II SA/Sz 238/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2010r. sprawy ze skargi E. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 i art. 8 oraz art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 130, poz. 903) - po rozpatrzeniu wniosku E. T. - przyznał wnioskodawczyni zasiłek rodzinny na dziecko L. T. w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] zł za okres od [...]r. do [...]r. Powyższą decyzję doręczono wnioskodawczyni w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. E. T. skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego - za pośrednictwem Prezydenta Miasta S. - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. o numerach [...]. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] r. We wniosku strona zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w celu przyznania i wypłacenia dodatku z tytułu urlopu wychowawczego. E. T. podała, że w okresie urlopu wychowawczego udzielonego jej przez pracodawcę, decyzją ZUS została bezpodstawnie wyłączona z ubezpieczenia społecznego. Od decyzji tej wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego. W związku z tym, że prawo do zasiłku wychowawczego było uzależnione od ustalenia, czy podlega ubezpieczeniu społecznemu, postępowanie w tej kwestii zostało zawieszone do czasu prawomocnego wyroku sądu. Sprawa została zakończona prawomocnym wyrokiem i na tej podstawie zapadła decyzja ZUS uchylająca poprzednie postanowienie i przywrócono jej status osoby podlegającej ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia. W końcowej części wniosku E. T. zwróciła się do organu o zapoznanie się z dokumentami, które dołączyła do wniosku i rozpatrzenie jej sprawy. Do pisma dołączone zostały decyzje ZUS z dnia [...] r. i [...] r. oraz zaświadczenie pracodawcy o udzielonych urlopach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. numer [...] działając na podstawie art. 59 w związku z art. 58 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.), w punkcie pierwszym orzeczenia, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia przez E. T. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, w punkcie drugim postanowienia, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu, organ II instancji wskazał, że decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Nr [...] E. T. otrzymała dnia [...] r. W decyzji została prawidłowo pouczona o terminie do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl natomiast art. 57 § 1 K.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Kolegium stwierdziło, że ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania, w przedmiotowej sprawie, był dzień [...] r. Jednakże, w zakreślonym terminie, strona nie odwołała się od decyzji organu I instancji. Organ II instancji podał dalej, że w dniu [...] r. E. T. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji i przedstawił treść przedmiotowego wniosku (pisma z dnia [...] r.). Następnie, organ wskazał na treść 58 K.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Podkreślił dalej, że piśmie o przywrócenie terminu E. T. nie dopełniła ustawowego obowiązku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez Jej winy. Wskazana przez stronę przyczyna w postaci toczącego się postępowania sądowego w przedmiocie uchylenia decyzji ZUS wyłączającej stronę z ubezpieczenia społecznego nie jest wystarczająca dla przywrócenia terminu, gdyż jako taka nie stanowiła prawnej przeszkody do skorzystania przez stronę z prawa złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że we wniosku z dnia [...] r. E. T. również nie zwracała się z prośbą o przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zdaniem organu, strona nie wykazała chwili powstania, a następnie ustania podnoszonej przyczyny. Okoliczność warunkująca przywrócenie terminu powinna pojawić się przed upływem terminu, a począwszy od chwili jej ustania (co także strona winna wskazać) liczony jest termin do zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu. Organ uznał, że E. T. nie przedstawiła jednak żadnych okoliczności, które uwiarygodniałyby, iż w okresie biegu terminu (lub też przed jego rozpoczęciem) występowały okoliczności (zdarzenia), które uniemożliwiły jej terminowe wniesienie odwołania. Tocząca się sprawa sądowa, na którą strona się powołuje, nie wykluczała możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę w dniu [...] r. Organ II instancji stwierdził, że E. T. nie wskazała, że w zakreślonym powyżej terminie istniała przeszkoda mogąca wpłynąć na rzeczywistą zdolność strony do wniesienia odwołania. Organ uznał również, że nie sposób ocenić, czy prośba strony o przywrócenie terminu zgłoszona została w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, albowiem z przedłożonej dokumentacji sprawy wynika jedynie, że na skutek wyroku sądowego w dniu [...] r. wydana została decyzja ZUS stwierdzająca objęcie E. T. ubezpieczeniem społecznym. Kolegium podkreśliło, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia; tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego, zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, pożar, powódź. Tak więc, toczące się postępowanie sądowe w przedmiocie uchylenia decyzji ZUS odmawiającej objęcia strony ubezpieczeniem społecznym nie potwierdza braku winy zainteresowanej w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności wniesienia odwołania przez stronę i nadania pisma w urzędzie pocztowym lub złożenia go osobiście w siedzibie organu administracji publicznej. Organ II instancji podsumował rozważania, że podnoszona we wniosku E. T. okoliczność nie może być uznana za usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co uzasadniało odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania w rozpoznawanej sprawie. W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiedź na skargę E. T. na powyższe postanowienie z dnia [...] r. W treści pisma organ II instancji wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto organ II instancji wskazał, że nie jest w posiadaniu skargi E. T. Przedmiotowa skarga wpłynęła do organu w dniu [...] r., jednakże dokument ten zaginął. W ramach postępowania wyjaśniającego, organ zwrócił się do strony z prośbą o przekazanie kopii skargi wniesionej do urzędu, ewentualnie o ponowne sformułowanie zarzutów dotyczących zaskarżonego postanowienia. Strona, do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę, nie skontaktowała się z organem w tej sprawie. Następnie organ wyjaśnił, że postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...] r., natomiast skarga E. T. wpłynęła do siedziby Kolegium w dniu [...] r., co zostało zarejestrowane w systemie ewidencyjnym, a zatem został zachowany termin do wniesienia przedmiotowej skargi do sądu. W dniu [...] r., w oparciu o ewidencję spraw sądowych, ustalono, że skarga E. