II SA/Sz 238/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę. E.B. (uczestnik III roku VI semestru studiów doktoranckich) pismem z dnia 16 lutego 2012 r. zwróciła się do Rektora Politechniki o przyznanie stypendium doktoranckiego, na semestr letni roku akademickiego 2011/2012, ze środków Projektu "Program rozwojowy Politechniki w zakresie kształcenia na kierunkach technicznych nr [...]". Decyzją z dnia 8 marca 2012 r. Rektor, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) i § 12 - § 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r. Nr 1 poz. 3 ze zm.) i Regulaminu dotyczącego określenia zasad przyznawania stypendium doktoranckiego (zarządzenie nr [...] Rektora Politechniki ze zm.) - odmówił E.B. przyznania stypendium doktoranckiego na okres od 1 marca 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. (4 miesiące). Uzasadniając decyzję Rektor wskazał, że w myśl kryteriów ustalonych w powyższych przepisach, stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich, i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych, badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Przy dużej ilości wniosków o stypendia (współfinasowanych z Unii Europejskiej), konieczny jest wybór osób, które spełniają te kryteria (osiągnięcia) w najwyższym stopniu. W wyniku postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego wg. kryteriów jak wyżej, oceniony poziom zaangażowania wnioskodawczyni w prace badawcze, w porównaniu do pozostałych osób ubiegających się o przyznanie stypendium, nie był wystarczający do zakwalifikowania do grupy osób, którym stypendium zostało przyznane. E.B. zwróciła się do Rektora o ponowne rozpoznanie jej sprawy. Jej zdaniem, spełniła kryteria ustalone w przepisach, bowiem terminowo zrealizowała program studiów doktoranckich, wykazała się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych oraz w realizację badań naukowych. Wydano jej artykuły w czasopismach naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Według obowiązującego postępowania konkursowego (punkt 2 postępowania 1 konkursowego) dla sporządzenia listy rankingowej najlepszych doktorantów: 50% aktywność publikacyjna i 25% postępy badań własnych 25% aktywność dydaktyczno organizacyjna, zakwalifikowała się do grupy doktorantów, której stypendium zostało przyznane wyprzedzając kilka osób. Jednak odstąpiono od zasady przeliczania procentowego wkładu w tworzenie publikacji naukowych (zaliczając każdemu współautorowi 100% autorstwa), w związku z tym osoby mające na swoim koncie publikacje jako współautorzy artykułów o zasięgu lokalnym wyprzedzili ją w rankingu. Rektor Politechniki, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 2 kwietnia 2012 r. na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie, Regulaminu przyznawania uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich stypendiów doktoranckich (obwieszczenie z 21 lutego 2011 r. Nr 1/11), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 8 marca 2012 r. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w wyniku rozpoznania wniosku doktorantki ponownie uznano, że nie ma podstaw do przyznania wnioskowanego stypendium doktoranckiego w ramach środków unijnych. Wszyscy doktoranci ubiegający się o stypendium spełniali warunki jego przyznania, stąd przy ograniczonych środkach należało dokonać wyboru tych osób, które w najwyższym stopniu spełniały ocenę pod kątem dorobku publikacyjnego oraz aktywności naukowej i dydaktycznej. Dokonana kwalifikacja na tej podstawie była prawidłowa. Doktoranci, którzy uzyskali stypendia mieli porównywalny dorobek publikacyjny oraz równocześnie wyższą ocenę aktywności naukowej i dydaktycznej, co w wyniku podsumowania punktacji przeważyło na ich korzyść na liście rankingowej, stanowiącej podstawę przyznania stypendiów. E.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rektora Politechniki z dnia 2 kwietnia 2012 r. zarzucając organowi: - brak ustalenia (zweryfikowania) stanu faktycznego przez organ odwoławczy, - brak wyczerpującej odpowiedzi, wyjaśnienia odmowy przyznania stypendium, - złamanie zasady procentowego punktowania współautorstwa publikacji naukowych. Zdaniem skarżącej, nie rozpoznano w postępowaniu odwoławczym materiału dowodowego i nie udzielono szczegółowych odpowiedzi i wyjaśnień, nie zweryfikowano zasad obliczania punktów za publikacje, pomimo iż o taką weryfikację wnosiła w odwołaniu z dnia 20 marca 2012 r. Błędnie ustalono stan faktyczny w przedmiocie punktacji stanowiącej podstawę przyznania stypendium. Dowodzi to dowolności przyznawania stypendium. Nadto skarżąca podkreśliła, że decyzją z dnia 30 września 2011 r. przyznano jej stypendium doktoranckie z tego samego tytułu od 1 października 2011 r. na rok akademicki 2011 /2012. Wówczas przeprowadzono punktację zgodnie z zasadami obowiązującego regulaminu. Od tej daty nie było oficjalnej zmiany regulaminu, jednak punktację na semestr letni przeprowadzono wg. nowych zasad (nie znanych większości doktorantom). Dowodzi to także, zdaniem skarżącej, dowolności w przyznawaniu stypendium. W efekcie powyższego stypendium otrzymały osoby, które przy zastosowaniu prawidłowej punktacji stypendium doktoranckiego by nie otrzymały. W odpowiedzi na skargę Rektor wyjaśnił, że stypendium miało charakter uznaniowy i motywacyjny, przyznawane było w oparciu o konkurs wniosków. Ogółem o stypendium na semestr letni w roku akademickim 2011/2012 wpłynęło 87 wniosków, z czego przyznano stypendium 52 osobom, a 35 osób nie zakwalifikowało się. Z protokołu Komisji wynika, że doktoranci, którym nie przyznano stypendium mieli niedostatecznie zaawansowany poziom prac nad rozprawą doktorską. W myśl § 2 ust. 1 Regulaminu, stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich wszczęcie przewodu doktorskiego winno nastąpić przed zakończeniem trzeciego semestru. Skarżąca ubiegała się o przyznanie jej stypendium będąc na 6 semestrze i w dacie tej przewodu doktorskiego jeszcze nie otworzyła. Otwarcie przewodu nastąpiło dnia 24 września 2013 r., a zatem po upływie ósmego semestru (studia doktoranckie trwają cztery lata, osiem semestrów). Dowodzi to, że na dzień ubiegania się o stypendium skarżąca nie realizowała terminowo programu studiów, zaawansowanie prac nad rozprawą doktorską było niedostateczne, a jej efektywność naukowa została oceniona niżej w stosunku do osób, którym takie stypendia przyznano. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji poza systemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Rektora Politechniki, którą odmówiono E.B. (doktorantka semestru 6 III roku studiów) przyznania stypendium doktoranckiego (na semestr letni roku akademickiego 2011/2012), ze środków unijnych - Projektu "Program rozwojowy Politechniki w zakresie kształcenia na kierunkach technicznych nr [...]". Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572) – zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Już w tym miejscu należy podkreślić, że omawiane stypendium nie stanowi pomocy materialnej w rozumieniu art. 199 ust. 1 ww. ustawy, gdyż nie zostało ujęte w zawartym w tym przepisie wykazie form takiej pomocy. Bezspornym jest, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową. Na uznaniowy charakter wydanej w sprawie decyzji wskazuje nie tylko treść art. 200 ust. 1 ustawy, ale również treść § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. Nr 1 poz. 3 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem z 2006 r.", zgodnie z którym stypendium może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. utraciło moc w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2011 r. Nr 225 poz. 1351), na podstawie art. 37 pkt 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ zasadnie zastosował przepisy rozporządzenia z 2006 r. Przepis przejściowy nowego rozporządzenia - § 29 reguluje jedynie kwestię prowadzenia studiów doktoranckich, a nie zasad przyznawania stypendiów doktoranckich, a zatem wobec braku przepisu przejściowego regulującego kwestię stosowania odpowiednich przepisów do spraw o przyznanie stypendium doktoranckiego wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia, powinno się mieć na uwadze, że do zdarzeń mających miejsce przed jego wejściem w życie, na stosowanie nowych przepisów powinien zdecydować się prawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowe rozporządzenie ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jego wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, które jednak trwają dalej po wejściu w życie nowego rozporządzenia. Wziąwszy pod uwagę, że istotą przyznania stypendium doktoranckiego jest ocena dotychczasowego dorobku naukowo-badawczego doktoranta, w przypadku braku przepisów intertemporalnych, zastosowanie powinny znaleźć przepisy obowiązujące w okresie pracy naukowej doktoranta, który podlega ocenie w kontekście przyznania mu stypendium. W ramach postępowania o przyznanie stypendium o charakterze naukowym w ramach funduszy Unii Europejskiej w ramach ww. Projektu – zadanie 10, ocenie i weryfikacji organu uczelni podlegali doktoranci wg. kryteriów przyznawania stypendium doktoranckiego określonych w § 12 rozporządzenia z 2006 r. (ww.) oraz w Regulaminie przyznawania uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich stypendiów doktoranckich (t.j. obwieszczenie z 21 lutego 2011 r. Nr 1/11), w kontekście ustaleń Regulaminu Studiów doktoranckich (załącznik do uchwały z dnia 18 stycznia 2005 r. Senatu Politechniki) - określającego nie tylko zasady funkcjonowania studiów doktoranckich, ale też prawa i obowiązki uczestników tych studiów. W myśl § 2 ust. 1 Regulaminu dotyczącym zasad przyznawania uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich stypendiów doktoranckich, stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Zgodnie z § 3 ust. 7 lit. b Regulaminu Studiów doktoranckich, wszczęcie przewodu doktorskiego i wyznaczenie promotora winno nastąpić przed zakończeniem trzeciego semestru. Rektor negatywnie zaopiniował wniosek skarżącej, albowiem w jego ocenie, skarżąca nie realizowała terminowo programu studiów, zaawansowanie prac nad rozprawą doktorską było niedostateczne, a jej efektywność naukowa została oceniona niżej w stosunku do osób, którym takie stypendia przyznano. Na taką weryfikację miała wpływ okoliczność, że otwarcie przewodu skarżącej nastąpiło dnia 24 września 2013 r., a zatem po upływie ósmego semestru (studia doktoranckie trwają cztery lata, osiem semestrów), co dowodzi to, że na dzień ubiegania się o stypendium skarżąca nie realizowała terminowo programu studiów oraz fakt, że poziom zaangażowania wnioskodawczyni w prace badawcze, w porównaniu do pozostałych osób ubiegających się o przyznanie stypendium, nie był wystarczający do zakwalifikowania do grupy osób, którym stypendium zostało przyznane. Jak stanowi § 13 rozporządzenia z 2006 r. doktorant składa wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego do kierownika studiów doktoranckich. Wniosek ten zawiera dane osobowe doktoranta oraz opis jego postępów w pracy naukowej, opinię opiekuna naukowego albo promotora, informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 12 rozporządzenia z 2006 r. Ze znajdującego się w aktach wniosku, wynika, że za zaangażowanie w realizację badań naukowych skarżąca otrzymała ocenę dobrą (vide: uzupełnienie wniosku o stypendium doktoranckie). Organ ustalił, że doktoranci, którzy uzyskali stypendia mieli porównywalny do skarżącej dorobek publikacyjny i równocześnie wyższą ocenę aktywności naukowej i dydaktycznej, co w wyniku podsumowania punktacji przeważyło na ich korzyść na liście rankingowej, stanowiącej podstawę przyznania stypendiów. Mając na względzie powyższe okoliczności, uznaniowy i motywacyjny charakter tego stypendium, możliwości finansowe w ramach tego programu i wyniki pozostałych uczestników studiów, organ uznał za zasadne, w tym semestrze, odmówić skarżącej prawa do stypendium. Zdaniem Sądu, organ nie przekroczył w tej sprawie granic uznania w związku z realizowaniem własnych kompetencji do swobodnej oceny wniosku skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego. W tym miejscu należy wskazać, iż w przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08). W ocenie Sądu, materiał sprawy wskazuje, że skarżąca nie spełniła wszystkich kryteriów warunkujących przyznanie stypendium, określonych rozporządzeniem z 2006 r. oraz ww. obowiązującymi ją Regulaminami, a zatem ocena organu w tym zakresie jest słuszna. Wyjaśnić należy, że okoliczność, że w poprzednim procesie weryfikacji wniosku o stypendium na inny semestr uzyskała odpowiednią ocenę dla uzyskania tego świadczenia, nie ma wpływu na kwalifikacje przeprowadzone w tym postępowaniu. Za każdym razem, przy ocenie wniosków, ocena spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów przyznawania stypendium jest przeprowadzana na nowo, w oparciu o cały dorobek doktoranta w zestawieniu z pozostałymi uczestnikami studiów starającymi się o dane stypendium na dany okres. Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu. Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.