że prawa i obowiązki nabyte na przykład w drodze decyzji administracyjnej są w zasadzie niezbywalne, chyba że są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Charakter danego prawa jako zbywalnego względnie niezbywalnego należy oceniać na podstawie jego treści określonej w przepisach prawa materialnego. Z przepisów tych wynika bowiem, czy dane prawo lub obowiązek może być przeniesione w drodze czynności prawnej na inną osobę czy też przeniesienie tego prawa lub obowiązku nie jest dopuszczalne. Stroną w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej jest podmiot, który jest bezpośrednio zainteresowany przyznaniem świadczenia. Ponieważ postępowanie w celu przyznania świadczeń z pomocy społecznej dotyczy interesu prawnego strony, to zwykle z jej inicjatywy rozpoczyna ono swój bieg ( w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu albo na wniosek innych osób, ale za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego ). W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że zmarły A.J., jako osoba niemająca zdolności prawnej nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do takiej osoby nie można ani wszcząć, ani prowadzić postępowania, jak również nie można skierować do niej podjętych rozstrzygnięć. Ponadto przedmiot postępowania z zakresu pomocy społecznej odnosi się do praw ściśle związanych z osobą zmarłego, tak więc nie zachodzi w niniejszej sprawie następstwo prawne po zmarłym odnośnie prawa do zasiłku celowego. Wskazać także należy, że S.J. nie może występować, w niniejszej sprawie, jako pełnomocnik A.J., albowiem w sytuacji gdyby nawet dysponował pełnomocnictwem brata do reprezentowania go przed sądem administracyjnym, to przedmiotowe pełnomocnictwo wygasło wraz ze śmiercią mocodawcy A.J.. Tak więc skarżący nie posiada umocowania do wniesienia skargi w imieniu zmarłego brata, stosownie bowiem do art. 43 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. W rozumieniu art. 50 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Interes prawny, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, ma charakter materialnoprawny. Jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca, w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu, możliwość wydania określonego aktu lub też podjęcia określonej czynności. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości wydania decyzji w sprawie zasiłku celowego na rzecz innej osoby niż wnioskodawca. Niewątpliwie, S.J. nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art.50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zaskarżeniu do sądu administracyjnego decyzji, która nie odnosi się do jego praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. Oczywistym natomiast jest, że S.J. posiada interes faktyczny we wniesieniu skargi i dążeniu do otrzymania zwrotu kosztów poniesionych na leki dla zmarłego brata, jednakże interes faktyczny nie może być podstawą wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.