II SA/Sz 233/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 8 września 2014 r. R.G. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o: - przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci M.G., J.G., D.G., A.G., I.G.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tyt. rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na M.G., J.G., D.G., A.G.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole, poza miejscem zamieszkania na rok szkolny 2014/2015 oraz na rok szkolny 2015/2016 na M.G., J.G., - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na D.G., A.G., I.G. Wnioskodawca dołączył do wniosku wymagane dokumenty w tym świadczące o uzyskiwanym przez niego dochodzie i członków rodziny. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 2a, pkt 23, pkt 24 lit. c, lit. d, art. 5 ust. 1, ust. 4, ust. 4b, art. 8 pkt 4a, pkt 6, pkt 7, art. 20 ust. 2, art. 23 ust. 4d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), odmówił R.G. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, o które ubiegał się we wniosku z dnia 8 września 2014 r., na dzieci M.G., J.G., D.G., A.G., I.G. Organ w uzasadnieniu decyzji zauważył, że w okresie zasiłkowym 2014/2015, trwającym od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego w 2013 r. Ustalił, że dochód rodziny R.G. w 2013 r. wyniósł [...] zł. Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego wnioskodawcy (dochodu utraconego w wysokości [...] zł, m-c [...] zł) i doliczeniu jego dochodu uzyskanego (dochodu z tytułu emerytury w wysokości [...] zł z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł, z tytułu diety w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskanego przez małżonkę wnioskodawcy A.G. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł), wyniósł [...] zł. Rodzina wnioskodawcy składa się z siedmiu osób. Dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł, czyli przekraczał wymagane kryterium dochodowe, tj. kwotę 574 zł na osobę (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ podsumowując stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. R.G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji błędne obliczenie dochodu na osobę. Argumentował, że diety wypłacane kierowcom są zwolnione od podatku i nie mogą być brane pod uwagę przy wyliczaniu dochodu na osobę przez organ pomocy społecznej. Zwrócił się do organu odwoławczego o zajęcie stanowiska w sprawie przedmiotowych diet. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 listopada 2014 r. Według organu odwoławczego, organ I instancji szczegółowo wykazał dochody uzyskane i utracone przez rodzinę w 2013 r. Stwierdził, że celem przekonania strony o braku podstaw do przyznania wnioskowanych świadczeń, ograniczy się do wskazania dochodów strony na dzień ustalania uprawnień. Organ podał, że na dochody strony składa się: emerytura wnioskodawcy w wysokości [...]zł, wynagrodzenie z tytułu jego zatrudnienia w kwocie [...] zł, wynagrodzenie żony wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł. Suma ww. kwot to [...] zł dochodu miesięcznego, które przeliczone na jednego członka siedmioosobowej rodziny, dało kwotę [...] zł. Kolegium stwierdziło, że rodzina nie spełnia kryterium (574 zł) do przyznania świadczeń rodzinnych. Reasumując organ uznał zgodność kwestionowanej decyzji z obowiązującym prawem. R.G. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 grudnia 2014 r., wnosząc o jej uchylenie, jako naruszającej art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Zauważył, że zgodnie z przepisami, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodów uzyskanych w roku poprzedzającym wniosek, w tej sprawie za 2013 r. W przypadku rodziny skarżącego, przy obliczaniu dochodu na jedną osobę, nie skupiono się na dochodzie za 2013 r., ale doliczono emeryturę, którą skarżący zaczął pobierać od dnia 1 lutego 2014 r. w wysokości [...] zł. Doliczono wynagrodzenie skarżącego za miesiąc sierpień 2014 r. w wysokości [...] zł (netto) oraz dodano wynagrodzenie żony skarżącego za czerwiec 2014 r. w kwocie [...] zł. Ponadto, zdaniem skarżącego, doliczono kwotę [...] zł, diety wypłaconej skarżącemu, jako kierowcy, która przeznaczona była na jego wyżywienie i noclegi. Pomimo argumentów odwołania co do diet, organ odwoławczy nie zajął stanowiska w tej kwestii. Skarżący uważa, że wyliczone przez organ kwoty są tak wysokie, że wręcz niewyobrażalne. Oświadczył, że urodziło się mu kolejne dziecko, stracił pracę w dniu 17 grudnia 2014 r., żona przeszła na urlop macierzyński. Podał, że kwestionując decyzję Kolegium, zwraca uwagę na błędne interpretowanie przepisów, gdyż całkowicie pomija się interes społeczny, którym jest ochrona rodziny. Podtrzymał argumenty zawarte odwołaniu, czyniąc je integralną częścią niniejszej skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę R.G. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez m.in. kontrolę działań administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że przedmiotem sprawy jest sądowa ocena prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia zgodnie z normą prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a"), w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołane przepisy nakładają na sąd obowiązek dokonania z urzędu pełnej oceny legalności zaskarżonego aktu. Kontrola sądowa dokonana według wyżej określonego kryterium doprowadziła Sąd do uznania, że skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), która przewiduje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2, możliwość przyznania zasiłku rodzinnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574 zł, wynikającej z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy tym dochód rodziny - oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ww. ustawy), zaś dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a ustawy), z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b; Wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest to element niezbędny do trafnego zastosowania normy prawa materialnego. Służy termu postępowanie administracyjne, a jednym z jego etapów jest uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów oraz ujęcie tego faktu w języku stosowanej normy. Organ administracji publicznej winien działać na podstawie prawa w ciągu całego postępowania (art. 6 K.p.a.) oraz zobowiązany jest do przytoczenia w decyzji podstaw prawnych i faktycznych oraz ich uzasadnienia (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie dokonania oceny znaczenia i wartości tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji nasuwających się wątpliwości co do okoliczności, które posłużyły organowi dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Treść decyzji organu odwoławczego wskazuje, że przyjął on ustalenia organu I instancji co do stanu faktycznego sprawy i dokonał subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wątpliwości Sądu budzi jednak prawidłowość wskazań organu odwoławczego co do faktów i ich oceny, które uznał za istotne dla ustalenia sytuacji dochodowej rodziny skarżącego i w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy. Treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w kwestii ustalenia faktów nie koresponduje bowiem z ustaleniami przyjętymi przez organ I instancji. Mając na względzie okres zasiłkowy liczony od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r., organy obu instancji zgodnie stwierdziły, że prawo do świadczeń ustaliły na podstawie dochodów członków rodziny za rok kalendarzowy 2013 r. Organ I instancji, do określenia sytuacji dochodowej rodziny R.G., uwzględnił dochody skarżącego oraz jego żony, które stanowiły źródło utrzymania siedmioosobowej rodziny. Miesięczny dochód rodziny organ obliczył na kwotę [...] zł, uwzględniając dochód utracony skarżącego w wysokości [...] zł, dochód uzyskany przez skarżącego z tytułu emerytury w kwocie [...] zł, dochód skarżącego z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł, diety skarżącego w kwocie [...] zł, dochód małżonki skarżącego A.G. z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł. Tymczasem organ odwoławczy odnosząc się do sytuacji dochodowej rodziny w wyliczeniach swych pominął kwestię dochodu utraconego skarżącego, skupił się na innych składnikach, zaliczając do dochodu miesięcznego rodziny: emeryturę skarżącego, wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia skarżącego oraz dochód jego żony z tytułu zatrudnienia. Dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w siedmioosobowej rodzinie, organ wyliczył na kwotę [...] zł, czyli wyższą od ustawowego kryterium, tj. 574 zł. Zdaniem Sądu, ocena organu odwoławczego co do sytuacji dochodowej rodziny skarżącego nie została oparta na wszechstronnej analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wyliczony przez ten organ dochód rodziny nie odpowiada wyliczeniom przedstawionym przez organ I instancji. Abstrahując od kwestii precyzyjnego i czytelnego zobrazowania danych przyjętych do ustalenia dochodu i jego wyliczenia w rodzinie skarżącego, które przedstawił w swej decyzji organ I instancji, brak jest wyjaśnienia przez organ odwoławczy przyczyn, dla których pominął w swym wyborze dochodu utraconego przez skarżącego w 2013 r. oraz jaki wpływ na wypłatę skarżącemu emerytury miały potrącenia, wynikające z otrzymanego przez niego uposażenia przewidzianego dla żołnierzy. Zauważalna jest przy tym rażąca dysproporcja pomiędzy kwotą dochodu wyliczoną przez organ I instancji, a kwotą wyliczoną przez organ odwoławczy. Brak jest tym samym ścisłości i dokładności wywodów organu odwoławczego w istotnym dla wyniku sprawy zakresie, świadczy to co najmniej o wadach metodologicznych i niepełności uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd zwraca również uwagę na kwestie, jakie skarżący podniósł w skardze. Skarżący wskazał, że organy nie skupiły się na dochodzie członków rodziny za 2013 r. Tymczasem emeryturę skarżący zaczął pobierać dopiero od 1 lutego 2014 r., doliczono też do dochodu za 2013 r. wynagrodzenie skarżącego z tytułu zatrudnienia za sierpień 2014 r. oraz wynagrodzenie jego małżonki za czerwiec 2014 r. Skarżący wyjaśnił, że w dniu 1 lutego 2013 r. wypłacono skarżącemu jednorazowe świadczenie pieniężne w kwocie [...] zł (za okres od 1 lutego 2013 r. do 31 stycznia 2014 r.). Powyższe okoliczności powinny być wyjaśnione, aby usunąć wątpliwości co do obrazu sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, jaką organ odwoławczy ustalił za rok kalendarzowy 2013 r. Brak jest aktualnie podstaw do formułowania twierdzeń o słuszności stanowiska organu odwoławczego o zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ I instancji. Reasumując Sąd uznał, że kwestionowana skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., która skutkowała koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną Sądu oraz wskazania co do wyjaśnienia stanu faktycznego, w zakresie ustalenia sytuacji dochodowej rodziny skarżącego i przedstawienia dochodów członków rodziny za 2013 r., w uzasadnieniu decyzji w sposób pełny, czytelny, przejrzysty (pozwalający prześledzić tok rozumowania organu), tak aby stworzyć rzeczywisty obraz dla uzyskania podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego. Organ powinien wskazać jednoznacznie jakie składniki dochodu uzyskanego i utraconego skarżącego zaliczył ustalając spełnienie kryterium dochodowego rodziny oraz uzasadnić swe stanowisko, mając przy tym na względzie definicję dochodu członka rodziny określoną w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ponadto organ winien odnieść się do okoliczności podniesionych przez R.G. w skardze odnośnie zaliczenia do sytuacji dochodowej rodziny wynagrodzeń, jakie uzyskali jej członkowie w 2014 r., w tym co do diety skarżącego otrzymanej w sierpniu 2014 r. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.