II SA/Sz 233/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Bukowiecka – Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "Prowadzenie punktu skupu złomu żelaza i metali kolorowych na działce o nr ew. [...] w S. przy ul. [...]". Opisane wyżej rozstrzygnięcie Kolegium zawierające pouczenie o trybie i terminie jego zaskarżenia do sądu administracyjnego zostało odebrane przez M. G. w dniu 23 stycznia 2017 r., co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru. Kwestionując powyższą decyzję M. G. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, nadając ją bezpośrednio na adres Sądu w dniu 22 lutego 2017 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie k. 7 akt sądowych). Skarga, która wpłynęła do Sądu w dniu 23 lutego 2017 r., została zarejestrowana w dzienniku korespondencji ogólnej pod nr II Ko 25/17, a następnie w dniu 24 lutego 2017 r. przesłana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 13 marca 2017 r. W dniu 22 marca 2017 r. do akt wpłynęło zażalenie na ww. postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. II OZ 1287/17 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu jego skargi. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazał, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy, a wniosek jest w pełni uzasadniony. W dniu 13 marca 2017 r. otrzymał z WSA w Szczecinie postanowienie z 7 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi. Z treści uzasadnienia pozyskał informacje, że za datę złożenia skargi należy przyjąć datę wysłania tej skargi do SKO przez WSA tj. datę 24 lutego 2017 r. i że z tej konstatacji wynika przekroczenie określonego w art.53 § 1 p.p.s.a. 30. dniowego terminu na złożenie skargi na decyzję SKO. Skarżący podał następnie, że na podstawie analizy postanowienia, porównania poszczególnych terminów i dokonanych w dniu 15 marca 2017 r. oględzin akt sprawy i posiadanych dokumentów, stwierdził, iż: - przesyłka została zaadresowana czytelnie i starannie, - przesyłka ze skargą została dostarczona zgodnie z adresem na kopercie, - kopertę zaadresowano zgodnie z pouczeniem zawartym na 12 stronie decyzji SKO z 17 stycznia 2017 r. Na kopercie umieszczono: - wskazany w pouczeniu adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, - zawartą w pouczeniu uwagę "za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego", - a także starannie, aby dopełnić wszelkich pocztowych wymogów, podany w pouczeniu adres uzupełniono kodem pocztowym adresu WSA w Szczecinie. Zdaniem skarżącego, rzekome przekroczenie terminu wynika z zaliczania czasu realizacji pośrednictwa Sądu w drodze skargi do SKO do czasu składania skargi. W świetle obowiązujących obecnie procedur, przesyłka z jego skargą winna być skierowana i zaadresowana do SKO. Niestety informacji takiej nie zawierało pouczenie zawarte w decyzji, dlatego też wykorzystując niemal dosłownie część pouczenia dotyczącą skierowania skargi, nie zrealizował tej procedury. Było to przyczyną późniejszego dotarcia skargi do SKO, a w konsekwencji przyczyną odrzucenia skargi. Według skarżącego z uwagi na swoje wieloletnie zaangażowanie w rozwój kajakarstwa, w obronę [...] wód przed zanieczyszczaniem substancjami niebezpiecznymi dla środowiska, tak na etapie przygotowywania skargi, jak również na etapie jej wysyłania, wkładał maksimum zaangażowania i staranności w te czynności. Z tego też względu przygotowując skargę zgłębił wiele zagadnień dot. ochrony przyrody, środowiska i związanych z tymi zagadnieniami przepisów prawa. Inaczej było natomiast w przypadku nieopisanych prawem zwyczajowych procedur, tutaj kierując się zaufaniem do wydającego decyzję organu administracji, staranność tę ograniczono do dokładnego zastosowania się do zawartego w decyzji pouczenia. W ocenie skarżącego, choć nie można twierdzić, że ww. pouczenie jest nieprawidłowe od strony formalnoprawnej, to jednak na pewno jest ono niepełne i wprowadzające w błąd. Nie będąca prawnikiem osoba ma prawo nie wiedzieć jakie procedury i postępowania kryją się za sformułowaniem "za pośrednictwem" i dochowując najwyższej staranności, "postrzegając podany w pouczeniu adres Sądu i nie postrzegając innego adresu" uważać, że to właśnie pod ten adres należy wysłać przesyłkę. Jak wynika z powyższego przeszkodą, która uniemożliwiła dotarcie skargi w odpowiednim terminie do właściwego adresata było błędne komunikacyjnie, niekompletne pouczenie udzielone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zdaniem skarżącego, z uwagi na art. 2 Konstytucji, a także z uwagi określone w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji zasady postępowania oraz na ogólne zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. nie można czynić mu zarzutu z faktu, że kierując się