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. numer [...] wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania została złożona do Sądu wraz z wnioskiem E. T. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu , zarejestrowanego pod sygn. akt II SO/Sz 4/10. Kopia przedmiotowej skargi została włączona do niniejszych akt (karta [...]). Na rozprawie, w dniu [...] r. , stawiła się skarżąca E. T., która oświadczyła, że intencją jej wniosku z dnia [...] r. było uzyskanie dodatków do zasiłku rodzinnego, których nie mogła uzyskać, bowiem w tym czasie na mocy decyzji ZUS z dnia [...] r. nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Dopiero, na skutek wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, ZUS decyzją z dnia [...] r. uchylił poprzednią decyzją i stwierdził, że podlegam ubezpieczeniu od [...] r. Ponadto, skarżąca oświadczyła, że nie składała odwołania od decyzji z [...] r., ponieważ uwzględniały jej wnioski oraz nie składała wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie przebywania na urlopie wychowawczym, ponieważ pouczono ją, że może złożyć taki wniosek po uzyskaniu wyroku sądowego w sprawie ubezpieczenia. Na rozprawie okazano skarżącej kserokopie skargi znajdującej się w aktach II SO/Sz 4/10. Skarżąca oświadczyła, że jest to jej skarga, którą osobiście podpisała. E. T. podała, że składając skargę do Sądu, oczekiwała, że "wreszcie jakiś organ udzieli jej właściwej informacji jak ma postąpić, by uzyskać świadczenia ". Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem skarga została uwzględniona z innych przyczyn niż w niej wskazano. Wskazać należy, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., przepis ten nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego, ponadto organ jest zobligowany do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem prowadzonego postępowania (art. 9 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwość, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. W ocenie Sądu, Kolegium traktując pismo strony z dnia [...]r. jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, naruszyło wyżej wskazane zasady postępowania, gdyż nie wyjaśniło rzeczywistej woli strony. Wprawdzie Kolegium pismem z dnia [...]r. zwróciło się do skarżącej "o wyjaśnienie czy składała wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, a także czy i na jakiej podstawie zawieszono postępowanie w celu przyznania określonego dodatku". Jednakże pismo to można traktować co najwyżej jako próbę wyjaśnienia żądania strony. Ponadto w odpowiedzi udzielonej przez stronę w piśmie z dnia [...]r., nie wynikało jednoznacznie, że wolą strony jest faktycznie złożenie odwołania od ostatecznych decyzji z [...]r., a tym samym, że pismo z [...]r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu. W piśmie tym bowiem strona wniosła "o kontynuację postępowania zmierzającego do wypłacenia świadczeń z tytułu dodatku wychowawczego, zasiłku chorobowego, urlopu macierzyńskiego i wychowawczego". Zdaniem Sądu, zarówno pismo strony z dnia [...]r. jak i pismo z dnia [...] r. zostały sporządzone w sposób tak dalece nieprecyzyjny, że uniemożliwiało to odczytanie faktycznej intencji strony. Kolegium jednak z naruszeniem prawa, nie przeprowadziło właściwego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia woli strony przy wnoszeniu pisma z dnia [...]r. i co najmniej przedwcześnie rozpoznało jako wniosek o przywrócenie terminu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w oświadczeniu strony złożonym na rozprawie w dniu [...]r., że "intencją wniosku z dnia [...]r. było uzyskanie dodatków do zasiłku rodzinnego, których nie mogła uzyskać w czasie, gdy nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu". Niezależnie od powyższego wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest spełnienie czterech przesłanek, które muszą wystąpić łącznie, to jest: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie siedmiodniowego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przeszkody, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. W przypadku, gdy wniosek (prośba) o przywrócenie terminu zawiera braki formalne, organ stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., wzywa stronę do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpatrzenia. Wniosek, który był przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy zawierał braki formalne (strona nie złożyła odwołania), ponieważ poza wskazaniem okoliczności, które zdaniem strony wnoszącej podanie miały stanowić przyczynę uchybienia terminu, odwołania nie zawierało. W takiej sytuacji, Kolegium powinno było wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku (prośby) w trybie art. 64 § 2 k.p.a., co w niniejszej sprawie nie tylko stanowiłoby usunięcie braku formalnego, ale pozwoliłoby na ustalenie rzeczywistej woli strony. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą Kolegium będzie wyeliminowanie powyższych uchybień i jednoznaczne ustalenie rzeczywistego zamiaru strony, którym kierowała się wnosząc pismo z dnia [...]r. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.