II SA/Sz 233/17
PostanowienieWSA w Szczecinie2017-06-28
Skład orzekający: Monika Bieńkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada oszczędności i majątek, ale jednocześnie ponosi znaczne wydatki stałe i potrzebuje zabezpieczyć środki na dalsze działania związane ze sprawą, może zostać uznana za niezdolną do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i tym samym uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do jego przyznania. Posiadanie oszczędności i majątku, przy jednoczesnym stałym dochodzie i ponoszeniu wydatków, nie świadczy o niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Instytucja prawa pomocy jest przeznaczona przede wszystkim dla osób ubogich, bez stałego dochodu i majątku.Stan faktyczny
M. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadnił to istniejącymi zobowiązaniami i potrzebą zabezpieczenia środków na dalsze działania związane ze sprawą. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, posiada mieszkanie, działkę budowlaną z rozpoczętą budową oraz działki nieużytki. Dysponuje oszczędnościami, a jego żona również posiada oszczędności. Miesięczny dochód małżonków wynosił [...] zł, a miesięczne wydatki stałe ok. [...] zł. Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie
M. G. złożył na urzędowym druku PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z pisma załączonego do formularza wynika, że wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu żądania podał, że z uwagi na istniejące już zobowiązania oraz potrzebę zabezpieczenia środków na dalsze działania związane z niniejszą sprawą nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, posiada mieszkanie spółdzielcze o powierzchni [...] m2 i wartości [...] tys. zł, działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 z rozpoczętą budową domu o wartości ok. [...] tys. zł we współwłasności z żoną, działki nieużytki o łącznej powierzchni [...] m2 o wartości ok. [...] tys. zł we współwłasności [...]%. Ponadto wnioskodawca posiada oszczędności w banku P. w wysokości [...] zł i debet w P. na kwotę [...] zł, a jego żona dysponuje oszczędnościami w wysokości [...] zł.
Małżeństwo ma miesięcznie do dyspozycji kwotę w wysokości [...] zł na którą składa się emerytura skarżącego wynosząca [...] zł oraz emerytura żony w kwocie [...] zł.
Miesięczne zobowiązania stałe i wydatki to: koszty mieszkaniowe – [...] zł, media – [...] zł, koszty leczenia – [...] zł.
Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył:
Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).
Jednocześnie wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumentów potwierdzających powyższe.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wraz żoną dysponuje stałym miesięcznym dochodem wynoszącym [...] zł, a miesięczne stałe wydatki to kwota ok. [...] zł (opłaty za mieszkanie, media, leki). Przy czym na uwadze należy mieć, że skarżący wraz z żoną dysponują oszczędnościami w łącznej kwocie [...] zł oraz są właścicielami nieruchomości gruntowej z rozpoczętą budową domu.
W ocenie referendarza sądowego dysponowanie oszczędnościami oraz posiadanie majątku nie wskazują, aby skarżący znajdował się w trudnej czy tragicznej sytuacji majątkowej. Bez znaczenia pozostaje również podnoszona przez skarżącego potrzeba zabezpieczenia środków na dalsze działania związane z niniejszą sprawą, bowiem wnosząc skargę do Sądu skarżący winien liczyć się z koniecznością poniesienia nakładów finansowych.
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało referendarza sądowego do przyznania mu prawa pomocy w powyższym zakresie.
Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło