II SA/Sz 24/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Inspektor Sanitarny w [...] decyzją Nr [...]z dnia [...] r. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o [...] Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zmianami), stwierdził u M. K. chorobę zawodową [...], [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż chorobę zawodową stwierdzono u M. K. orzeczeniem [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...]z dnia [...] r. Ze względu na to, że decyzja ta została wydana po uprzednim uchyleniu decyzji przez Inspektora Sanitarnego w [...], organ zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji poddał analizie dokumentację przedłożoną przez pracodawcę, w tym wyniki [...] r., pomiary dźwięku na stanowisku [...] z których wynika [...]. Wskaźnik ten przyjęto również dla oceny czasu ekspozycji dziennej, albowiem pracodawca nie posiadał tych pomiarów. Pomiary hałasu wykonane w dniu [...]r. wskazywały na występowanie narażenia na [...], a sprzęt techniczny, na którym pracował M. K. nie był wymieniany. Organ I instancji przedstawiając przebieg [...] M. K., w tym zatrudnienie od [...]r. do [...] r. w [...] na stanowisku [...], stwierdził, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy stwierdzoną chorobą a zatrudnieniem w warunkach narażenia na hałas. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł [...] domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia u M.K. choroby zawodowej. Odwołujący się zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że mimo stwierdzenia w decyzji organu I instancji, że brak jest możliwości ustalenia czasu ekspozycji dziennej, schorzenie rozpoznane u M. K. związane jest z warunkami pracy. Organ stwierdził w decyzji, że pracownik przez [...] pracował w narażeniu na hałas, jednakże badania szczegółowe dotyczyły tylko okresu zatrudnienia u odwołującego się i nie zostały poparte żadnymi obiektywnymi pomiarami hałasu [...]. Zakład [...] podniósł również, że przeprowadzone pomiary nie mogą pozytywnie zweryfikować przesłanek choroby zawodowej ponieważ okres jego zatrudnienia jest zbyt odległy by jakiekolwiek pomiary obecnie przeprowadzane mogłyby być odniesione do warunków pracy panujących w czasie zatrudnienia M. K. Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), uchylił decyzję [...] Inspektora Sanitarnego w [...] i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci [...] spowodowanego hałasem wyrażonym podwyższeniem progu [...[ wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił następujący stan faktyczny sprawy. M. K. pracował w [...]r. w następujących zakładach pracy: 1/ [...]- Zakład [...] na stanowisku [...], 2/ [...] - [...]na stanowisku [...], 3/ [...] - Przedsiębiorstwo [...] na stanowisku [...] 4/ [...] - Zakład [...] na stanowisku [...]. W [...] r. M. K. przeszedł na [...] Inspektor Sanitarny w [...] ustalił, że pracownik wykonywał pracę przy [...]. Praca polegała na [...]. Badania środowiskowe wykazały, że w [...] równoważny poziom hałasu uwzględniający czas narażenia podany przez przedstawiciela Zakładu [...] i był wyższy od dopuszczalnej wartości [...] obowiązującej normy [...] zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 listopada 2002r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2002r. Nr 217, poz. 1833). Organ ten stwierdził u M. K. chorobę zawodową. W postępowaniu odwoławczym ostatni pracodawca M. K.- Zakład [...]-[...] wniósł o wykonanie dodatkowego badania [...]. Pan M. K. został zbadany w Instytucie [...] w dniu [...]r. otrzymał orzeczenie [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci [...], wyrażonym podwyższeniem [...], obliczonym, [...]. Po konsultacji [...]. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej podniesiono, iż przeprowadzone aktualnie kompleksowe badania [...] zweryfikowane [...]. Badanie [...] wykazało cechy dysfunkcji [...]. Ekspozycja na hałas powoduje uszkodzenie komórek słuchowych narządu [...] co w efekcie prowadzi do [...]. Hałas nigdy nie powoduje uszkodzenia błędnika. [...] Ponadto przeprowadzona ocena narażenia zawodowego nie wyjaśniła w sposób jednoznaczny czy M. K. na stanowisku [...] narażony był na hałas [...]. Z karty pomiarów hałasu zawartej w dokumentacji, że dnia[...]. poziom hałasu na stanowisku [...]. Tymczasem pracodawca z Zakładu [...] twierdzi, że na stanowisku [...] . Ponadto pracownik zaopatrzony był w ochronniki akustyczne. Analiza badań profilaktycznych udokumentowanych audiogramem wykazała, w [...] średni ubytek słuchu u w/w wynosił [...]. Znaczna progresja ubytku słuchu nastąpiła w [...]r. [...] w/w od [...]r. jest na emeryturze. Przeprowadzone badanie lekarskie w Instytucie [...] wykazało, że rozpoznane u M.K. schorzenia nie odpowiadają kryterium medycznym choroby zawodowej. Kryterium medyczne oznacza konieczność stwierdzenia symptomów określonych i charakterystycznych dla choroby zawodowej. Stwierdzane u M. K. objawy wykluczają ich zawodowe pochodzenie. Tą ugruntowaną w medycynie pracy prawidłowość potwierdził w swym orzeczeniu lekarskim Instytut [...]w myśl przepisu §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. właściwy do rozpoznawania chorób zawodowych oraz weryfikacji orzeczeń lekarskich wydawanych przez jednostki niższego szczebla orzeczniczego. Poradnia Chorób Zawodowych [...] wprawdzie rozpoznała chorobę zawodową u M. K., jednakże badania przeprowadzone przez Instytut [...] w jednostce orzeczniczej II stopnia nie potwierdziły powyższego rozpoznania choroby zawodowej, natomiast rozpoznano schorzenia, które nie zostały wymienione w wykazie chorób zawodowych będącym integralną częścią powołanego rozporządzenia Jednostka II stopnia jest uprawniona do rozpoznawania i weryfikacji rozpoznawanych chorób zawodowych przez jednostki orzecznicze szczebla niższego, w tym do przyczynowego łączenia rozpoznawanych chorób z pracą zawodową wykonywaną przez poddanego badaniom pracownika. W związku z powyższym Inspektor Sanitarny w [...] przyjął za podstawę ustaleń w niniejszej sprawie orzeczenie jednostki II stopnia - Instytutu [...] Wnikliwa analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że brak jest wystarczających podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy obecnie stwierdzonym ubytkiem słuchu a narażeniem na hałas środowiska pracy i rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. M. K. wywiódł skargę na decyzję Inspektora Sanitarnego [...] r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący zarzucał decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 2 ust. 3, § 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach oraz naruszenie ust. 1 punkt 1.1, 1.2, i 1.3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 roku o najwyższych dopuszczalnych stężeniach i natężeniach czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy dotyczącego wykazu wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. 02.217.1833). Nadto zarzucał naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i polegające na zastosowaniu niewłaściwej podstawy do wydania decyzji. M.K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi administracyjnemu II instancji do ponownego rozpoznania W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nie jest prawdą, aby nie można było ustalić godzin jego pracy, albowiem wyraźnie wynika to z dokumentacji znajdującej się w zakładzie pracy. Bardzo często pracował w [..], a zimą przy [...], gdy istniała taka konieczność, wykonywał prace nawet po [...]. Przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się sposób wykonywania pracy określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrii czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się m.in. na podstawie dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W związku z tym powinny być właściwe wyniki pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia i uwzględnienie faktu wykonywania często pracy w godzinach nadliczbowych. Tymczasem [...] Inspektor Sanitarny okoliczności tych w ogóle nie wziął pod uwagę, co stanowi ewidentne naruszenie przepisów rozporządzenia. Nieprawdziwe jest stwierdzenie jakobym w czasie przebiegu pracy zawodowej był zaopatrzony w [...]. Tak sytuacja nastąpiła, tj. przyznano mi [...] dopiero wówczas, gdy już nastąpiło uszkodzenie słuchu i w stosunku do mnie zaistniało podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej. Ponadto w okresie [...] lat poprzedzających przejście na emeryturę pracowałem w [...]. Dlatego organ administracyjny mija się z prawdą twierdząc jakoby istotne pogorszenie słuchu nastąpiło dopiero po przejściu na emeryturę. W pierwszych orzeczeniach dotyczących rozpoznania choroby zawodowej stwierdzono [...] , a łączny okres narażenia skarżącego wyniósł [...]. Jak wynika z dokumentacji, pomiary się nie zgadzają a poziom hałasu na który przez cały czas pracy byłem narażony przekraczał [...] Zaskarżone orzeczenie jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony wskazuje się na brak dowodów, że praca na stanowisku [...] stanowiła ponadnormatywne narażenie skarżącego, a z drugiej strony wskazuje się na karty pomiaru hałasu zawarte w dokumentacji z których wynika, że [...]roku poziom hałasu wyniósł [...] W takiej sytuacji niezrozumiałe pozostaje, dlaczego oparto się wyłącznie na jednym pomiarze przedstawionym przez Zakładu [...]. Taki tok rozumowania jest ewidentnie nieobiektywny dla skarżącego. Poziom ekspozycji na hałas zarówno do [...] dobowego wymiaru czasu pracy jak i do tygodniowego czasu pracy nie powinien przekraczać [...], i 1.3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 roku o najwyższych dopuszczalnych stężeniach i natężeniach czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy dotyczącego wykazu wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Podobny dopuszczalny poziom hałasu przewidywały analogiczne rozporządzenia z czerwca 1998 roku, czy też z grudnia 1989 roku. Ponieważ wielokrotnie w środowisku pracy dochodziło do przekroczenia opisanych wyżej norm nie ulega wątpliwości, że z uwagi na charakter pracy występująca znaczna progresja ubytku słuchu jest wynikiem jedynie pracy zawodowej, nawet jeśli nastąpiła kilka miesięcy po ustaniu zatrudnienia. Już bowiem w czasie zatrudnienia istniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Ustosunkowując się do wyników badań Instytutu [...] wskazać należy, iż stwierdzono wprawdzie, że uszkodzenie słuchu [...]nie jest następstwem choroby zawodowej, ale nie wskazano jaki inny czynnik mógł być tego przyczyną. Jest to istotne o tyle, że zanim skarżący nie przepracował blisko [...] w hałasie, nigdy nie miał kłopotów ze słuchem. Jak w takiej sytuacji można twierdzić o braku związku pomiędzy długotrwałą, często ponadnormatywną i uciążliwą pracą z narażeniem na hałas, a istniejąca obecnie poważną chorobą słuchu. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że do nagminnego przekraczania poziomu hałasu dochodziło w [...] skarżącego, a występująca u niego choroba jest tego wynikiem. Niezależnie od tego nastąpiło ewidentne naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Art. 138 § 1 p. 1 kpa daje podstawę do utrzymania decyzji organu administracyjnego I instancji w mocy, natomiast nie może stanowić podstawy jej uchylenia i wydania orzeczenia co do istoty sprawy. W tej sytuacji istnieje ewidentna rozbieżność pomiędzy podstawą rozstrzygnięcia a treścią wydanego orzeczenia. Inspektor Sanitarny w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdził, iż sprostował oczywistą omyłkę pisarską w swojej decyzji polegającą na powołaniu błędnej podstawy prawnej postanowieniem z dnia [...]r. Nadto podniósł, iż przed wydaniem decyzji dokonał wszechstronnej analizy całości materiału dowodowego. Podstawę decyzji stanowi orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zaś podstawę do wydania orzeczenia lekarskiego stanowi informacja o zagrożeniach zawodowych, dokumentacja dotycząca przebiegu zatrudnienia, wyniki przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacja lekarska z okresu zatrudnienia, a wymienione dowody powinny być wskazane jako podstawa orzeczenia lekarskiego. O uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: 1.zamieszczenie schorzenia w "Wykazie chorób zawodowych" stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) 2. ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania M. K. był narażony w swojej pracy zawodowej na hałas, ale stwierdzone u niego objawy chorobowe nie są charakterystyczne dla [...], a ubytek [...]jest nietypowy dla skutków zawodowego narażenia na hałas. Dlatego też jeden z ww. warunków nie został spełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Oceny tej Sąd dokonuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w toku postępowania administracyjnego. Skarga M. K. wniesiona na decyzję Inspektora Sanitarnego w [...] nie jest zasadna. Oceniając przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne Sąd uznał, że jest ono zgodne z przepisami prawa zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, jak również z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia chorobą zawodową jest choroba, która spełnia łącznie dwie przesłanki: 1) jest ujęta w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia, 2) choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są wyłącznie jednostki orzecznicze wymienione w § 5 rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie jednostka orzecznicza I stopnia - Ośrodek [...] stwierdził u skarżącego [...], wyrażony podwyższeniem progu [...], obliczony jako średnia [...]. Rozpoznanie to zgodne jest z poz. 21 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Orzeczenie zostało wydane po przeprowadzeniu badania [...] oraz na podstawie dokumentacji badań - [...] dokumentacją Ośrodka z [...]r. , na podstawie przebiegu pracy zawodowej oraz ocenie narażenia zawodowego na hałas. Jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła narażenie na hałas przez cały okres pracy zawodowej M. K. , tj. [...]. Z kolei jednostka orzecznicza II stopnia- Instytut. [...] stwierdziła brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono po przeprowadzonych badaniach [...] . Badanie [...] wykazało nadto cechy kwadratowymi wskazującymi na zmiany [...]. Ekspozycja na hałas, co podkreślono w orzeczeniu, powoduje symetryczne uszkodzenie [...] , nie powoduje jednak uszkodzenia [...]. Instytut [...] przy wydawaniu orzeczenia wziął pod uwagę ocenę narażenia zawodowego na stanowisku [...]. Z oceny tej nie wynikało w sposób jednoznaczny, czy skarżący był narazony na hałas ponadnormatywny. Karta pomiaru hałasu z [...] r. wskazywała, że na stanowisku [...], natomiast w dniu [...]r. -[...]. Na stanowisku [...] poziom hałasu według pomiaru dokonanego [...]r. wynosił [...] a skarżący wyposażony był w [...]. Z kolei analiza ubytku słuchu wykazała, że ubytek słuchu u M.K. w [...]r. był niższy [...] aniżeli w roku [...]. Progresja ubytku słuchu nastąpiła w [...]r., tj. w okresie, gdy skarżący przebywał już [...] i wynosiła [...]. W podsumowaniu orzeczenia, jednostka orzecznicza II stopnia stwierdziła brak wystarczających podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy obecnie stwierdzonym ubytkiem słuchu a narażeniem na hałas w środowisku pracy rozpoznaniem choroby zawodowej uszkodzenia słuchu określonej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy wynika niewątpliwie, że M. K. pracował w warunkach narażenia [...] i nie można wykluczyć, że przebywanie w tym środowisku pracy spowodowało u skarżącego ubytek słuchu. Okoliczności te potwierdzały badania profilaktyczne udokumentowane audiogramem, przeprowadzone w [...]r. Jednakże nawet długotrwałe zatrudnienie w warunkach narażenia na hałas nie zawsze skutkuje powstaniem schorzenia słuchu, które zgodnie z poz. 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia30 lipca 2002 r. można zaliczyć do chorób zawodowych. Stwierdzenie w trakcie badań schorzeń współistniejących, których etiologia nie jest związana z zatrudnieniem w warunkach narażenia na hałas, a które wywołują pogorszenie słuchu powoduje, że takie uszkodzenie słuchu nie może być uznane za chorobę zawodową. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.