zaufaniem, zaniechał krytycznej analizy treści pouczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania Sądu stał się wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z dnia 22 lutego 2017 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn. "Prowadzenie punktu skupu złomu żelaza i metali kolorowych na działce o nr ew. [...] w S. przy ul. [...]". M. G. nadał skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który po jej otrzymaniu przesłał skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S w dniu 24 lutego 2017 r. Poza sporem pozostaje, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, o czym też ostatecznie przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. II OZ 1287/17. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia ww. skargi argumentując, że nie ponosi winy za opóźnienie, ponieważ dosłownie odczytał pouczenie z decyzji organu II instancji i zaadresował skargę na wskazany w pouczeniu adres Sądu z dopiskiem za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pismo w wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zaś spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Przedmiotowy wniosek został złożony w terminie i z zachowaniem wymogów formalnych. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy, gdyż nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, miała charakter niezawiniony. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Utrwalony jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu niezrozumienie treści pouczenia, którego treść nie budzi wątpliwości (postanowienie NSA z: 28.11.2012 r. I GZ 382/12 Lex 1239383, postanowienie WSA w Warszawie z 28.7.2010 r. II SA/Wa 431/10 Lex 784384). W ocenie Sądu uzasadnienie wniosku skarżącego o przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Nie są przekonujące wyjaśnienia skarżącego, że nie zrozumiał pouczenia w zaskarżonej decyzji i zaadresował przesyłkę ze skargą, stosując się dosłownie do pouczenia, na jedyny wskazany w pouczeniu adres należący do Sądu z dopiskiem "za pośrednictwem" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Zdaniem Sądu, wyrażenie "za pośrednictwem" ujęte w pouczeniu decyzji wydanej przez SKO jednoznacznie i jasno wskazuje na konieczność przesłania skargi na adres organu II instancji, który zgodnie z procedurą przekaże skargę Sądowi. Zbyteczne jest powtarzanie w pouczeniu do decyzji adresu organu za pośrednictwem którego należy wnieść skargę skoro widnieje on w nagłówku tej decyzji (pieczątka SKO). Poza tym, jak wynika z akt, skarżący składał wcześniej odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym podał pełny i właściwy adres SKO, a więc był on mu znany. Ponadto w skardze skarżący właściwie wskazał adresata WSA w Szczecinie z pełnym adresem za pośrednictwem SKO w S. z dopiskiem Plac [...]; [...]. W świetle powyższych okoliczności sprawy, trudno ocenić jako wiarygodne twierdzenia skarżącego, że pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji, bez podania adresu organu, faktycznie wprowadziło go w błąd co do sposobu zaadresowania przesyłki zawierającej skargę do Sądu. Niezrozumienie prawidłowego pouczenia, a takim jest, w ocenie Sądu, pouczenie w decyzji SKO w S. (zgodne z treścią art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie może świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Świadczy natomiast o braku dochowania przez niego odpowiedniej, w zasadzie minimalnej, staranności w prowadzeniu własnych spraw. Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Nie zmienia tego faktu argument skarżącego, że dochował on wszelkiej staranności w przygotowaniu się merytorycznie do sporządzenia skargi, w przypadku gdy zaniedbanie dotyczyło formalnego wniesienia skargi. Nie może usprawiedliwiać też winy skarżącego w uchybieniu terminu okoliczność, że skarżący działa czynnie na rzecz S. w zakresie ochrony środowiska. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że pouczenie zawarte w decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. zostało sformułowane w analogiczny sposób jak pouczenie kwestionowane przez skarżącego jednak nie spowodowało to trudności z jego zrozumieniem. Organ wskazał w nim, że: "od decyzji służy stronie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S Plac [...] w S., za pośrednictwem Prezydenta Miasta S. (...)". Analiza zapisów na kopercie, w której skarżący wysłał odwołanie od tej decyzji jednoznacznie wskazuje, że prawidłowo jako adresata wskazał Prezydenta Miasta S.. W tym wypadku nie miał on zatem wątpliwości, co oznacza zapis "za pośrednictwem" Prezydenta Miasta S., pomimo, że także w tym wypadku wskazano jedynie adres Kolegium a pominięto adres organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.